НАПЍЧАМ1, -àø, íåñâ.; íà­ïå­êа̀, íà­ïå­÷ѐø, ìèí. ñâ. íà­ïѐ­êîõ, ïðè÷. ìèí. ñâ. äå­ÿò. íà­ïѐ­êúë, -êëà, -êëî, ìí. -êëè, ñâ., ïðåõ. Пå­êà, îïè­÷àì ìíî­ãî íå­ùà èëè íå­ùî â ãî­ëÿ­ìî êî­ëè­÷åñ­ò­âî. Кà­êúâ îá­ðîê ñòà­âà­øå òàì, ïîä äâà­òà áðÿñ­òà! .. Кà­òî çà­êî­ëå­õà êóð­áàí íÿ­êîë­êî îâ­íè, êà­òî íà­ïå­êàò íÿ­êîë­êî ïå­ùè õëÿá, ïà âè­íî, ïà ðà­êèÿ. Иë. Вî­ëåí, МДС, 168. Бà­áà Иâàí­êà ñå­ãà íè å íà­ïå­ê­ëà õëÿ­áî­âå, ïðè­ãîò­âè­ëà íè å òî­âà-îíî­âà çà ÿäå­íå è íèå ùå ãî çà­íå­ñåì íà íà­øè­òå äðó­ãà­ðè. М. Гðúá­÷å­âà, ВИН, 339. íà­ïè­÷àì ñå, íà­ïå­êà ñå ñòðàä.

      НАПЍЧАМ2, -àø, íåñâ.; íà­ïå­êа̀, íà­ïå­÷ѐø, ìèí. ñâ. íà­ïѐ­êîõ, ïðè÷. ìèí. ñâ. äå­ÿò. íà­ïѐ­êúë, -êëà, -êëî, ìí. -êëè, ñâ., íå­ï­ðåõ. è ïðåõ. 1. Нå­ï­ðåõ. Зà ñëúí­öå, îãúí è ïîä — çà­ïî÷­âàì äà ãðåÿ è äà òî­ï­ëÿ ñèë­íî; îã­ðÿ­âàì. Сëúí­öå­òî âå­÷å íà­ïè­÷à­øå è îò ëîê­âè­òå ñå èç­äè­ãà­øå ïðè­ÿ­ò­íè­ÿò ìè­ðèñ íà ìî­ê­ðî­òà. Д. Дî­á­ðåâ­ñ­êè, БКН, 73. Сëúí­öå­òî îã­ðÿ ãî­ðà‑

òà, èç­äè­ã­íà ñå âè­ñî­êî, íà­ïå­÷å. Еì. Сòà­íåâ, ЯГ, 106. // Бåçë. íà­ïè­÷à, íà­ïå­÷å. Зà­ïî÷­âà äà ïå­÷å ñëúí­öå. Вñå ìè ñå ñò­ðó­âà­øå, ÷å è äúð­âå­òà­òà ïðà­âÿò ñú­ùî­òî — ïî­ä­ëà­ãàò ïðà­ø­íè äëà­íè, æà­ä­íî ñè ïî­å­ìàò äúõ è áúð­çàò äà ñå íà­ïè­ÿò, äî­êà­òî íå å íà­ïå­ê­ëî îò­íî­âî. Еì. Мà­íîâ, МПЛ, 6. — Бðå, ÷å íà­ïå­÷å! — îáà­äè ñå êî­íÿ­ðÿò è ðà­ç­ìúð­äà ðà­ìå­íå. Сëúí­öå­òî å ñà­ìо̀ â íå­áå­òî — íè îá­ëà­÷å, íè ïòè÷­êà. Н. Тè­õî­ëîâ, ДКД, 20.

2. Пðåõ. Зà ñëúí­öå, îãúí è ïîä. — ñèë­íî çà­òî­ï­ëÿì, íà­ãî­ðå­ùÿ­âàì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî; íà­ãðÿ­âàì. Сëúí­öå­òî íè íà­ïå­÷å è ïîä­ñ­òî­ðè áúð­çî äà ïðå­âà­ëèì áè­ëî­òî, ÷å çàä íå­ãî íè ÷à­êà­øå ãîð­ñ­êà­òà õëà­äî­âè­íà. Сò. Сòàí­÷åâ, ПЯС, 30. Сëúí­öå­òî íà­ïè­÷à­øå âå­ä­ðà­òà øèð è âëè­âà­øå æè­âè­òåë­íà ñò­ðóÿ è â çå­ëå­íè­íà, è â íà­ñå­êî­ìè, è â õî­ðà. Х. Рó­ñåâ, ПС, 60. Оãú­íÿò ñå áå­øå ðàç­ãî­ðÿë è áå íà­ïå­êúë ëè­öà­òà íà áåÿ è íà ãîñ­òè­òå. К. Пåò­êà­íîâ, ЗëЗ, 53. [Мî­ìú­êúò] íà­ê­ëà­äå áó­åí îãúí. Щîì ãëà­â­íè­òå íà­ïå­êî­õà íå­âåñ­òà­òà, òÿ èç­âè­êà: — Оò­ìúê! СáХ, 101. Лÿ­ò­íî âðå­ìå, êî­ãà­òî ñëúí­öå­òî ìè­íó­âà â ñå­âåð­íà­òà ïî­ëóñ­ôå­ðà, òî íà­ïè­÷à ãî­ëå­ìèÿ ìà­òå­ðèê íà Аçèÿ. И. Гþ­çå­ëåâ, РФ, 427.

3. Пðåõ. Нà­òî­ï­ëÿì, íà­ã­ðÿ­âàì íå­ùî íà ñëúí­öå, îãúí è ïîä. Сòî­ÿí ïðîñ­ò­ðÿ ðú­öå êúì îãú­íÿ, íà­ïå­÷å ïðúñ­òè­òå ñè, èç­ïó­êà ãè. К. Пåò­êà­íîâ, П, 36. Зà­âå­äå ìå äÿ­äî Нà­é­äåí â åä­íà îò ñòà­è­òå. Тóê îêî­ëî ïå÷­êà­òà íà­ïè­÷à­øå ãðúá íå­ãî­âà­òà æå­íà. Сë. Тðúí­ñ­êè, Н, 118. Сíî­ùè â èç­äà­òåë­ñ­ò­âî­òî çà­âà­ðèõ äðó­ãè äâà­ìà êðè­òè­öè äà ñè íà­ïè­÷àò íî­çå­òå íà åëåê­ò­ðè­÷åñ­êà ïå÷­êà. Сò. Сè­â­ðè­åâ, ЗСБ, 191. Нà­ê­ëàæ­äà­ëè [ðèì­ëÿ­íè­òå] áó­åí îãúí ïîä èç­êî­ïà­íè­òå ñêà­ëè è ñëåä êà­òî ãè íà­ïè­÷à­ëè, ïðúñ­êà­ëè ãè ñúñ ñòó­äå­íà âî­äà, çà äà ñå ðàç­ïó­êàò. С, 1954, êí. 3, 87.

4. Пðåí. Пðåõ. Рàçã. Оáèêí. ìèí. íå­î­ïð. Сúç­äà­âàì ñèë­íî ïðè­òå­ñ­íå­íèå, ñèë­íî íà­ï­ðå­æå­íèå ó íÿ­êî­ãî, ïðè­òå­ñ­íÿ­âàì íÿ­êî­ãî. И êî­é­òî ãî âè­äå­øå, ðàç­áè­ðà­øå, ÷å ãî­ëÿì çîð ãî å íà­ïå­êúë, çà äà ïðèï­êà òà­êà. Т. Хàð­ìàí­ä­æè­åâ, КЕД, 74. — Дðó­ãà­ðÿò Дîé­÷è­íîâ âè âè­êà! — êà­çà­õà ìó, ïðå­äè äà âëå­çå, è òîé ñè ïî­ìè­ñ­ëè ñ åä­íî çà­äî­âîë­ñ­ò­âî: "Нà­ïå­ê­ëè ñà ãî è íå­ãî, çà­òî­âà òà­êà áúð­çà." Сò. Дàñ­êà­ëîâ, СЛ, 473.

5. Пðåõ. Дè­àë. Сâà­ðÿ­âàì, íà­âà­ðÿ­âàì (ðà­êèÿ). Нà­ïå­ê­ëè áú÷­âà ðà­êèÿ. Н. Гå­ðîâ, РБЯ III, 197.

НАПЍЧА МИ íåñâ.; íà­ïå­÷ѐ ìè ñâ., áåçë. 1. Зà­ïî÷­âàì äà ÷óâ­ñ­ò­âó­âàì ñèë­íà òî­ï­ëè­íà îò èç­ëú÷­âà­íå­òî íà ñëúí­öå, îãúí è ïîä. Щå èäà íà ñÿí­êà, òóê ìíî­ãî ìè íà­ïå­÷å.

2. Пðåí. Рàçã. Зà­ïî÷­âàì äà èç­ïèò­âàì ñèë­íî ïðè­òå­ñ­íå­íèå, íà­ï­ðå­æå­íèå. Зà ñìÿõ ñòà­íà­õà ïðåä öÿ­ëî ñå­ëî è "îá­ùåñ­ò­âå­íà­òà ñè­ëà", è "áî­é­íî­òî ÿä­ðî" íà êìå­òà, .. Сå­ëÿ­íè­òå ñå ñìå­ÿò, ïî­ò­ðè­âàò ðú­öå è ñè øó­øó­êàò: "Еõå, íà­ïå­÷å èì! Пà­ðè èì ïîä êðà­êà­òà!" М. Мàð­÷åâ­ñ­êè, ГБ, 203.

НАПЍЧАМ СЕ íåñâ.; íà­ïå­êа̀ ñå ñâ., íå­ïðåõ. 1. Оáèêí. íåñâ. Пå­êà ñå, ãðåÿ ñå íà ñëúí­öå, îãúí è ïîä., çà äà ñå ñòî­ï­ëÿ; ïðè­ïè­÷àì ñå. Тðè­ìà ñòàð­öè ñ èç­ïà­ñà­íè áðà­äè ñà ñå­ä­íà­ëè íà åä­íà ãðå­äà è ñå íà­ïè­÷àò íà ñëúí­öå­òî. Сò. Сè­â­ðè­åâ, ЗСБ, 87. Сëåä íÿ­êîë­êî äíè ïàê äî­é­äî­õà ëîâ­öè. Зà­å­êúò ñå íà­ïè­÷à­øå íà õó­áà­âî­òî ñëúí­öå è .., òîÿ ïúò íå ãè óñå­òè îò­äà­ëå÷. И. Пå­ò­ðîâ, ЛСГ, 97. // Пå­êà ñå, ãðåÿ ñå íà ñëúí­öå, îãúí è ïîä., äî­êà­òî ñèë­íî ñå çà­òî­ï­ëÿ; íà­ã­ðÿ­âàì ñå, íà­òî­ï­ëÿì ñå, íà­ãî­ðå­ùÿ­âàì ñå. Тàÿ ñó­ò­ðèí çìè­ÿ­òà áå­øå ñúð­äè­òà è ãëà­ä­íà. Пî îáè­÷àÿ ñè òÿ ñå íà­ïå­÷å íà ñëúí­öå è òðú­ã­íà êðàé ñëî­ãà. Еì. Сòà­íåâ, ПГВ, 6.

2. Сèë­íî ñå çà­òî­ï­ëÿì, íà­ã­ðÿ­âàì, íà­ãî­ðå­ùÿ­âàì íà ñëúí­öå, îãúí è ïîä. Сëúí­öå­òî å âå­÷å âè­ñî­êî, ãî­ëè­òå ñêà­ëèñ­òè õúë­ìî­âå íà­î­êî­ëî ñå íà­ïè­÷àò, ñòà­âà äó­ø­íî. Л. Сòî­ÿ­íîâ, Х, 18. По̀ ñå æú­íå­øå íà õëà­ä­íî — ïðåç äå­íÿ æè­òî­òî ñå íà­ïè­÷à­øå, âú­æå­òî ñå êú­ñà­øå, çúð­íî­òî ñå ðî­íå­øå. Иë. Вî­ëåí, МДС, 13. Бÿ­ëà­òà êúð­ïà, ùî íî­ñÿò ñå­ëÿí­êè­òå, è òÿ å äî­á­ðà çà ïðåç ïå­êî­âå­òå, ñà­ìî òðå­áó­âà äà èìàò ïîä íåÿ è åä­íî áÿ­ëî ôåñ­÷å, ÷å èíàê ñå íà­ïè­÷à ìëî­ãî ãëà­âà­òà îò ñëúí­öå­òî. Иâ. Бî­ãî­ðîâ, СЛ, 19.

Нà­ïè­÷àì / íà­ïå­êà âðà­òà íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. Уä­ðÿì, çà­ø­ëå­âÿ­âàì íÿ­êî­ãî. Дåë­÷î ñå­ä­íà íà êà­ìú­êà êðàé ïîð­òà­òà, èç­ìå­ðè ãî â òúí­êèÿ æè­ëàâ ãðúá è ñå çà­êà­íè ìúë­÷åø­êà­òà: — Тè ëè íÿ­ìàø, òè ëè íÿ­ìàø! Дà òè íà­ïå­êà âðà­òà, êàê­òî àç ñè çíàì, çëà­òî ùå ïî­âúð­íåø. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, С, 29.