ВИСО̀КО íà­ðå÷. 1. Нà çíà­÷è­òåë­íà âè­ñî­÷è­íà, íà ãî­ëÿ­ìî ðàç­ñ­òî­ÿ­íèå îò çåì­íà­òà ïî­âúð­õ­íîñò. Пðî­òè­âîï. íèñ­êî. Вè­ñî­êî â ÿñ­íî­òî íå­áå ñå èç­äè­ã­íà òúì­íè­ÿò ìà­ñèâ íà ïëà­íè­íà­òà. Й. Йîâ­êîâ, Рàçê. II, 66. Тå [Пå­ðóí è Мàã­äà­ëè­íà] èç­ëå­ç­ëè òîë­êî­âà âè­ñî­êî, ÷å íå ñå âèæ­äà­ëè âå­÷å. Аëà âúð­õúò íà îïà­ñ­íè­òå ñêà­ëè áèë îùå ïî-âè­ñî­êî. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. I, 109. Вè­ñî­êî íàä íå­ãî [÷î­âå­êà] ñå èç­äè­ãà òúì­íè­ÿò ñâîä íà åä­íî ñò­ðàí­íî íå­áå. Сâ. Мèí­êîâ, ДА, 30. Сëúí­öå­òî ñå å äè­ã­íà­ëî âè­ñî­êî è íè óä­ðÿ ïðà­âî â ëè­öà­òà. Л. Сòî­ÿ­íîâ, Х, 34. Пúò öàð­ñ­ò­âåí öàð­ñ­ò­âå­íî ïî­åë, / âè­ñî­êî ïëó­âà ãîðä îðåë. Д. Дå­áå­ëÿ­íîâ, С 1946, 43. Кî­é­òî âè­ñî­êî õâúð­÷è, íèñ­êî ïà­äà. Пî­ãîâ., Н. Гå­ðîâ, РБЯ I, 134.  Уä­âî­å­íî â è ñ î­ ê î-â è ñ î ê î. Зà óñèë­âà­íå. В áèñ­ò­ðî­òî íå­áå íàä êëè­ñó­ðà­òà òúð­æåñ­ò­âå­íî êðú­æå­øå îðåë. Тîé áà­â­íî ñå ïëú­ç­íà íà­äî­ëó,.. è ïàê .. ñå èç­äè­ãà­øå âè­ñî­êî-âè­ñî­êî íà çà­ïàä, ñÿ­êàø èñ­êà­øå äà äî­ãî­íè ñëúí­öå­òî. Х. Рó­ñåâ, ПЗ, 7. // Нà ãî­ëÿ­ìî ðàç­ñ­òî­ÿ­íèå îò íå­ùî â ïî­ñî­êà îò­äî­ëó íà­ãî­ðå. Пðî­òè­âîï. íèñ­êî. В ñÿí­êà­òà èç­ïú­ê­íà åä­íà ìúæ­êà ôè­ãó­ðà ïî áå­ëè ðú­êà­âè,.., ñïðÿ ñå ñðå­ùó òÿ­õ­íà­òà êú­ùà è ñå èç­ïðà­âè âè­ñî­êî íàä íèñ­êèÿ çèä. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. III, 106. Тîÿ ìîñò, äúð­âåí, íà ÷å­òè­ðè êà­ìåí­íè ïîä­ïîð­êè, âè­ñå­øå âè­ñî­êî íàä ðå­êà­òà. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. XIV, 5. Рî­ñèí­êà áå­øå çàò­âî­ðå­íà ñà­ìà â êè­ëè­ÿ­òà çà îñú­äå­íè­òå íà ñìúðò.. Пðåç åä­íî ìàë­êî ïðà­âî­ú­ãúë­íî ïðî‑

çîð­÷å, âè­ñî­êî ïîä òà­âà­íà íà êè­ëè­ÿ­òà, ïðî­íèê­âà­øå ñëà­áà äíå­â­íà ñâå­ò­ëè­íà. Д. Аí­ãå­ëîâ, ЖС, 319.

2. Оáèêí. â ñú­÷åò. ñ äó­ìè, êî­è­òî îç­íà­÷à­âàò èç­ìå­ðå­íèå — íà îï­ðå­äå­ëå­íî ðàç­ñ­òî­ÿ­íèå îò çåì­íà­òà ïî­âúð­õ­íîñò èëè îò íå­ùî â ïî­ñî­êà îò­äî­ëó íà­ãî­ðå. Дúæ­äúò ïðî­äúë­æà­âà­øå äà âà­ëè ñè­òåí, íî ãúñò,.. Тîé ïà­äà­øå íàä ãëà­âè­òå íè îò äå­ñå­òè­íà ìå­ò­ðà âè­ñî­êî, áåç­øóì­íî, ìî­ê­ðå­øå, êâà­ñå­øå, áåç ïî­÷èâ­êà, áåç ìè­ëîñò. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. XV, 142. Гëà­ñúò ìó áå­øå ñúâ­ñåì ñïî­êî­åí, ñïî­êî­é­íî áå­øå è ãëàä­êî­òî ìó ëè­öå ñ áÿ­ëà áðà­äà, ïîä­ñ­ò­ðè­ãà­íà åäèí ïðúñò âè­ñî­êî. А. Дîí­÷åâ, ВР, 31. Оò äâå ñò­ðà­íè âúç ñòå­íè­òå èìà­øå íà ëà­êåò âè­ñî­êî òó­ðå­íè äúñ­êè. Сâ. Мè­ëà­ðîâ, СЦТ, 10.

3. Нàä îáè­ê­íî­âå­íî­òî ðà­â­íè­ùå, íàä íÿ­êàê­âà ãðà­íè­öà â ïî­ñî­êà îò­äî­ëó íà­ãî­ðå. Пðî­òè­âîï. íèñ­êî. Тîé ÷àñ ïî ÷àñ ñå êëà­íÿ­øå è âè­ñî­êî äè­ãà­øå áîì­áå­òî ñè. Й. Йîâ­êîâ, Рàçê. I, 170. Тðå­âà­òà ðàñ­òå­øå âè­ñî­êî è ìî­ê­ðå­øå íå ñà­ìî êî­ïè­òà­òà íà êî­íÿ, íî è ìî­è­òå ñòú­ïà­ëà â ñò­ðå­ìå­íà­òà. А. Дîí­÷åâ, ВР, 136. Гúð­äè­òå ѝ ñå íà­äè­ãà­õà âè­ñî­êî îò âúë­íå­íèå. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. XXII, 72. Оò­çàä êî­ñà­òà ѝ [íà Мè­ëå­íà] áå­øå ïîä­ñ­ò­ðè­ãà­íà âè­ñî­êî è âñå­êè áè ÿ âçåë çà ìîì­÷å, àêî íå áÿ­õà íå­æ­íè­òå æåí­ñ­ò­âå­íè ÷åð­òè íà ëè­öå­òî ѝ è òúí­êè­ÿò ѝ çâúí­ëèâ ãëàñ. К. Кàë­÷åâ, ЖП, 43. Вè­ñî­êî èç­âè­òè­òå âåæ­äè è òúì­íè­òå êðú­ãî­âå îêî­ëî î÷è­òå èç­äà­âà­õà æè­âî­òà íà åä­íî ñúð­öå, êî­å­òî ïîñ­òî­ÿ­í­íî áèå è å âå­÷­íî òî­ï­ëî. Д. Нå­ìè­ðîâ, Б, 40. // Зà ïî­ëî­æå­íèå íà ãëà­âà­òà èëè íà ãîð­íà­òà ÷àñò íà òÿ­ëî­òî — èç­ï­ðà­âå­íî, ïîâ­äè­ã­íà­òî íà­ãî­ðå. Пðî­òè­âîï. íèñ­êî. "Сëà­â­íà ìî­ìà!" — ìè­ñ­ëå­øå Сòà­ìåí, êà­òî ÿ èç­ï­ðà­ùà­øå ñ î÷è ïðåç âðà­òà­òà è ãëå­äà­øå øè­ðî­êè­òå ѝ ðà­ìå­íå, âè­ñî­êî âäè­ã­íà­òà­òà ѝ ãëà­âà è òâúð­äà­òà ѝ ìúæ­êà ñòúï­êà. Еì. Кî­ðà­ëîâ, ДП, 134.

4. Пðè ãë. êà­òî ê à ç â à ì, ã î â î ð ÿ è ïîä. С âè­ñîê, ñè­ëåí ãëàñ; ñèë­íî, ÿñ­íî. Пðî­òè­âîï. íèñ­êî. Тÿ ãî­âî­ðå­øå âè­ñî­êî è ñå ñìå­å­øå ñúñ çâúí­ëèâ ãëàñ êà­òî ìî­ìà. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. III, 13. Шè­áèë ïó­ùà òúð­ãîâ­öè­òå äà ñè âúð­âÿò, èç­ï­ðà­ùà ãè äî íå­é­äå è âè­ñî­êî èì çà­ðú÷­âà äà íî­ñÿò ìíî­ãî çä­ðà­âå íà Рà­äà. Й. Йîâ­êîâ, СЛ, 11. Чó­ä­íî âè­ñî­êî èç­äè­ãà­øå ãëà­ñúò ñè ïå­âå­öúò. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. VIII, 44. Гîò­âå­õà ñå äà ãî [ìîì­÷å­òî] ñú­äÿò. А èç­ï­ðà­âÿò ëè ãî ïðåä ñú­äà, ñâúð­øå­íî å ñ íå­ãî.. Жå­íà­òà ïðî­ï­ëà­êà âè­ñî­êî. Д. Аí­ãå­ëîâ, ЖС, 58.

5. Пðåí. В ãî­ëÿ­ìà ñòå­ïåí, òâúð­äå ìíî­ãî, èç­âúí­ðå­ä­íî ìíî­ãî. Аç âèæ­äàì ïðåä ñå­áå ñè ãîñ­ïî­äèí Кðóø­êî­âà, ÷è­ÿ­òî èí­òå­ëè­ãåí­ò­íîñò, ÷åñ­ò­íîñò è êà­âà­ëåð­ñ­êè õà­ðàê­òåð âñè÷­êè âè­ñî­êî öå­íèì. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. X, 78. Тÿ­õ­íî­òî ñâÿ­òî äå­ëî [íà ðî­äî­ëþ­áè­âè­òå áúë­ãàð­êè] ùå õâà­íå ãî­ëÿ­ìî ìÿñ­òî ñå­ãà è âè­ñî­êî ùå äà ñå îöå­íè îò ïî­òîì­ñ­ò­âî­òî. НБ, 1876, áð. 11, 44.

6. Пðåí. Нà ãî­ëÿ­ìî îá­ùåñ­ò­âå­íî ïî­ëî­æå­íèå, íà ãî­ëÿì ïîñò. Пðî­òè­âîï. íèñ­êî. Сå­ìåéñ­ò­âî Вà­ñè­ëå­âè âëà­äå­å­øå îá­øèð­íè çå­ìå­äåë­ñ­êè èìî­òè îùå ïðå­äè Оñ­âî­áîæ­äå­íè­å­òî. Пðî­è­ç­õîæ­äà­õà îò ñåë­ñ­êè ÷îð­áàä­æèè, èç­äè­ã­íà­ëè ñå âè­ñî­êî ïðåç òóð­ñ­êî âðå­ìå. П. Сïà­ñîâ, ХëХ, 45. Зíà­ìå­íè­òè­ÿò ðå­âî­ëþ­öè­î­íåð è ïàì­ô­ëå­òèñò ðàç­âè òàÿ ñè äàð­áà äî êðà­é­íîñò, êî­ãà­òî ñú­áè­òè­ÿ­òà ãî èç­äè­ã­íà­õà âè­ñî­êî. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. XXV, 218.

7. Оñ­òàð. Нà âè­ñîê ñòèë, ñ òúð­æåñ­ò­âå­íîñò, ðè­òî­ðè­÷­íîñò. — Тðÿá­âà ìíî­ãî ó÷åí ÷î­âåê äà å òîÿ ã. Оä­æà­êîâ — ãî­âî­ðè åäèí îò "çà­ñ­ëó­æè­âà­þ­ùà­òà óâà­æå­íèå" ïó­á­ëè­êà. — Мíî­ãî âè­ñî­êî è ó÷å­íî ãî­âî­ðè — êàç­âà äðó­ãè. Л. Кà­ðà­âå­ëîâ è Хð. Бî­òåâ, ЗК, 15.

Бîã (ãîñ­ïîä) âè­ñî­êî, öàð äà­ëå­êî. Рàçã. Уïî­ò­ðå­áÿ­âà ñå çà ïîä­÷åð­òà­âà­íå, ÷å íÿ­êîé å èç­ïà­ä­íàë â òåæ­êî, áå­çèç­õî­ä­íî ïî­ëî­æå­íèå, ïðè êî­å­òî íå ìî­æå äà ìó ñå ïî­ìî­ã­íå. Дúð­æà âè­ñî­êî çíà­ìå­òî íà íå­ùî. Кíèæ. Дå­éñ­ò­âàì íå­î­ò­ê­ëîí­íî, ðà­òó­âàì çà îñú­ùåñ­ò­âÿ­âà­íå­òî íà íå­ùî, áî­ðÿ ñå â èìå­òî íà íå­ùî. В øè­ðî­êà­òà îá­ëàñò íà ïî­ëè­òè­êà­òà è ïî­ëè­òè­÷åñ­êè­òå áîð­áè .. íà­øè­ÿò âåñ­ò­íèê ùå äúð­æè âè­ñî­êî è íå­ïî­êî­ëå­áè­ìî ñâå­ùå­íî­òî çíà­ìå íà íà­ðî­ä­íà­òà ñâî­áî­äà. Г. Кèð­êîâ, Иçáð. ïð I, 46. Дúð­æà ãëà­âà­òà ñè âè­ñî­êî. Рàçã. 1. Гîðä ñúì, èìàì äîñ­òîéí­ñ­ò­âî. 2. Оò­íà­ñÿì ñå íà­ä­ìåí­íî, âè­ñî­êî­ìåð­íî; íà­äó­âàì ñå. Фó­êà ñå, äúð­æè ãëà­âà­òà ñè âè­ñî­êî è íà êàê­âî îò­ãî­ðå, êà­òî îáåê­òè­â­íî ñ íè­ùî íå ïðå­âúç­õîæ­äà íè­êî­ãî îò íàñ. Иç­äè­ãàì/èç­äè­ã­íà <âè­ñî­êî> çíà­ìå­òî íà íå­ùî. Кíèæ. Пî­âåæ­äàì áîð­áà â èìå­òî íà íå­ùî. Лå­òÿ (öå­ëÿ ñå) âè­ñî­êî. Рàçã. Вúç­ï­ðè­å­ìàì íå­ðå­à­ë­íî äå­éñ­ò­âè­òåë­íîñòòà è íàä­öå­íÿ­âàì âú­ç­ìî­æ­íîñ­òè­òå ñè çà èçÿ­âà. Вè­ñî­êî ëå­òè íàø Иâàí, îò ðà­áî­òèë­íè­öà­òà ñè ôèð­ìà èñ­êà äà íà­ï­ðà­âè. Нà­ãî­ðå âè­ñî­êî, íà­äî­ëó äúë­áî­êî. Рàçã. Зà ìíî­ãî ëî­øî, áå­ç­íà­äåæ­ä­íî ïî­ëî­æå­íèå, êî­ãà­òî îò­íè­êú­äå íå ìî­æå äà ñå î÷àê­âà ïî­ìîù, ïîä­ê­ðå­ïà. Оò­ãî­âî­ðúò äî­é­äå ñàì íà óñ­òà­òà ìó: — Щå èäà â ÷å­òà­òà .. — Нà­ãî­ðå âè­ñî­êî, íà­äî­ëó äúë­áî­êî... Кà­òî äîé­äå ÷î­âåê äî òàì... Кàê­âî äðó­ãî äà ïðà­âÿ. Д. Тà­ëåâ, И, 9. Нå ùå (íÿ­ìà äà) ëè­ò­íà ïî-âè­ñî­êî îò áîÿ ñè. Дèàë. Нå ìî­ãà äà íà­ï­ðà­âÿ íå­ùî ïî­âå­÷å îò âú­ç­ìî­æ­íîñ­òè­òå ñè. Вëè­çà Аâ­äæè­åâ è ïðèñ­òúï­âà âà­æ­íî êúì Гúð­ä­æà­ëà: А â­ ä æ è å â: Дðó­ãà­ðþ ïðåä­ñå­äà­òåë.. Сòîé­÷î Мàð­êîâ.. Г ú ð ä æ à ë à: Сòè­ãà ñè ñå äóë êà­òî ïó­ÿê. Пðè­áå­ðè ñè îïàø­êà­òà. Нÿ­ìà äà ëè­ò­íåø ïî-âè­ñî­êî îò áîÿ ñè. Нàé-ìíî­ãî äà ñå ïó­ê­íåø. Н. Кà­ðà­ëè­å­âà, СМ, 56. Сòîÿ âè­ñî­êî â î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. Цå­íѐí ñúì ìíî­ãî îò íÿ­êî­ãî, ìíå­íè­å­òî ìó çà ìåí å ìíî­ãî õó­áà­âî. Цå­ëÿ ñå âè­ñî­êî. Рàçã.; Мå­ðÿ âè­ñî­êî. Дè­àë. Иìàì ãî­ëÿ­ìî ìíå­íèå çà ñå­áå ñè, äúð­æà ñå íà­ä­ìåí­íî, âè­ñî­êî­ìåð­íî; íà­äó­âàì ñå. С íî­ñà ñè êðó­øè áðó­ëè (ïî­ãîâ.) — çà êî­é­òî ìå­ðè âè­ñî­êî. П. Р. Сëà­âåé­êîâ, БП II, 140.