ЀКЗАРХ, ìí. ‑ñè è (îñ­òàð.) ‑õè, ì. Цúðê. 1. Иñ­òîð. Тè­ò­ëà íà âèñ­øå äó­õî­â­íî ëè­öå (ãëà­âà íà íå­çà­âè­ñè­ìà èç­òî­÷­íî­ï­ðà­âî­ñ­ëà­â­íà öúð­ê­âà èëè íà îò­äåë­íà öúð­êî­â­íà îá­ëàñò), êî­ÿ­òî ïî ñàí å ïî-íèñ­êà îò òè­ò­ëà­òà íà ïà­ò­ðè­à­ðõ.

2. Иñ­òîð. Лè­öå ñ òà­êà­âà òè­ò­ëà. В 1870 ã. ñóë­òà­íúò èç­äàë ôåð­ìàí çà ñúç­äà­âà­íå íà áúë­ãàð­ñ­êà ñà­ìîñ­òî­ÿ­òåë­íà ÷åð­ê­âà íà­÷å­ëî ñ åê­çàðõ. Иñò Х-ХI êë, 127. Тúð­íî­âî ñÿ­êî­ãà å áè­ëî ñòîë­íè­íà íà áúë­ãàð­ñ­êè­òå åê­çàð­õè. С, 1872, áð. 44, 351. — Нà­ðî­äúò íè èìà íóæ­äà îò ó÷è­ëè­ùà, ÷è­òà­ëè­ùå è êíè­ãè .. — Пðî­ñâå­òà... Тå­çà­òà íà äÿ­äî åê­çàð­õà — ñ ëå­êà èðî­íèÿ â ãëà­ñà ïîä­õ­âúð­ëè Оð­öå. Д. Сï­ðî­ñòðà­íîâ, С, 80-81. Нå­ãî­âî áëà­æåí­ñ­ò­âî åêçàðõ Аí­òèì äî­é­äå åä­íà âå­÷åð â êú­ùà­òà íà ìè­ò­ðî­ïî­ëèò Пà­íà­ðå­òà. К. Сòðàí­ä­æåâ, ЖБ, 24. Нå âÿð­âàì àç, ÷å êà­ëó­ãåð / ùå ñïà­ñè ðà­ÿ­òà, — / ñâî­áî­äà­òà íå ùå åê­çàðõ, — / èñ­êà Кà­ðàä­æà­òà. Л. Кà­ðà­âå­ëîâ, Сú÷. I, 55.

3. Оñ­òàð. Тè­ò­ëà íà èç­á­ðàí ïî­÷å­òåí ñëó­æè­òåë â öúð­ê­âà. В ñòà­ðè­òå ÷åð­êî­âè èìà­ëî å ïî-âè­ñîê ÷èí åê­çàðõ, êî­é­òî îç­íà­÷à­âà íà­÷àë­íèê, ïúð­âè ïðè âñÿ­êî äå­ëî. З. Пå­ò­ðîâ è äð., ЧБ (ïðå­âîä), 58.

4. Оñ­òàð. Лè­öå ñ òà­êà­âà òè­ò­ëà. Тà­êúâ ñè áå­øå Оá­ðàä îò Чó­é­ïåò­ë­üî­âî: áè­ëÿð è çíà­õàð çà ÷óæ­äè­òå, ãðà­ìà­òèê è ïðî­òî­ãåð çà ñå­ëî­òî, áî­ãî­ìèë çà åê­çàð­ñè­òå, êî­è­òî îáè­êà­ëÿ­õà ïî­íÿ­êî­ãà ñú­ñå­ä­íè­òå ñå­ëà, çà äà ñú­áè­ðàò âëà­äè­ùè­íà. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, ДП, 74.

— Оò ãð. VîJñ÷ïò . — Дðó­ãà (îñ­òàð.) ôîð­ìà: ѐ ê ñ à ð õ.