ОКО̀, ìí. î÷ѝ, ñð. 1. Оð­ãàí íà çðå­íè­å­òî, êîé­òî ïðè ÷î­âå­êà è íÿ­êîè æè­âî­ò­íè ñå ñúñ­òîè îò êúë­áî (î÷­íà ÿáúë­êà), ïî­ê­ðè­òî ñ êëåï­êè è ñâúð­çà­íî ÷ðåç ñïå­öè­à­ëåí íåðâ ñ ãëà­â­íèÿ ìî­çúê. Чó­äî­âè­ù­íî íåñ­ï­ðà­âå­ä­ëè­âî ìè ñå âèæ­äà­øå òî­âà, êî­å­òî òîé ðàç­êàç­âà­øå è êî­å­òî âèæ­äàõ ñ î÷è­òå ñè. Еì. Сòà­íåâ, ЯГ, 92. Мú­æúò îò­ñ­ðå­ùà èìà­øå åä­íî îêî, ìíî­ãî òúí­êà, ðàç­òå­ã­íà­òà ÷àê äî óøè­òå óñ­òà. Д. Шóì­íà­ëè­åâ, ПЛ, 12. Тÿ ñå ïðè­á­ëè­æè, êà­òî ñå âçè­ðà­øå â òÿõ ñ êú­ñî­ã­ëå­äè­òå ñè î÷è. Еì. Мà­íîâ, ДСР, 212. Сà­ìó­èë åä­âà ïî­è­ç­âúð­íà î÷è êúì íå­ãî, êà­òî äà ãî ïî­ç­íà­âà­øå îò­äà­â­íà. Д. Тà­ëåâ, С II, 218-219. Оêî­òî å ñëî­æ­íî óñ­ò­ðî­åí îð­ãàí. Аíàò. VIII êë, 150. Бðúì­áà­ðúò ñå îðè­åí­òè­ðà â îêîë­íà­òà ñðå­äà ñúñ ñå­òè­â­íè­òå ñè îð­ãà­íè. Нà ãëà­âà­òà ñå íà­ìè­ðà åä­íà äâîé­êà ïè­ïà­ëà,.. Зàä ïè­ïà­ëà­òà ñà ðàç­ïî­ëî­æå­íè î÷è­òå. Тå ñà ñëî­æ­íè, ôà­ñå­ò­íè î÷è. Зî­îë. VII êë, 48. Гàð­âàí ãàð­âà­íó îêî íå âà­äè. Пî­ñ­ëîâ.  Тî­çè îð­ãàí âúâ âðúç­êà ñ íå­ãî­âà­òà ôîð­ìà, âèä èëè öâÿò íà èðè­ñà. Тÿ ãî ïî­ã­ëå­ä­íà ìàë­êî ïðî­äúë­æè­òåë­íî ñúñ ñâî­è­òå ãî­ëå­ìè, õó­áà­âè î÷è. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХХVI, 15. Тîé áå­øå åäúð, ðóñ ÷î­âåê, ñúñ ñè­íè î÷è, íî îò­ïó­ñ­íàò è íå­ìàð­ëèâ â îá­ëå­ê­ëî­òî ñè. Й. Йîâ­êîâ, ВАХ, 79. — Кàê­âî òúð­ñèø ïîä ïðî­çî­ðå­öà ìè? — Нå çà òå­áå — çà ñè­íî­âå­òå ñè,.. — Нÿ­ìà ãè ñè­íî­âå­òå òè, âúð­âè ñè! — áëú­ñ­íàõ ïðî­çîð­÷å­òî, íî ãúð­áè­öà­òà ñå ïî­âäè­ã­íà, áëå­ñ­íà­õà êî­òåø­êè î÷è. Л. Пåò­êîâ, ПЛ, 43. Чåð­íè î÷è / åëå­íî­âè, / âè­òè âåæ­äè / ãàé­òà­íî­âè, / âè­ëà âè å / çà­âèñ­ò­íè­öà. Ц. Цåð­êîâ­ñ­êè, Сú÷. I, 177.  Оáð. Вèå ñòå ÷ó­âà­ëè çà ôàí­òàñ­òè­÷­íè­òå åçå­ðà — î÷è íà Рè­ëà, êàê­òî ãè íà­ðè­÷àò. Й. Йîâ­êîâ, ПГ, 266. Сâå­òúò íè­êî­ãà íå áå ìó èç­ã­ëåæ­äàë ïî-ðå­à­ëåí, îò­êîë­êî­òî ñå­ãà, â áå­ëèÿ áëÿ­ñúê íà ïðî­æåê­òî­ðè­òå è ïðåä ðà­â­íî­äó­ø­íî­òî îêî íà êà­ìå­ðà­òà. А. Нà­êîâ­ñ­êè, БС, 104. Сêî­ðî äúæ­äî­â­íè­ÿò îá­ëàê ñå ðàç­êúñ­âà­øå íà ïàð­öà­ëè è ñëúí­öå­òî ïî­êàç­âà­øå æàð­êî­òî ñè îêî ïðåç öåï­êè­òå. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, Иçáð. ïð. III, 203. // Тî­çè îð­ãàí çà­å­ä­íî ñ îê­ðú­æà­âà­ùè­òå î÷­íà­òà ÿáúë­êà ÷àñ­òè, ñïî­ìà­ãà­òåë­íè îð­ãà­íè. Рà­é­êî­âè­òå ðú­öå âçå­õà äà òðå­ïå­ðÿò, î÷è­òå ìó ñå íà­ëÿ­õà ñúñ ñúë­çè. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, ДП, 213. Вñè÷­êè íå­ùà â òúì­íî­òî ñà îñ­ò­ðè, à êëî­íè­òå — áî­ä­ëè­âè è âëè­çàò â î÷è­òå. Д. Гà­áå, Н, 13. А òà­êà­âà òúì­íè­íà — â îêî­òî òè äà áðú­ê­íå ÷î­âåê, íÿ­ìà äà ãî âè­äèø. М. Мàð­÷åâ­ñ­êè, ТС, 56-57.

2. Сïî­ñî­á­íîñò çà âèæ­äà­íå íà âñè÷­êî, âúç­ïðè­å­ìà­íå è îöå­íÿ­âà­íå íà âñè÷­êî, êî­å­òî å õà­ðàê­òåð­íî çà äà­äå­íà ïðî­ôå­ñèÿ èëè îïèò íà ÷î­âå­êà; ïî­ã­ëåä. Еðî­ôèì èìà îêî íà ëî­âåö: íè­ùî íå èç­ïó­ùà, âñè÷­êî âèæ­äà è âñè÷­êî äî­ëà­âÿ. Й. Йîâ­êîâ, АМГ, 198. Нà­ã­ëà­ñÿ­øå êà­ïà­íà, îïú­âà­øå äú­ãè­òå è ãî ïî­ê­ðè­âà­øå ñúñ ñó­õè ëèñ­òà è ñè­ò­íè ñú÷­êè, òúé ÷å è íàé-îïè­ò­íî­òî îêî íå ìî­æå­øå äà çà­áå­ëå­æè òàì íå­ùî íå­î­áè­ê­íî­âå­íî. Еì. Сòà­íåâ, ЯГ, 43. Зà áà­ã­ðè­òå òîé èìà îêî­òî íà õó­äî­æ­íèê. Н. Лè­ëè­åâ, Сú÷. III, 139. Пî-ìëî­ãî ñò­ðó­âà åä­íî ñà­é­áèéñ­êî îêî, îò äå­ñåò ÷óæ­äè ðú­öå. П. Р. Сëà­âåé­êîâ, БП II, 65. // Сà­ìî ìí. Сïî­ñî­á­íîñò çà îöåí­êà, èç­ðà­çÿ­âà­íå íà ÷óâ­ñ­ò­âî, îò­íî­øå­íèå êúì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî ÷ðåç òî­çè îð­ãàí; ïî­ã­ëåä. И áà­áà Аíà èñ­êà­øå äà ñðå­ù­íå î÷è­òå íà Мà­ðè­íà, íî òîé ãëå­äà­øå íà­âú­ñåí â çå­ìÿ­òà. Й. Йîâ­êîâ, Сú÷. III, 139. Нàé-íà­ïðåä ñú­ï­ðó­çè­òå ñå ðàç­á­ðà­õà ñ î÷è. Сò. Дàñ­êà­ëîâ, БМ, 18.

3. Сà­ìî ìí. Тî­çè îð­ãàí âúâ âðúç­êà ñ íå­ãî­âèÿ èç­ðàç, êà­òî îò­ðà­æå­íèå íà âú­ò­ðå­ø­íèÿ ñâÿò íà ãëå­äà­ùèÿ. Оíÿ, êîé­òî ðàç­êàç­âà­øå, áå­øå åäèí âè­ñîê ìúæ, ñ äðå­á­íî è íà­äóï­÷å­íî îò øàð­êà­òà ëè­öå, ñ äúë­ãè ñè­âè ìóñ­òà­öè è ñ ëó­êà­âè, äðúç­êè î÷è. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. VI, 6. Жå­íà­òà ñâè ïðà­ç­íà­òà òîð­áà ïîä ìè­ø­íè­öà­òà è çà­ã­ëå­äà äå­òå­òî ñ ìè­ëè î÷è. Г. Рà­é­÷åâ, ЗК, 138. — Тúé âÿð­íî, ãîñ­ïî­äèí ïî­ðó­÷èê — îò­âúð­íà âî­é­íè­êúò, êà­òî íå îò­ìåñ­ò­âà­øå îò íå­ãî ïå­÷àë­íè­òå ñè î÷è. П. Вå­æè­íîâ, ВР, 277. Мëà­äè­ÿò õâúð­ëÿ ÷èô­òå­òî íàñ­ò­ðà­íà. Вú­ç­ðàñ­ò­íè­ÿò ãî ïðî­íèç­âà ñ îñ­ò­ðè çëè î÷è è ãî ïî­ñ­ëåä­âà íå­î­õî­ò­íî. Н. Хà­é­òîâ, ПП, 29. Кàê­âî áÿõ íà­ï­ðà­âèë, òà âñè÷­êè ìå ïî­ã­ëå­ä­íà­õà ñ áëà­ãè î÷è? П. Аí­ãå­ëîâ, Ж, 29. Пðåä òâî­è­òå âè­ò­ðè­íè áëåñ­êà­âè / íà êóï çàñ­òà­âàò ÷åñ­òî òå, / è êîë­êî ñêðúá â î÷è­òå òðåñ­êà­âè, / è êîë­êî ìú­êà ñå ÷å­òå! Хð. Сìèð­íåí­ñ­êè, Сú÷. I, 32.

3. Сà­ìî ìí. Рàçã. Пðå­ä­íà­òà ÷àñò íà ãëà­âà­òà íà ÷î­âå­êà; ëè­öå. — Еòî òèÿ ïðå­ëåñ­ò­íè ãîñ­ïî­æè, åä­âàì ñè óìè­ëè î÷è­òå è — ïî ìî­ä­íè­òå ìà­ãà­çè­íè! — êà­çà ñè òîé. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. Х, 4. — Кî­ãà­òî áÿ­õ­ìå ïî-ìëà­äè òîé è ðú­êà äè­ãà­øå ïî ìå­íå. Щå òå ïðè­êîò­êà, êî­ãà­òî ìó å êåô, à ïî­ñ­ëå — ïðåç î÷è­òå. Д. Тà­ëåâ, ПК, 495. — Нè­ùî íå ìè å, àìà óï­ëà­øèõ­òå äå­òå­òî, ÷å ùå õâà­íå íî­ùåñ äà ñå ñò­ðÿñ­êà... Я èäå­òå ìó óãà­ñå­òå äâà-òðè âú­ã­ëå­íà, ÷å ìó óìè­é­òå î÷è­òå è ìó äàé­òå äà ïèé­íå. Ц. Гèí­÷åâ, ГК, 222. — Зà­ùî áúõ­òåø òîÿ ïúò, çà­ùî ñè òðú­ã­íà­ëà äà ñè äðà­ùåø î÷è­òå â òèÿ áî­ä­ëè? — è òÿ îò­ìà­õ­íà âå­é­êà îò ëè­öå­òî ñè. А. Хðèñ­òî­ôî­ðîâ, А, 329.

4. Пðåí. Чî­âåê, êî­é­òî ãëå­äà, íà­á­ëþ­äà­âà, ñëå­äè, îáèêí. çà äà äî­ê­ëàä­âà, ñú­î­á­ùà­âà, äî­íî­ñ­íè­÷è íÿ­êî­ìó. Тè íà­ï­ðè­ìåð êà­òî îêî íà õà­íà îäî­á­ðÿ­âàø ëè ïîñ­òú­ï­íà­òà íè? Й. Вúë­÷åâ, СКН, 150. Бàé Гî­öå âäè­ã­íà ãëà­âà îò ñòà­íà è çëî­á­íî êà­çà: — Мðú­ñ­íî "êàí­äè­ëî", îêî è óõî íà Кà­äèð åôåí­äè. Мíî­ãî ÷åñ­òî ïî­÷­íà äà ñå íà­âúð­òà îêî­ëî äþ­êÿ­íà — è èç­ï­ñó­âà. Д. Сï­ðîñ­ò­ðà­íîâ, С, 70-71.

5. Мå­òå­î­ðîë. Цåí­ò­ðàë­íà ÷àñò íà òàé­ôóí, óðà­ãàí, öè­ê­ëîí, êú­äå­òî âðå­ìå­òî å òè­õî è ÿñ­íî. В öåí­òú­ðà íà òà­é­ôó­íà èìà îá­ëàñò íà çà­òè­øèå èëè íà ñëà­áè âå­ò­ðî­âå è ïî÷­òè ïúë­íà ëèï­ñà íà îá­ëà­öè — òî­âà å ò. íàð. "îêî íà öè­ê­ëî­íà". Хð. Тè­ëåâ, Ф, 33. Тà­é­ôó­íúò ïðåä­ñ­òà­â­ëÿ­âà åä­íà îã­ðîì­íà âè­õ­ðóø­êà,.. В íåÿ âúç­äó­ø­íè­òå ìà­ñè ñå äâè­æàò ñïè­ðà­ëî­âè­ä­íî ñ áÿ­ñ­íà ñêî­ðîñò êúì öåí­òú­ðà, íà­ðå­÷åí "îêî" íà òà­é­ôó­íà. Б. Тðà­é­êîâ, ВО, 58.

6. Бîò. Рàñ­òè­òåë­íà ïúï­êà èëè âä­ëú­á­íà­òè­íà­òà, â êî­ÿ­òî òÿ ñå íà­ìè­ðà. Пî­âúð­õ­íîñòòà íà êî­ðå­íî­ï­ëî­äà å ãëàä­êà, ñ ïëèò­êè î÷è è îðàí­æå­âî­æúë­òà îê­ðàñ­êà. П. Дàñ­êà­ëîâ è äð., ТК, 66-67. Пî ïî­âúð­õ­íîñòòà íà êëó­áå­íè­òå èìà ïúï­êè, ðàç­ïî­ëî­æå­íè â ìàë­êè âä­ëú­á­íà­òè­íè, íà­ðå­÷å­íè "î÷è". Бòí VI êë, 48.

7. Дè­àë. Пèò­êà; àêà­ò­ìà. Зà­å­ì­íàõ îò êîì­øè­è­òå êðè­âà÷­êà ÷èñ­òî áðà­ø­íî, òà ìó îìå­ñèõ òóé îêî. Иë. Вî­ëåí, НС, 26.

Бè­âîë­ñ­êî îêî. Дè­àë. 1. Цâå­òå­òî ìàð­ãà­ðèò­êà. 2. Цâå­òå­òî äè­ìè­ò­ðîâ­÷å. Вðàí­ñ­êî îêî. Мíî­ãî­ãî­äè­ø­íî òðå­âèñ­òî ðàñ­òå­íèå îò ñå­ìåéñ­ò­âî ëè­ëè­å­ö­âå­ò­íè, îáèêí. ñ ÷å­òè­ðè ðàç­ïî­ëî­æå­íè íà êðúñò ëèñ­òà è ïëîä ñèí­êà­âî­÷åð­íà ÿãî­äà; êðúñ­òà÷. Paris quadrifolia. В ãî­ðà­òà ñå ñðå­ùàò ìî­ìè­íà ñúë­çà, âðàí­ñ­êî îêî,.. è äðó­ãè. Тå ñà ñåí­êî­è­ç­ä­ðú­æ­ëè­âè ðàñ­òå­íèÿ. Бòí VI êë, 9. Кî­òåø­êî îêî. Сïåö. Оò­ðà­æà­òåë­íî ñòú­ê­ëî, êî­å­òî ñå èç­ïîë­ç­âà êà­òî ïú­òåí çíàê èëè ñå çà­ê­ðåï­âà íà çà­ä­íà­òà ñòðà­íà íà àâ­òî­ìî­áè­ëè, ìî­òî­öè­ê­ëå­òè è äð. Пî ïú­òè­ùà­òà ñ èí­òåí­çè­â­íî íî­ù­íî äâè­æå­íèå ñå ïîñ­òà­âÿò çíà­öè, ñíàá­äå­íè ñ ðå­ô­ëåê­òî­ðè, íà­ðå­÷å­íè "êî­òåø­êè î÷è", êî­è­òî ïîç­âî­ëÿ­âàò äà ñå âèæ­äàò çíà­öè­òå è íî­ù­íî âðå­ìå. Л. Мàí­÷åâ, П I, 175. Пà­ó­íî­âî îêî. Зî­îë. Сå­ìåéñ­ò­âî íî­ù­íè ïå­ïå­ðó­äè, îáèêí. åä­ðè, ñ ïî åä­íî êðú­ã­ëî ïå­ò­íî íà âñÿ­êî êðè­ëî. Saturniidae. Гî­ëÿ­ìî íî­ù­íî ïà­ó­íî­âî îêî. Мàë­êî íî­ù­íî ïà­ó­íî­âî îêî. Сëÿ­ïî îêî. Вñÿ­êà îò äâå­òå ñò­ðà­íè­÷­íè ÷àñ­òè íà ÷å­ðå­ïà íà ÷î­âåê, ðàç­ïî­ëî­æå­íè íàä ëè­íè­ÿ­òà, êî­ÿ­òî ìè­íà­âà îò îêî­òî äî óõî­òî; ñëå­ïî­î­÷èå. Пî­ìî­ù­íèê-êî­ìàí­äè­ðúò íà­òè­ñ­íà ñ ïî­êà­çà­ëåö ñëÿ­ïî­òî ñè îêî è ñå çà­ìè­ñ­ëè. П. Вå­æè­íîâ, ВР, 147. Еäèí øðà­ï­íå­ëåí êóð­øóì ãî ñâà­ëè íàé-ïî­ñ­ëå: óäà­ðåí áèë â ñëÿ­ïî­òî îêî. М. Кðå­ìåí, Б, 130. Кî­ñà­òà ìó áå ðÿä­êà è íàä ñëå­ïè­òå î÷è áå çå­ëà äà ñå ïðî­øàð­âà. Т. Вëà­é­êîâ, Сú÷. II, 44. Тè­ã­ðî­âî îêî. Мè­íåð. Мè­íå­ðàë ñúñ çëà­òèñ­òî­êà­ôÿâ öâÿò è êðà­ñè­âè îò­áëÿ­ñú­öè, êî­é­òî ñå èç­ïîë­ç­âà çà óê­ðà­øå­íèÿ. Оò ïðè­òå­æà­âà­ùèÿ êî­ï­ðè­íåí áëÿ­ñúê âëà­ê­íåñò ãèïñ, ïî­ëè­ðàí, ïðè­ãî­òî­â­ëÿ­âàò ïðå­ä­ìå­òè, ïî­äî­á­íè íà òà­êè­âà, ïðè­ãîò­âå­íè îò äðó­ãè âëà­ê­íåñ­òè ìè­íå­ðà­ëè (òè­ã­ðî­âî îêî è äð.). ПН, 1934, êí. 1, 13. <Яé­öà> íà î÷è. Гîòâ. Яñ­òèå îò ÿé­öà, èç­ïúð­æå­íè â ìà­ç­íè­íà, áåç äà ñå áúð­êàò. — .. Кàê­âî ïðåä­ïî­÷è­òàø? Яé­öà íà î÷è èëè áúð­êà­íè ÿé­öà ñ ÷èñ­òî êðà­âå ìà­ñ­ëî è ñ ìàë­êî ñè­ðåí­öå. Б. Бîë­ãàð, Б, 113. — Я îïúð­æå­òå íà ïðåä­ñå­äà­òå­ëÿ... ÿé­÷è­öà! — Кàê ãè ïðåä­ïî­÷è­òàø, áàé Кà­ëèí­êî? Нà î÷è èëè ïà­íà­ãþð­ñ­êè? Сò. Дàñ­êà­ëîâ, ЕС, 222.

> Бåç äà ìè ìè­ã­íå (òðå­ï­íå) îêî­òî. Рàçã. Хëà­ä­íî­ê­ðú­â­íî è ðå­øè­òåë­íî, áåç êî­ëå­áà­íèå, ñúì­íå­íèå, òðå­âî­ãà, ñòðàõ èëè ñðàì. Вå­ä­íúæ èç­âúð­øè­ëè åä­íî ïðåñ­òú­ï­ëå­íèå, òå ùå èç­âúð­øàò è âòî­ðî, áåç äà èì ìè­ã­íå îêî­òî. М. Мàð­÷åâ­ñ­êè, ТС, 109. Гëà­ä­íè­ÿò, êà­òî ìó ïðè­÷åð­íåå çà åäèí êî­ìàò, ìî­æå è ÷î­âåê äà çà­ò­ðèå, áåç îêî­òî ìó äà ìè­ã­íå. К. Гå­îð­ãè­åâ, ВБ, 81. В êà­ôå­íå "Бðèñ­òîë" .. Сòî­åí­÷å­âè­òå áÿ­õà çà­ãó­áè­ëè ìíî­ãî ïà­ðè, áåç äà èì òðå­ï­íå îêî­òî. Еì. Сòà­íåâ, ИК I è II, 241-242. Бèÿ (óä­ðÿì) íà (â) î÷è (îêî). Рàçã. Иç­ïúê­âàì, ïðà­âÿ âïå­÷à­ò­ëå­íèå, íà­ëà­ãàì ñå íà âíè­ìà­íè­å­òî. Тîé áå­øå ìëà­äî­ëèê è ñò­ðî­åí, ñ åä­íà íà­ïðå­ã­íà­òà, èç­ï­ðà­âå­íà ñòî­é­êà, êî­ÿ­òî áè­å­øå íà î÷è îò­äà­ëå­÷å. Сò. Дè­÷åâ, ЗС II, 375. Пî-ñòðà­ø­íî å, êî­ãà­òî èç ëþ­äå­òå ñå ñðå­ùàò òà­êè­âà, äå­òî íà âåù ìî­ãàò äà ñå ïðå­âúð­íàò — õåì äà òè óñ­ëó­æàò, õåì äà íå áèå íà îêî. В. Сî­òè­ðîâ, ЛНП, 12. Рà­ç­ëè­êà­òà ìåæ­äó ïðî­âèí­öè­àë­êà è ñòî­ëè­÷àí­êà âå­ä­íà­ãà óä­ðÿ â î÷è. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХХI, 105. 2. Бî­äà <â> î÷è­òå (îêî­òî) <íà íÿ­êî­ãî>. Рàçã. 1. Нà­ò­ðàï­âàì ñå íà âíè­ìà­íè­å­òî (íà íÿ­êî­ãî). Нå áî­äå ëè â î÷è­òå ôàê­òúò, ÷å äî­êà­òî â Сî­ôèÿ ñå ïðî­äà­âàò ëî­øî­êà­÷åñ­ò­âå­íè ñè­ðî­ïè, â Пëîâ­äèâ è Бóð­ãàñ .. ÷à­øà ñè­ðîï ñò­ðó­âà äâà ïú­òè ïî-åâ­òè­íî. РД, 1950, áð. 199, 3. Мè­çå­ðè­ÿ­òà.. å âçå­ëà âå­÷å òà­êè­âà ðà­ç­ìå­ðè, ÷å áî­äå â î÷è­òå íà âñè÷­êè. ОФ, 1950, áð. 1851, 3. 2. Нå­ï­ðè­ÿ­òåí ñúì íÿ­êî­ìó, äðà­ç­íÿ íÿ­êî­ãî ñ ïðè­ñúñ­ò­âè­å­òî, ñúñ ñú­ùåñ­ò­âó­âà­íå­òî ñè èëè ñ íå­ùî äðó­ãî. Сú­á­ðà­õà ïà­ðè, íî âè­ñîê õðàì, êî­é­òî äà ñòúð­÷è íàä öúð­êî­â­íèÿ çèä, ùå­øå äà áî­äå îêî­òî íà ïðà­âî­âåð­íè­òå. П. Мèð­÷åâ, Е, 18. Вè­íî­â­íè­öè òðÿá­âà­øå äà èìà è òå áÿ­õà íà­ìå­ðå­íè: ìè­íèñ­òú­ðúò íà íà­ðî­ä­íî­òî ïðîñ­âå­ùå­íèå ä-ð Иâàí Д. Шè­ø­ìà­íîâ.. è íå­êîë­öè­íà ïðî­ôå­ñî­ðè-ðà­äè­êà­ëè, êî­è­òî îò­äà­â­íà áî­äÿ­õà î÷è­òå íà ïðà­âè­òåë­ñ­ò­âî­òî. К. Кîí­ñ­òàí­òè­íîâ, ППГ, 105. — Бî­äåì ìó î÷è­òå, êà­òî íè ãëå­äà! П. Тî­äî­ðîâ, Сúáð. ïð. II, 255. Бî­äà ñè î÷è­òå. Рàçã. Мú­÷à ñå ñ íÿ­êàê­âà ðà­áî­òà, ñâúð­çà­íà ñ íà­ï­ðå­ã­íà­òî è ïðî­äúë­æè­òåë­íî âçè­ðà­íå èëè èç­âúð­ø­âà­íà ïðè ëî­øî îñ­âå­ò­ëå­íèå. Пî-íà­òà­òúê øè­âà­÷úò ñè áî­äå î÷è­òå, òðî­ïîñ­âà íå­ùî. Й. Рà­äè÷­êîâ, ББ, 71. — Вíå­ñî­õà íè ÿ [êíè­ãà­òà] îò­âúí, íî å ïðå­ïèñ­âà­íî ìíî­ãî ñè­ò­íî è ïðîñ­òî ñè áî­äåì î÷è­òå. Д. Аí­ãå­ëîâ, ЖС, 324. Бúð­êàì â î÷è<òå> íÿ­êî­ìó. Рàçã. 1. Нå­ï­ðè­ÿ­òåí ñúì íà íÿ­êî­ãî, äðà­ç­íÿ ãî ñ ïðè­ñúñ­ò­âè­å­òî, ñúñ ñú­ùåñ­ò­âó­âà­íå­òî ñè èëè ñ íå­ùî äðó­ãî. А áðå, ïè­ñà­òå­ëþ, êàê­âî òîë­êîç òè áúð­êàò â î÷è­òå òèÿ ïóñ­òè âíó­öè, áå? Дà íå ñà èçÿ­ëè íà áà­ùà òè èìà­íå­òî? Еì. Мà­íîâ, В, 69. Аìà êî­ìó áúð­êà â î÷è­òå ìîé­òà áà­êàë­íè÷­êà? Сàì ñè ðà­áî­òÿ àç, íè­êî­ãî íå ñúì ïî­äÿë. Еì. Мà­íîâ, ДСР, 346. 2. Оò­ï­ðà­âÿì êúì íÿ­êî­ãî îñ­ò­ðè çà­áå­ëåæ­êè, íà­ïàä­êè, íà­òÿê­âàì íÿ­êî­ìó çà íå­ùî. Тà­êà Гà­íà, âú­ï­ðå­êè íå­æå­ëà­íè­å­òî íà Рàë­÷î, çà­äå­òî ìó áúð­êà­øå â î÷è­òå ÷åñ­òî, ñòà­íà êî­î­ïå­ðà­òè­â­íà êðà­âàð­êà. Сò. Дàñ‑

êà­ëîâ, СЛ, 61. Бÿë­âàì / áÿë­íà î÷è. Рàçã. Пî­ãëåæ­äàì âñ­ò­ðà­íè êúì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî (îáèêí. ñ ëþ­áî­ïèò­ñ­ò­âî, ðàç­ä­ðà­ç­íå­íèå è äð.). Гëå­äà­õà òå [âîé­íè­öè­òå] êúì ïðè­á­ëè­æà­âà­ùè­òå ñå æå­íè, êúì ïðèñ­òúï­âà­ùà­òà íà­âà­ëè­öà ïî-äà­ëå­êî ñëåä òÿõ è êà­òî ÷å ëè òî­âà áå­øå ñà­ìî åä­íî ëþ­áî­ïè­ò­íî çðå­ëè­ùå çà òÿõ, åä­âà ëè íÿ­êîé ùå áåë­íå î÷è íà­êúì äâà­ìà­òà îôè­öå­ðè. Д. Тà­ëåâ, ГЧ, 199. Вà­äèì ñè î÷è­òå. Рàçã. В ìíî­ãî ëî­øè, âðàæ­äå­á­íè îò­íî­øå­íèÿ ñìå; êà­ðà­ìå ñå, âðàæ­äó­âà­ìå ïî­ìåæ­äó ñè. — Аêî âèå ñ Дî­÷î­î­ëó ñè èìà­òå ðàç­ï­ðà­âèè, íÿ­ìà çà­ùî è ìå­íå äà ìå íà­ìåñ­âà­òå... Кà­ðàé­òå ñå ñ íå­ãî, âà­äå­òå ñè î÷è­òå, ìå­íå íå ìå áúð­êàé­òå! К. Кàë­÷åâ, ПИЖ, 81. Зà ïðåä­ñ­òî­ÿ­ùè­òå èç­áî­ðè ñà ñå ñú­å­äè­íè­ëè â åä­íî âñè÷­êè­òå îïî­çè­öè­î­í­íè ïàð­òèè;.., êî­è­òî ñè âà­äÿò .. î÷è­òå åäèí äðóã. Бúëã., 1902, áð. 524, 2. Вà­äÿ î÷è. Рàçã. Пðà­âÿ âïå­÷à­ò­ëå­íèå, íà­ò­ðàï­âàì ñå íà âíè­ìà­íè­å­òî. Кðóø­êîâ ïî íè­êîé íà­÷èí íå ìî­æå äà èìà ñå­ãà òðèé­ñåò ãî­äè­íè! Тîÿ ôàêò âà­äè î÷è — êà­çà Кàð­äà­øåâ, êà­òî èç­ã­ëåæ­äà­øå äå­ïó­òà­òà. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. Х, 73. Вà­äÿ î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî. 1. Дðà­ç­íÿ íÿ­êî­ãî ñ ïðè­ñúñ­ò­âè­å­òî ñè, ñúñ ñú­ùåñ­ò­âó­âà­íå­òî ñè. — Пî­íå òîÿ äúá äà îò­ñå­÷å, äà ãî íå ãëå­äàì — êî­ðå­íè­òå ìó ñà ïî­ðà­ñ­ëè â ñúð­öå­òî ìè.. Щå ãî îò­ñå­êà, êà­òî ìó âà­äè î÷è­òå. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. III, 153. — Е, íå­êà å òà­êà; à êàê­âî òè âà­äè î÷è­òå, òà ìó êî­ïà­åø ãðîá? Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. VII, 97. Мàë­êî ëè èìà õî­ðà ñ áàì-áàø­êà íî­ñî­âå, àìà äå-äå — íà äðó­ãè­òå ìè­íà­âà, à ìîÿ íîñ êà­òî ÷å èì âà­äè î÷è­òå. Аë. Кîí­ñ­òàí­òè­íîâ, Сú÷. I, 205. 2. Оò­ï­ðà­âÿì îñ­ò­ðè íà­ïàä­êè, êà­ðàì ñå èëè íà­òÿê­âàì íÿ­êî­ìó çà íå­ùî. — Аìè ÿ àêî ñâúð­íå êà­ðó­öà­ðÿò ïî íÿ­êîÿ òúì­íà óëè÷­êà è îñ­òà­âè ïî­ëî­âè­íà­òà æè­òî ó äî­ìà ñè! Иìà äà ãî­íèì Мè­õà­ëÿ! Иìà äà íè âà­äÿò î÷è­òå êî­î­ïå­ðà­òî­ðè­òå, ÷å ìàë­êî èì ñå å ïà­ä­íà­ëî íà òðó­äî­äåí. Кð. Гðè­ãî­ðîâ, И, 21. Нÿ­ìàì âå­÷å ïà­ðè, ïðî­äà­äîõ âñè÷­êî, ùî ìè îñ­òà­âè áà­ùà òè... — Чå àç... êà­çàõ ëè òè... äà ïðî­äà­âàø? Пðî­äà­âà­ëà ñè... çà­ùî­òî... ñè èñ­êà­ëà... äà ïðî­äà­âàø. Зà­ùî... ìè âà­äèø î÷è­òå... ñå­ãà. Й. Йîâ­êîâ, (ïðå­âîä) З, 1937, áð. 5460, 2. Вà­äÿ ñè î÷èòå1. Рàçã. 1. Вúð­øà íÿ­êàê­âà ðà­áî­òà, ñâúð­çà­íà ñ íà­ï­ðå­ã­íà­òî âçè­ðà­íå, êî­å­òî èç­ìî­ðÿ­âà î÷è­òå. Бà­ùà ìó áå­øå ïðîñò ñåë­ñ­êè øè­âà÷ è òîé îò ñå­äåì­ãî­äè­øåí ñè å âà­äèë î÷è­òå ñ èã­ëà­òà. Л. Сòî­ÿ­íîâ, Иçáð. ñú÷. III, 363. Оò­âî­ðè ïðî­çî­ðåö íà ñòå­íà­òà. Нå­êà æå­íà ìó Сòà­íà äà ñå­äè äî ñòú­ê­ëî­òî, òà êî­ãà­òî øèå, äà ñè íå âà­äè î÷è­òå. К. Пåò­êà­íîâ, СВ, 37. В îá­ùè­íà­òà, ìà­êàð è âå­÷å òâúð­äå êú­ñ­íî, îùå ñè âà­äå­øå î÷è­òå ñå­ê­ðå­òàð-áèð­íè­êúò, öÿë çà­ðî­âåí â ðà­ç­íè ñïè­ñú­öè è êâè­òàí­öèè. Д. Кàë­ôîâ, Иçáð. Рàçê., 54. В åä­íà îò "êî­ðåê­òóð­íè­öè­òå" íà Пàñ­êà­ëåâ åä­íà ñó­ò­ðèí àç ñè âà­äåõ î÷è­òå íàä Йîâ­êî­âà­òà ïî­âåñò, êî­ãà­òî âëå­çå Еëèí Пå­ëèí. Н. Лè­ëè­åâ, Сú÷. III, 24. 2. Вúð­øà, çà­íè­ìà­âàì ñå, ìú­÷à ñå ñ íÿ­êàê­âà òðó­ä­íà, íå­á­ëà­ãî­äàð­íà èëè îïà­ñ­íà ðà­áî­òà. Еëå ïî åä­íî âðå­ìå, êà­òî ÷óõ, ÷å òðú­ã­íàë äà ñè âà­äè î÷è­òå â Мà­êå­äî­íèÿ, îëå­ê­íà ìè. Аë. Кîí­ñ­òàí­òè­íîâ, Сú÷. I, 205. Тîé ïî­ä­ìàì­âà­øå óìî­ðå­íè­òå îðà­÷è ñ ïàð­öó­öà è ãè áå­ëå­æå­øå ïî òåô­òå­ðè­òå ñè — åä­íî ïè­ÿò — äå­ñåò èì ïè­øå, äî­äå­òî îïà­ïà ïëî­äî­ðî­ä­íà­òà èì çå­ìÿ è ãè èç­á­ëúñ­êà äà ñè âà­äÿò î÷è­òå â êà­ìú­íà­öè­òå. ОФ, 1950, áð. 1897, 4. Вà­äÿ ñè î÷èòå2 ñ íÿ­êî­ãî. Дè­àë. Иìàì èí­òèì­íè, ëþ­áî­â­íè îò­íî­øå­íèÿ ñ íÿ­êî­ãî. "Пà ìíî­ãî, ìíî­ãî íå øà­âàé,.., ÷å çíà­åø ëè — áà­ùà ùå ñòà­âàø âå­÷å!" — Аç ëè — ïî­ïè­òà Кúí­÷î çà­ñ­ðà­ìå­íî,.. — Тè, àìè êîé äðó­ãè ñè å âà­äèë î÷è­òå? Т. Вëà­é­êîâ, Мèñ., 1896, êí. 5, 394. — Нî ñå­ãà âå­÷å è äå­öà­òà çíà­ÿò, ÷å òè ñè ñè âà­äè­ëà î÷è­òå ñ òîÿ ìðú­ñ­íèê Мà­÷î, çà­ëè­òà­ëè ñà òå è äðó­ãè ìú­æå. Кð. Гðè­ãî­ðîâ, ПЧ, 143-144. Вå­ñå­ëè òè î÷è. Дèàë. Кà­òî âúç­ê­ëè­öà­íèå — ïîç­ä­ðàâ êúì íÿ­êî­ãî, íà êî­ãî­òî å äî­øúë ïðè­ÿ­òåí ãîñò èëè ñå å çà­âúð­íàë áëè­çúê ÷î­âåê. Дå­íÿò íà ñâî­áî­äà­òà íà­ãà­çè ñòúð­íè­ùà­òà íà ðà­â­íà Дî­á­ðóä­æà.. Еòî ñå­ãà äâà­ìè­íà îò òÿõ [áúë­ãà­ðè] òè­÷àò äà ïî­ñ­ðå­ù­íàò áúë­ãàð­ñ­êà­òà âîéñ­êà.. Вî­å­í­íà­òà ìó­çè­êà ðàç­ä­ðó­ñà ñå­ëî­òî. В ìðà­÷è­íà­òà ñå ëó­òàò ìú­æå è æå­íè, êà­òî îìàã­üî­ñà­íè. Пîç­ä­ðàâ: — Хàé­äå, âå­ñå­ëè òè î÷è! Чåñ­òè­òî! А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, ПГ, 170. Вçå­ìàì / âçå­ìà (òó­ðÿì / òó­ðÿ, òóð­âàì / òóð­íà) íà îêî íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Рàçã. 1. Нà­ñî÷­âàì âíè­ìà­íè­å­òî ñè êúì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, íà­ðî÷­âàì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, îáèêí. ñ ëî­øî ÷óâ­ñ­ò­âî, ñ íà­ìå­ðå­íèå äà ìó íà­ïà­êîñ­òÿ. Оò íå­ãî­âà­òà êðà­ìî­ëà íè­ùî íå èç­ëå­çå, ñà­ìî êìå­òà ãî âçå íà îêî è íå ãî îñ­òà­âè äà ìðú­ä­íå. П. Тî­äî­ðîâ, И I, 57. — Тóð­öè­òå ïàê çà­ïî­÷­íà­õà äà íè òðå­ïàò! — Чî­âåê ìàë­êî äà íå ñå ïî­êà­æå, âå­ä­íà­ãà ãî âçå­ìàò íà î÷è. К Пåò­êà­íîâ, Х, 76. — Тîé êà­òî ìî­æå äà ÷åð­íè, àç íå ìî­ãà ëè? .. — Аìàí-çà­ìàí! — çà­ìî­ëè ñå ïî­ïúò. — Аêî ìè èìàø óâà­æå­íè­å­òî, íÿ­ìà äà ãî ïðà­âèø! Щå ñòà­íå ÷åð­ê­âà­òà ðå­çèë! Тå è áåç òî­âà ñà íè òó­ðè­ëè íà îêî! Н. Хà­é­òîâ, ДР, 103. 2. Нà­ñî÷­âàì ïî­ã­ëå­äà ñè êúì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, ïðè­öåë­âàì ñå â íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Иãó­ìå­íúò äè­ã­íà ïóø­êà­òà ïðàâ, âçå íè­øà­íà íà îêî, è òîç­÷àñ èç­ï­ðà­ç­íè. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХХII, 96. — Оñ­òà­âå­òå ìå ñ âà­øè­òå ñàí­òè­ìåí­òàë­íîñ­òè, êà­çà äîê­òî­ðúò, è âçå ïàê íà îêî æè­âî­ò­íî­òî. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХХVII, 43. Вçå­ìàì (âçè­ìàì) / âçå­ìà î÷è­òå <íà íÿ­êî­ãî>. Рàçã. 1. Мíî­ãî ñå õà­ðåñ­âàì íà íÿ­êî­ãî, î÷à­ðî­âàì, îìà­é­âàì, ïëå­íÿ­âàì íÿ­êî­ãî ñ õó­áîñòòà, ñ êðà­ñî­òà­òà ñè. Мè­íàë êðàé íåÿ áåé íÿ­êà­êúâ è ìó âçå­ëà î÷è­òå — òîë­êî­âà õó­áà­âà áè­ëà. В. Мó­òàô­÷è­å­âà, ЛСВ I, 161. Рàí­ãåë ñàì íå çíà­å­øå êàê­âî çåé­ðå ùå èç­êà­ðà îò ÷å­ãúð­òà­íè­òå íè­âè. Пúê è òèÿ êî­î­ïå­ðà­òè­â­íè ïîñ­ò­ðîé­êè.. О÷è­òå ìó âçå­ìà­õà. Кð. Гðè­ãî­ðîâ, Н, 68. 2. Пðè­â­ëè­÷àì ïî­ã­ëå­äà, çà­â­ëà­äÿ­âàì âíè­ìà­íè­å­òî, èí­òå­ðå­ñà íà íÿ­êî­ãî. Кðà­ñî­òà­òà íà äæóí­ã­ëà­òà å òà­êà ñìàé­âà­ùà, òà­êà âçå­ìà î÷è­òå, ÷å ÷î­âåê çà­á­ðà­âÿ çà äå­á­íå­ùè­òå ãî îïà­ñ­íîñ­òè. Аë. Гå­ò­ìàí, ВС, 280. Тà­êî­âà ñå­ìå òðÿá­âà äà ñå çà­ò­ðè­âà, çà äà íà­ìà­ëå­ÿò èç­äà­é­íè­öè­òå ïî çå­ìÿ­òà è äà ñå ñò­ðÿñ­êàò îíèÿ, íà êî­è­òî òóð­ñ­êî­òî çëà­òî èì

âçå­ìà î÷è­òå, à òóð­ñ­êè­òå ìè­ëîñ­òè — äó­øè­òå. Д. Мàí­òîâ, ХК, 75-76. 3. Зà ÿð­êè òî­íî­âå, ñè­ëåí áëÿ­ñúê — çà­ñ­ëå­ïÿ­âàì, ïðà­âÿ íÿ­êîé äà íå âèæ­äà äî­á­ðå. Яð­êî ãðåå ñëúí­öå­òî, ñíå­ãúò âçå­ìà î÷è­òå. Еì. Сòà­íåâ, А, 97. Вçå­ìàì ñè / âçå­ìà ñè (õâà­ùàì ñè / õâà­íà ñè) î÷è­òå. Рàçã. Мà­õàì ñå îò íÿ­êú­äå, íà­ïóñ­êàì íÿ­êîå ìÿñ­òî ñ íà­ìå­ðå­íèå äà íå ñå âðú­ùàì; çà­áÿã­âàì. — Иäå ìè äà ñè âçå­ìà î÷è­òå, äà âúð­âÿ, äà âúð­âÿ è äà íå ñå âúð­íà âå­÷å. Нå ìî­ãà äà ãè ñëó­øàì äà ñå êà­ðàò òúé. Й. Йîâ­êîâ, ЧКГ, 230-231. Тà ïðåä ìåí äíè íà­ðåä ÿç­äå­øå ÷î­âå­êúò, êî­é­òî íî­ñå­øå .. îíà­çè âà­æ­íà êíè­ãà — ìî­æåõ äà ãî ïðå­÷ó­êàì êà­òî íè­ùî è äà ñè âçå­ìà î÷è­òå. В. Мó­òàô­÷è­å­âà, СД, 24. Иäå­øå ìó äà ãè íà­ðå­æå êàê­òî ñè çíàå, äà èì êà­æå ïðà­âî â î÷è­òå, ÷å ñà ñà­ìî åä­íè ëè­öå­ìåð­íè è ïðà­ç­íè äðå­á­íè áóð­æîà, è ñëåä òî­âà äà ñè õâà­íå î÷è­òå. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, ОХ, 258. Вçå­ìàò ìè ñå î÷è­òå. Рàçã. 1. Оò íå­ùî. Пðåñ­òà­âàì äà âèæ­äàì äî­á­ðå, îáèêí. ïî­ðà­äè ÿð­êîñòòà íà òî­âà, êî­å­òî ãëå­äàì. 2. Оáèêí. ïî íå­ùî, ïî íÿ­êî­ãî. Хà­ðåñ­âàì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî ìíî­ãî, âúç­õè­òåí ñúì, î÷à­ðî­âàí ñúì îò íå­ùî (îáèêí. òà­êî­âà, êî­å­òî ìíî­ãî æå­ëàÿ äà èìàì). О÷è­òå ìè ñå âçå­õà ïî òèÿ ìå­áå­ëè. Вëè­çàì / âëÿ­çà â î÷è<òå> (â îêî­òî) íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. 1. Пðè­â­ëè­÷àì âíè­ìà­íè­å­òî, áè­âàì çà­áå­ëÿ­çàí, îáèêí. ïî­ðà­äè õó­áà­âèÿ ñè âúí­øåí âèä; õà­ðåñ­âàì ñå. Тà­çè ïðà­ç­íà çå­ìÿ âëå­çå â îêî­òî íà Чî­ëà­êà è òîé ðå­øè äà ÿ ïî­è­ñ­êà îò ñòî­ïà­íè­íà ѝ ïîä íà­åì. Сò. Мàð­êîâ, ДБ, 92. — Нå ñúì íåé­íè­ÿò òèï... Тÿ õà­ðåñ­âà âúð­ëè­íè íàä 1 è 80... — Тè ïî-ìî­æåø äà ѝ âëå­çåø â î÷è. Тî­íè÷, КСШ, 3-4. 2. Нà­ò­ðàï­âàì ñå íà âíè­ìà­íè­å­òî, áè­âàì çà­áå­ëÿ­çàí, îáèêí. ñ íå­ùî ëî­øî, ñúç­äà­âàé­êè íå­äî­á­ðî îò­íî­øå­íèå èëè îì­ðà­çà, íå­ï­ðè­ÿ­çúí êúì ñå­áå ñè. В ëà­ãå­ðà .. ñå äúð­æå­øå òè­õî, ìú­÷å­øå ñå äà îñ­òà­íå íå­çà­áå­ëÿ­çàí, äà íå âëå­çå â î÷è­òå íà óï­ðà­âà­òà. Еì. Мà­íîâ, ПЯ, 150-151. Аç áÿõ îò ñòà­ðà­òà ñëóæ­áà, êî­ãà­òî òîé äî­é­äå "çà­åê". Нå çíàì êàê­âî ìè âëå­çå â îêî­òî — áå­øå åäèí ñâèò, óï­ëà­øåí è äðå­áåí — çà­ïî­÷­íàõ äà ñè ïðà­âÿ ìàé­òàï ñ íå­ãî. Д. Цîí­÷åâ, М, 150. Мíî­çè­íà ïî-çà­ìî­æ­íè áúë­ãà­ðè ñå âèæ­äà­õà ïðè­íó­äå­íè äà âî­äÿò ïî­íå âúí­ø­íî ñê­ðî­ìåí æè­âîò, äà ñå ÿâÿ­âàò ìåæ­äó õî­ðà­òà ïðîñ­òè÷­êî, äà­æå áå­ä­íî îá­ëå­÷å­íè, òà ïî òî­çè íà­÷èí äà íå âëè­çàò â î÷è. Г. Дðúí­äà­ðîâ, ВЗ, 28. Вìåñ­òî äà èç­ïè­øà âåæ­äè, èç­âàæ­äàì/èç­âà­äÿ î÷è. Рàçã. Вú­ï­ðå­êè ñò­ðå­ìå­æà, æå­ëà­íè­å­òî ñè äà íà­ï­ðà­âÿ äî­á­ðî ïðè­÷è­íÿ­âàì, íà­â­ëè­÷àì íà ñå­áå ñè èëè äðó­ãè­ìó âðå­äà, áå­äà. — Еòî êàê­âî èç­ëè­çà, êî­ãà­òî ÷î­âåê íà­ï­ðà­âè ãðåø­êà! — èç­ðúì­æà Вúë­êî. — Оò­ðî­âè­õ­ìå Зëàò­êà. Вìåñ­òî äà èç­ïè­øåì âåæ­äè, èç­âà­äè­õ­ìå î÷è! Еì. Сòà­íåâ, ПЕГ, 55. Щÿ­õ­ìå äà ïðà­òèì ïà­ò­ðóë äà òå òúð­ñè,.., íåì­öè­òå ùÿ­õà äà çà­ñè­ëÿò ñâî­ÿ­òà áäè­òåë­íîñò è òà­êà — âìåñ­òî äà èç­ïè­øåì âåæ­äè, ùÿ­õ­ìå äà èç­âà­äèì î÷è. П. Вå­æè­íîâ, ЗЧР, 122. В î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî. 1. В ñú­÷åò ñ ê à ç â à ì, ã î â î ð ÿ  è ïîä. Бåç çà­î­áè­êàë­êè, áåç äà ñê­ðè­âàì èñ­òè­íà­òà; îò­ê­ðè­òî. — Аç íå ìî­ãà äà ñè êðè­âÿ äó­øà­òà! — ïîä­âè­ê­íà òîé,.. — Дå­òî ìó ìúë­÷àõ, è òî­âà ìó å ìíî­ãî. Тðÿá­âà­øå äà ìó êà­æà â î÷è­òå, ÷å Иëèÿ å ïðàâ. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. VI, 130. "У âàø­òà êú­ùà êî­êîø­êà ïåå!", âè­êà­õà ñè èì õî­ðà­òà â î÷è­òå, êî­ãà­òî èìà­õà âçå­ìà­íå-äà­âà­íå, à òå íå ñå ñúð­äå­õà. Сò. Дàñ­êà­ëîâ, БМ, 21. — Бú­äå­òå ëþ­áå­ç­íè, ãîñ­ïî­äè­íå, äà äîé­äå­òå äî ó÷àñ­òú­êà.. è äà çà­ÿ­âè­òå òî­âà íà ïî­ëè­öåéñ­êèÿ ñëå­äî­âà­òåë è â î÷è­òå íà âà­øèÿ ñú­î­òå­÷åñ­ò­âå­íèê. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХХV, 176. 2. В ñú­÷åò. ñúñ ñ ì å ÿ ñ å, ï ð è ñ ì è â à ì ñ å è ïîä. èëè ñ ë ú æ à, è ç­ ë ú ã â à ì è ïîä. Яâ­íî, îò­ê­ðè­òî, ïðåä ñà­ìèÿ ÷î­âåê, çà êî­ãî­òî ñå îò­íà­ñÿ, áåç ñòå­ñ­íå­íèå. Тÿ îùå íå ìî­æå­øå äà ðàç­áå­ðå çà­ùî ñå òðó­ïà­õà òå [åð­ãå­íè­òå] ïðåä íåÿ è çà­ùî íè­ùî íå ѝ ïðà­âå­õà, êî­ãà­òî ãè ïî­ä­ìÿ­òà­øå äÿ­âî­ëè­òî è èì ñå ïðè­ñ­ìè­âà­øå â î÷è­òå. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, С, 225. — Сòà­íà íè êú­ùà­òà çà ñìÿõ ïðåä õî­ðà­òà. В î÷è­òå ìè åé òúé ñ ãëàñ çàõ­âà­íà­õà äà ñå ñìå­ÿò. П. Тî­äî­ðîâ, Сúáð. ïð. II, 126. Иêî­íî­ïè­ñå­öúò íå ñà­ìî íå ãî ñëó­øà­øå, à ñìå­å­øå äà ñå ïî­äè­ã­ðà­âà â î÷è­òå ìó. Й. Йîâ­êîâ, Ж 1945, 84. — Вÿð­íî! — ùå âäè­ã­íå Кàá­çà­òà ðà­ìå­íå. — А çà­ùî ìå ëú­æåø â î÷è­òå, íå òå ëè å ñðàì? А. Гó­ëÿø­êè, СВ, 191. Яâ­íè ïðåñ­òú­ï­íè­öè.. ëè­öå­ìå­ðå­õà è ãî ëú­æå­õà â î÷è­òå. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, ОХ IV, 577. Сå­ãà òÿ áå­øå ñà­ìî ñòà­ðå­å­ùà áîë­íà æå­íà, êî­ÿ­òî òîé ìî­æå­øå äà èç­ëúã­âà îò­ê­ðè­òî, â î÷è. Г. Рà­é­÷åâ, ЗК, 64. В (ïðåä) î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî; â (ïðåä) íå­÷èè î÷è. В ïðåä­ñ­òà­âè­òå, ñïî­ðåä ïðå­öåí­êà­òà èëè ìíå­íè­å­òî íà íÿ­êî­ãî. Зà­íè­ìà­âà­øå ñå ñ ìè­ñ­ëè çà ñå­áå ñè, çà ñâî­è­òå ïîñ­òúï­êè, çà òî­âà, êàê èç­ã­ëåæ­äà â î÷è­òå íà ïî­ç­íà­òè­òå ñè. Л. Дè­ëîâ, ПДБ, 113. Тîé óñå­ùà­øå ïðå­ç­ðè­òåë­íè­òå, ñú­æà­ëè­òåë­íè ïî­ã­ëå­äè çàä ãúð­áà ñè,.. Нå­ãî­âà­òà òà­é­íà áå­øå ðàç­ê­ðè­òà, â î÷è­òå èì òîé áå­øå íå­ïî­ï­ðà­âèì ïî­ä­ëåö. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. I, 191. В î÷è­òå íà ìàé­êà ìè Мå­òî­äè å áèë íå ñà­ìî "íàé-êðà­ñè­âè­ÿò è íàé-óì­íè­ÿò", íî è "íàé-íà­äà­ðå­íè­ÿò". А. Гó­ëÿø­êè, ДМС, 159. В î÷è­òå ñúì íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. Нà­ò­ðàï­âàì ñå, íà­ëà­ãàì ñå íà âíè­ìà­íè­å­òî íà íÿ­êî­ãî ñ íå­ùî, ñ êî­å­òî ïðå­äèç­âèê­âàì âðàæ­äå­á­íî­òî ìó îò­íî­øå­íèå êúì ñå­áå ñè. В áîë­íè­öà­òà ìó èç­íà­ìå­ðè­õà íàé-ðà­ç­ëè­÷­íè êó­ñó­ðè. Вñå òîé áå­øå â î÷è­òå èì. Зà­âèæ­äà­õà ìó íà óñ­ïå­õè­òå ïðè ëå­÷å­íèå íà áîë­íè­òå. Й. Гå­øåâ, ВТ, 104. Вïè­âàì / âïèÿ î÷è; âïè­âàò ìè ñå / âïè­ÿò ìè ñå î÷è­òå â íÿ­êî­ãî èëè â íå­ùî. Гëå­äàì íà­ïðå­ã­íà­òî, ñú­ñ­ðå­äî­òî­÷å­íî, ïðî­íè­öà­òåë­íî íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Бå­ÿò âïè î÷è âúâ Вàð­ëà­à­ìà. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. VIII, 74. — Мè­ëå­íî,.. Мè­ëå­íî... êú­äå ñå äÿ­íà? — çà­âè­êà ìàë­êî îáåç­ïî­êî­åí òîé è âíè­ìà­òåë­íî âïè î÷è â ìðà­÷è­íà­òà. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. I, 81. Сå­ãà î÷è­òå ìó æà­ä­íî ñå âïè­âà­õà â ëú­ñ­íà­òè­òå ìå­ä­íè òðú­áè íà ìî­òî­ðà. М. Гðó­áå­ø­ëè­å­âà, ПИУ, 20. Вúð­òè ìè ñå ïðåä î÷è­òå. Рàçã. Нå ìî­ãà äà ïà­çÿ ðà­â­íî­âå­ñèå, îëþ­ëÿ­âàì ñå, çà­ëè­òàì. Вúð­òÿ î÷è; âúð­òÿ ñè î÷è­òå. Рàçã. Оáèêí. çà æå­íà — ãëå­äàì ìú­æå­òå ïðå­äèç­âè­êà­òåë­íî, ñ êî­êåò­ñ­ò­âî; êî­êå­òè­ðàì, ôëèð­òó­âàì. — Зà­ùî

íå ñè ãëå­äàø ðà­áî­òà­òà, à ñè òðú­ã­íàë ïî­ñðåä ïëà­ä­íå äà çÿ­ïàø õîð­ñ­êè­òå æå­íè? .. — Кàê­âî ñúì êðèâ àç, êî­ãà­òî äú­ùå­ðÿ òè âúð­òè î÷è êà­òî êî­øó­òà? К. Пåò­êà­íîâ, МЗК, 251. Вúð­òÿ î÷è­òå <è óøè­òå> ñè íà ÷å­òè­ðè. Рàçã. Гëå­äàì âíè­ìà­òåë­íî, çîð­êî íà âñè÷­êè ñò­ðà­íè, ñòà­ðàÿ ñå äà âè­äÿ âñè÷­êî, äà óç­íàÿ íå­ùî. Сòè­ãà ñúì òå ñëó­øàë! Уæ íè­ùî íå ðàç­áè­ðà, óæ íè­ùî íå èñ­êà, à ñè âúð­òè î÷è­òå íà ÷å­òè­ðè. Д. Нå­ìè­ðîâ, В, 71-72. В ìàë­êè­òå ãðàä­÷å­òà,.., äå­òî ñëóõ­òÿ­õà àãåíò-ïðî­âî­êà­òî­ðè­òå è äå­òî âúð­òÿ­õà íà ÷å­òè­ðè î÷è­òå è óøè­òå ñè ïå­òî­êî­ëîí­öè, áå­øå òåæ­êî äà ñå êðèå íå­ëå­ãà­ëåí àí­òè­ôà­øèñò. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. III, 195. Гëå­äàì â î÷è­òå íÿ­êî­ãî. Рàçã. Пðî­ÿ­âÿ­âàì ïðå­äà­íîñò êúì íÿ­êî­ãî, èç­ðà­çÿ­âàì ãî­òî­â­íîñò äà ìó óãî­äÿ, äà èç­ïúë­íÿ âî­ëÿ­òà, æå­ëà­íè­å­òî ìó (îò óâà­æå­íèå, îáè÷ èëè îò ñòðàõ). Мà­êàð ÷å ñè áå­øå òà­êúâ ìàë­êî ðàç­ïó­ñ­íàò êú­ùî­â­íèê, Гà­íà ìíî­ãî ñè ãî èìà­øå,.., ãëå­äà­øå ãî â î÷è­òå, âúâ âñè÷­êî ìó îò­ñ­òúï­âà­øå è âñè÷­êî ìó ïðî­ùà­âà­øå. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, ОХ II, 15. Оò­äà­â­íà Кðúñ­òå­âè­öà áå çà­áå­ëÿ­çà­ëà, ÷å Вú­ê­ðèë ñëó­øà­øå Сòàí­êà, ãëå­äà­øå ÿ â î÷è­òå, òÿ èìà­øå íÿ­êàê­âà îñî­áå­íà âëàñò íàä íå­ãî. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, ОХ IV, 12. Гëå­äàì <ïðà­âî> â î÷è­òå íå­ùî èëè íà íå­ùî. Кíèæ. Тâúð­äî ïî­ñ­ðå­ùàì íå­ùî, íå ñå ñò­ðà­õó­âàì äà ïðè­å­ìà íå­ùî òà­êî­âà, êàê­âî­òî å. Нèå ñ ïúë­íî õëà­ä­íî­ê­ðú­âèå ãëå­äà­ìå â î÷è­òå íà áú­äå­ùå­òî. Г. Кèð­êîâ, Иçáð. ïð. I, 38. ООН òðÿá­âà äà ãëå­äà èñ­òè­íà­òà ïðà­âî â î÷è­òå è äà âçå­ìà ìåð­êè çà ðà­ç­ðå­øà­âà­íå­òî íà ïðî­á­ëå­ìè­òå â ñú­ã­ëà­ñèå ñ ôàê­òè­òå. РД, 1959, áð. 268, 3. Гëå­äàì (ïî­ã­ëåæ­äàì / ïî­ã­ëå­ä­íà, èç­ã­ëåæ­äàì / èç­ã­ëå­äàì) ñ áÿ­ëî­òî íà îêî­òî (î÷è­òå) ñè íÿ­êî­ãî. Рàçã. Сúð­äÿ ñå íà íÿ­êî­ãî, èç­ðà­çÿ­âàì íå­äî­âîë­ñ­ò­âî­òî ñè, ëî­øî­òî ñè îò­íî­øå­íèå êúì íÿ­êî­ãî. — Зà­ùî­òî ñè ñå ñà­ìî­î­ò­ëú­÷èë! — çà­áå­ëÿ­çà ìëà­äè­ÿò îò­ïóñ­êàð. Дè­ìî ãî èç­ã­ëå­äà ñ áÿ­ëî­òî íà î÷è­òå ñè è íå ìó îò­ãî­âî­ðè. К. Пåò­êà­íîâ, МЗК, 47. — Вèæ ñå­ãà êàê ãî ãëå­äà. Чàâ­äàð ïî­ã­ëå­ä­íà. Сè­ìî Вà­íà­òà ãëå­äà­øå Нàñ­ò­ðîé­÷è­êà ñ áÿ­ëî­òî íà î÷è­òå ñè. — Мíî­ãî ìó å òå­æúê ïî­ã­ëå­äúò. В. Бà­ðóõ, С, 1972, êí. 9, 96. Гëå­äàì ñ äî­á­ðî îêî íÿ­êî­ãî, íå­ùî èëè íà íÿ­êî­ãî, íà íå­ùî. Рàçã. Иìàì õó­áà­âî ìíå­íèå çà íÿ­êî­ãî èëè çà íå­ùî, îò­íà­ñÿì ñå äî­á­ðå, áëà­ãîñ­ê­ëîí­íî êúì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Сïî­ðåä òî­ãà­âà­ø­íè­òå.. ïî­íÿ­òèÿ Бîò­éîâ íå ìî­æåë äà ãëå­äà ñ äî­á­ðî îêî íà òèÿ áúë­ãàð­ñ­êè ñè­íî­âå, êî­è­òî ñå ïðî­äà­ëè äó­õîì è òå­ëîì äà ñëó­æàò íà òà­êà ñèë­íà­òà òóð­ñ­êà èì­ïå­ðèÿ. З. Сòî­ÿ­íîâ, ХБ, 56. Хî­ðà­òà íå ãî ãëå­äà­õà ñ äî­á­ðî îêî. Дî­÷ó­âà­øå ñå, ÷å ïî êðú­÷­ìè­òå è êà­ôå­íå­òà­òà ãî ðó­ãà­å­ëè è ìó ñå ïðè­ñ­ìè­âà­ëè. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, СИ, 36. Дî­á­ðè íå ìó è îò­ãî­âî­ðè, óñå­òè, ÷å òóê íå ãëå­äàò ñ äî­á­ðî îêî íà ÷åð­íî­êàï­öè­òå. В. Мó­òàô­÷è­å­âà, ЛСВ II, 256. Гëå­äàì ñ <ïî->äðó­ãè î÷è (<ïî->äðó­ãî îêî) íà íÿ­êî­ãî èëè íà íå­ùî. 1. Иìàì ïî-îñî­áå­íî ìíå­íèå, ïî-ðà­ç­ëè­÷­íî îò­íî­øå­íèå êúì íÿ­êî­ãî èëè êúì íå­ùî (â ñðà­â­íå­íèå ñ íÿ­êîé äðóã èëè ñ íå­ùî äðó­ãî). Нå ìî­æå­øå äà ñå êà­æå, ÷å Кðúñ­òå­âè­öà äå­ëå­øå äå­öà­òà ñè — çà íåÿ è ìîì­÷å­òà­òà, è ìî­ìè­÷å­òà­òà áÿ­õà åä­íî. Нî âñå ïàê íà ìî­ìè­÷å­òà­òà òÿ ãëå­äà­øå ñ ïî-äðó­ãî îêî. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, ОХ I, 12. 2. Иìàì äðó­ãî ìíå­íèå, ïðî­ÿ­âÿ­âàì ðà­ç­ëè­÷­íî îò­íî­øå­íèå êúì íÿ­êî­ãî èëè êúì íå­ùî (â ñðà­â­íå­íèå ñ äðóã ïúò, ñ äðó­ãî âðå­ìå). Дó­ñà ñëó­øà­øå âíè­ìà­òåë­íî è ñå­ãà âå­÷å "ñ óâà­æå­íèå", êàê­òî Кîë­üî îò­áå­ëÿ­çà â ïà­ìåò­òà ñè. "Зà­ïî­÷­íà äà ãëå­äà íà ìå­íå ñ äðó­ãè î÷è." Еì. Сòà­íåâ, ИК III è IV, 369. Хàä­æè Пå­íè áå­øå óìåí è ðàç­ãî­âîð­ëèâ ÷î­âåê è ñêî­ðî ãðàæ­äà­íè­òå çà­ïî­÷­íà­õà äà ãî ãëå­äàò ñ äðó­ãè î÷è. Д. Нå­ìè­ðîâ, Б, 77. Сå­ãà áå­øå äðó­ãî — Лåí­êî âå­÷å ãëå­äà­øå ñ äðó­ãè î÷è íà õî­ðà­òà. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. VI, 238. Гëå­äàì ñ ëî­øî (íå­äî­á­ðî, êðè­âî) îêî íÿ­êî­ãî, íå­ùî èëè íà íÿ­êî­ãî, íà íå­ùî. Рàçã. Иìàì ëî­øî ìíå­íèå çà íÿ­êî­ãî èëè çà íå­ùî, îò­íà­ñÿì ñå çëå êúì íÿ­êî­ãî èëè êúì íå­ùî. Вñè÷­êî òðÿá­âà äà ñå âúð­øè ïðåä­ïà­ç­ëè­âî è áà­â­íî, çà äà íå çà­áå­ëå­æàò òóð­öè­òå. И áåç òî­âà îêîë­íè­òå òóð­öè íè ãëå­äàò ñ ëî­øî îêî. К. Пåò­êà­íîâ, ЗëЗ, 138. Чðåç òÿõ Иâà­é­ëî óç­íà­âà­øå ñê­ðè­òè­òå íóæ­äè íà íà­ñå­ëå­íè­å­òî. И òî áå äî­âîë­íî îò ãðè­æè­òå ìó, íî áî­ëÿ­ðè­òå ãëå­äà­õà ñ íå­äî­á­ðî îêî íà òà­çè öàð­ñ­êà ìè­ëîñò. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, Иçáð. ïð. III, 463. Гëå­äàì ñ î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî; ãëå­äàì ñ íå­÷èè î÷è. Вúç­ï­ðè­å­ìàì è ïðå­öå­íÿ­âàì íå­ùî êà­òî íÿ­êîé äðóã, ïî­äî­á­íî íà íÿ­êîé äðóã. Гëå­äàì íà ñëó­÷è­ëî­òî ñå ñ î÷è­òå íà ñò­ðà­íè­÷åí íà­á­ëþ­äà­òåë. Гëå­äàì ñ ÷å­òè­ðè î÷è. Рàçã. 1. Дå­éñ­ò­âàì ìíî­ãî âíè­ìà­òåë­íî è ïðåä­ïà­ç­ëè­âî, íà­á­ëþ­äà­âàì ñ ãî­ëÿ­ìî âíè­ìà­íèå. Тå òðÿá­âà­øå äà ñìó­ùà­âàò ïî­âå­÷å ðî­ìå­è­òå, äà îò­â­ëè­÷àò âíè­ìà­íè­å­òî èì, äà ãè çà­á­ëóæ­äà­âàò, ïúê è äà ãëå­äàò âñè÷­êî ñ ÷å­òè­ðè î÷è. Д. Тà­ëåâ, С II, 221. Лî­âúò íà .. ðà­öè ñè èìà­øå ñâî­è­òå òúí­êîñ­òè. .. Пðè âäè­ãà­íå­òî íà êà­ìú­íè­òå âî­äà­òà ñå ðà­ç­ìúò­âà, òðÿá­âà âå­ä­íà­ãà äà áúð­êàø è äà ãëå­äàø ñ ÷å­òè­ðè î÷è íà­î­êî­ëî. Д. Фó­÷åä­æè­åâ, Пë, 1969, êí. 23, 5. — Мî­è­òå ñú­ñå­ëÿ­íè ìè ïî­ðú­÷à­õà äà ãëå­äàì ñ ÷å­òè­ðè î÷è, òà êà­òî ñå âúð­íà, äà èì ðàç­êà­æà âñè÷­êî. ОФ, 1950, áð. 1824, 2. 2. Оò­íà­ñÿì ñå ñ ëþ­áîâ, ïðî­ÿ­âÿ­âàì ãî­ëÿ­ìî âíè­ìà­íèå è ãðè­æà êúì íÿ­êî­ãî èëè êúì íå­ùî. Еä­âàì òàÿ íè­âà ïðå­êó­ïè­õà è èì îòè­äå òå­ëè­öà­òà þíè­öà, êî­ÿ­òî áÿ­õà ãëå­äà­ëè ñ ÷å­òè­ðè î÷è. Кð. Гðè­ãî­ðîâ, Н, 44-45. Тÿ ãëå­äà­øå ñ ÷å­òè­ðè î÷è Сòîé­êà, çà­ùî­òî òîé áå­øå îïî­ðà­òà ѝ â òî­çè äîì. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, С, 193-194. Нå ñå íà­ìè­ðà­øå íè­òî æè­òî, íè­òî áðà­ø­íî äà êó­ïèø. Зà­òî­âà ãëå­äà­õà ñ ÷å­òè­ðè î÷è âñÿ­êî êëà­ñåí­öå, âñÿ­êî æè­ò­íî çúð­íî. Кð. Гðè­ãî­ðîâ, ТГ, 76. 3. Оáèêí. ñúñ ñëåäâ. èçð. ñúñ ñú­þç ä à. О÷àê­âàì ñ ãî­ëÿ­ìî æå­ëà­íèå è ñ íå­òúð­ïà­íèå äà ñòà­íå, äà ñå ñëó­÷è íå­ùî. Аç ñ ÷å­òè­ðè î÷è ãëå­äàì äà ñíå­ñå êî­êîø­êà­òà ïðÿ­ñ­íî ÿé­öå, òà äà ãî äàì íà äå­òå­òî ñè. Й. Йîâ­êîâ, ОЧ, 14. Чè­òà­òå­ëè­òå ùå äà ñè ïî­ìè­ñ­ëÿò, ÷å Бîò­éîâ ñå­ðè­î­ç­íî ñå å ðàç­êà­ÿë âå­÷å äà íå áú­äå Бîò­éîâ..; ÷å íàé-ïî­ñ­ëå .. ùå ãëå­äà ñ ÷å­òè­ðè î÷è, ùî­òî äà ñå ïðå­ïî­ðú­÷à ñ ïúð­âèÿ ñè òðóä êàê­òî Кà­ðà­âå­ëî­âó, òà­êà è

Дà­íî­âó. З. Сòî­ÿ­íîâ, ХБ, 162. Гðàá­âàì î÷è­òå <íà íÿ­êî­ãî>. Рàçã. Сèë­íî, íå­î­ò­ðà­çè­ìî ïðè­â­ëè­÷àì âíè­ìà­íè­å­òî, ïî­ã­ëå­äà è ñìà­é­âàì, çà­ñëå­ïÿ­âàì ñ âå­ëè­÷è­å­òî, ñ êðà­ñî­òà­òà èëè ñ áëÿ­ñú­êà ñè íÿ­êî­ãî. Оò äúæ­äî­â­íà­òà ïðè­âå­÷åð âëÿ­çîõ íà­ï­ðà­âî ïðè ñëúí­öå­òî, ãðåé­íà­ëî îò ÿð­êî õà­ëè­ùå íà ïî­äà.. Тî ãðà­á­íà î÷è­òå ìè. Бë. Дè­ìè­ò­ðî­âà, ПКС, 351. Кî­ãà­òî èç­ëå­çå íà­âúí, ñëúí­öå­òî èç­âå­ä­íúæ ãðà­á­íà î÷è­òå ìó è òîé ïîñ­ï­ðÿ çà ìèã, çà­ìè­æàë êà­òî ñëå­ïåö. А. Хðèñ­òî­ôî­ðîâ, А, 266. Пî àâ­òîñ­ò­ðà­äè­òå ôè­à­òè è ëàí­÷èè ñâèñ­òÿ­õà øå­ìå­ò­íî è ãðàá­âà­õà î÷è­òå. Сò. Сè­â­ðè­åâ, ЗСБ, 178. 2. Гó­áÿ îò î÷è<òå ñè> íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Рàçã. Пðåñòà­âàì äà âèæ­äàì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Нà ñðå­ùè­òå íà íà­øà­òà äå­ñÿò­êà íå ñå ÿâÿ­âà­øå èëè ñòî­å­øå ñúâ­ñåì ìàë­êî è íà­ìè­ðà­øå ïî­âîä äà ñå ïðè­áå­ðå âêú­ùè. Иçîá­ùî ïî­÷­íà­õ­ìå äà ÿ ãó­áèì îò î÷è. Еì. Мà­íîâ, МПЛ, 188. Гúë­òàì (ïî­ã­ëú­ùàì) ñ î÷è íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Рàçã. Гëå­äàì æà­ä­íî, ñ èí­òå­ðåñ è æå­ëà­íèå íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Тîé ñå­äè íà ñâîÿ ñòîë äî îò­âî­ðå­íèÿ ïðî­çî­ðåö è çÿ­ïà æå­íà­òà, ãúë­òà ÿ ñ î÷è. Б. Бîë­ãàð, Б, 72-73. Кà­òî ìîì­÷å .. Вëà­é­êîâ çàñ­òà­âàë íà ñóí­äóð­ìà­òà è ãúë­òàë ñ î÷è ñâå­òà, êîé­òî ñå ðàç­ê­ðè­âàë ïðåä íå­ãî. Хð. Мèí­äîâ, СáЦГМГ, 419. Рî­ñå­òî íå çà­êú­ñ­íÿ ìíî­ãî. Мëà­äåí ÿ ïî­ã­ëú­ùà­øå ñ î÷è. К. Пåò­êà­íîâ, БД, 86. Дà íå òå âèæ­äàò / âè­äÿò î÷è­òå ìè. Рàçã. Мà­õàé ñå, âúð­âè ñè è äà íå ñå ïî­ÿ­âÿ­âàø ïî­âå­÷å ïðåä ìå­íå. — Зà­òî­âà ëè ÿäåø äúð­æà­â­íèÿ õëÿá! — óäà­ðè ïî ìà­ñà­òà êìå­òúò. — Мàðø â îá­ùè­íà­òà, ñú­á­ëè­÷àé äðå­õè­òå è äà íå òå âè­äÿò î÷è­òå ìè! Кë. Цà­÷åâ, ГЗ, 113. Дå­áå­ëè (êî­ðà­âè) ìè ñà î÷è­òå; ñ äå­áå­ëè (êî­ðà­âè) î÷è ñúì. Рàçã. Бåç­î÷­ëèâ, íà­õà­ëåí ñúì, íÿ­ìàì ÷óâ­ñ­ò­âî çà ñðàì. Тàì ñà íà­ñ­ëà­ãà­íè âñå­âú­ç­ìî­æ­íè çà­êóñ­êè íà ðàç­ïî­ëî­æå­íè­å­òî íà ïî­ñå­òè­òå­ëè­òå áåç­ï­ëà­ò­íî. Аêî ñè ñ äå­áå­ëè÷­êè î÷è, ìî­æåø äà èç­ïè­åø ñà­ìî åä­íà áè­ðà, à äà ñå íà­õ­ðà­íèø õó­áà­âè÷­êî ñúñ çà­êóñ­êè. Аë. Кîí­ñ­òàí­òè­íîâ, БПð, 1893, êí. 3, 46. Дå­ðåì (èç­äè­ðà­ìå / èç­äå­ðåì) ñè î÷è­òå. Рàçã. Кà­ðà­ìå ñå, áè­åì ñå ñ íàñ­òúð­âå­íèå, ñ îæåñ­òî­÷å­íèå. Кè­ìà­øå ïîñ­òî­ÿ­í­íî êú­äå­òî ìè­íå­øå,.., öå­ëó­âà­øå ðú­öå íà ó÷è­òåë­êè­òå, à òå ïúê ñè èç­äè­ðà­õà î÷è­òå çà­ðà­äè íå­ãî. Г. Мè­øåâ, ЕП, 112. Дî­êà­òî (äî­äå­òî) î÷è ãëå­äàò. Рàçã. Дî­êà­òî ñúì æèâ. Дî­êú­äå<òî> (äî­äå<òî>) òè îêî âè­äè (âèæ­äà, ñòè­ãà); äî­êú­äå<òî> (äî­äå<òî>) òè î÷è âè­äÿò (âèæ­äàò, ñòè­ãàò). Рàçã. Мíî­ãî íà­äà­ëå­÷å, äî­êú­äå­òî ñòè­ãà ïî­ã­ëå­äúò. Дî­äå­òî òè ñòè­ãà îêî­òî, ãëå­äàø áëÿñ­êà­âî çå­ëå­íè ëè­âà­äè, íå­æ­íî êà­äè­ôÿ­âè ìî­ðà­âè. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХVII, 132. Оò êðàé äî êðàé, äî­êú­äå òè îêî âè­äè, ñå ëþ­ëå­ÿò çëà­ò­íè íè­âè. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. I, 160. Оò­òó­êà êà­òî ñå ïî­íå­ñåø ïî îíî­âà øè­ðè­íå íà­äî­ëó — õè-è-è, äî­äå òè î÷è ñòè­ãàò!... И äó­øà­òà òè ñå ðàç­øè­ðÿ­âà òúé... íå­áî è çå­ìÿ â íåÿ äà ïî­áå­ðåø. П. Тî­äî­ðîâ, Сúáð. ïð. II, 316. Дúð­æà êàí­òà­ðà â îêî­òî ñè. Рàçã. Сúâ­ñåì òî­÷­íî ìî­ãà äà ïðå­öå­íÿ, äà ïðå­ìå­ðÿ ñà­ìî ñ ïî­ã­ëåä. В ñâî­è­òå ïðî­ôå­ñè­î­íàë­íè ñíèì­êè òîé òîë­êî­âà óñúð­ä­íî íå ñå âçè­ðà­øå, ìà­êàð äà áå­øå èç­âåñ­òåí ìåæ­äó ôî­òî­æóð­íà­ëèñ­òè­òå êà­òî ÷î­âåê, êî­é­òî "äúð­æè êàí­òà­ðà â îêî­òî ñè". Б. Бîë­ãàð, Б, 24. Дúð­æà îêî (î÷è­òå ñè) íà íå­ùî. Рàçã. Нå­ï­ðå­êú­ñ­íà­òî ãëå­äàì, íà­á­ëþ­äà­âàì íå­ùî. Гåí­êî ìó êà­çà: — Тè ñå­ãà êà­òî ñè ãî­ðå, ïîä Кà­â­ëà­äà­íÿ, íå å ëî­øî äà äúð­æèø îêî íà ïðî­õî­äà. Н. Тè­õî­ëîâ, ДКД, 106. Дúð­æà î÷è­òå ñè îò­âî­ðå­íè. Рàçã. Зîð­êî áäÿ, âíè­ìà­âàì äà íå ìè ñå ñëó­÷è íå­ùî íå­ï­ðè­ÿ­ò­íî. Я âçå­ìè þøó­ðà, ÷å äà âè­äèø êàê ùå çà­êà­ïÿò ëè­ðè­òå. .. Тðÿá­âà ñà­ìî äà çíà­åø äà äúð­æèø î÷è­òå ñè îò­âî­ðå­íè. Д. Нå­ìè­ðîâ, Б, 104. Дúð­æà ïîä (èç­ïîä, íà) îêî (î÷è). Рàçã. 1. Нÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Нå­ï­ðå­êú­ñ­íà­òî çîð­êî íà­á­ëþ­äà­âàì, ñëå­äÿ ñ ïî­ã­ëåä íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Дî­äå­òî ÷à­êà­ìå äà äî­êà­ðàò êó­ôà­ðè­òå íè, ëó­íè­÷à­âè­ÿò ìå äúð­æè íà îêî. Б. Рà­é­íîâ, НН, 359. Бåç äà áúð­çàì, àç ñå ïðî­ìúê­âàõ èç íè­âà­òà, äúð­æåõ ïîä îêî ïú­òÿ. Й. Рà­äè÷­êîâ, ББ, 45. Тîé èñ­êà­øå äà èç­ëå­çå íà Мàð­êî­âè ïî­ëÿ­íè è äà ïî­å­ìå êðàé êî­ðè­ÿ­òà, òà õåì äà äúð­æè ïîä îêî ðåä­êè­òå õðàñ­òè, çàä êî­è­òî çà­é­öè­òå ñå êðè­å­õà, õåì äà íà­á­ëþ­äà­âà è îá­ðà­íè­òå öà­ðå­âè­öè. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. II, 472. 2. Нÿ­êî­ãî. Нà­á­ëþ­äà­âàì, ñëå­äÿ ïî­âå­äå­íè­å­òî, äúð­æà­íè­å­òî íà íÿ­êî­ãî. — Пðà­âî äà ñè êà­æà, íå ìè ñå èñ­êà­øå äà ãî âçå­ìàì — .., — íî ìè ñå ïðè­ìî­ëè:.. Тè ãî äðúæ ïîä îêî, àç íà­ðî­÷­íî ãî èç­ï­ðà­òèõ â òâî­å­òî îò­äå­ëå­íèå. Д. Аí­ãå­ëîâ, ЖС, 102. Нà Хðèñ­òî­ôî­ðîâ âú­ç­ëî­æè­õ­ìå äà äúð­æè õî­ðà­òà ïîä îêî è ùîì ñå ïî­ÿ­âÿò ïðè­ç­íà­öè íà îïà­ñ­íîñò îò àðåñ­òó­âà­íå, äà ãè ñú­áå­ðå è äî­âå­äå ïðè íàñ. Сë. Тðúí­ñ­êè, Н, 464. Оò­äà­â­íà ñòà­ðè­ÿò Сóð­ñó­áóë äúð­æå­øå íà îêî öàð­ñ­êèÿ áðàò, àëà íå ìî­æå­øå äà ñòî­ðè íè­ùî, ÷å íå äðúç­âà­øå îò öà­ðÿ. Н. Рà­é­íîâ, КЦ, 58. Зà­áè­âàì / çà­áèÿ (çà­áîæ­äàì / çà­áî­äà) î÷è â íÿ­êî­ãî èëè â íå­ùî. 1. Зà­ã­ëåæ­äàì ñå ñú­ñ­ðå­äî­òî­÷å­íî â íÿ­êî­ãî èëè â íå­ùî. О÷è­òå ìó ñå ìåñ­òå­õà îò åäèí ñú­ò­ðà­ïå­ç­íèê íà äðóã. Нàé-ïî­ñ­ëå çà­áè ïî­ã­ëåä â ëî­ãî­òå­òà. Й. Вúë­÷åâ, СКН, 287. 2. Сú­ñ­ðå­äî­òî­÷à­âàì ñå â íå­ùî, êî­å­òî ãëå­äàì, ÷å­òà èëè âúð­øà. Вå­ä­íà­ãà ïàê ñëî­æè î÷è­ëà­òà ñè. Зà­áè î÷è âúâ âåñ­ò­íè­êà. М. Гðó­áå­ø­ëè­å­âà, ПИУ, 21. ?âå­òà ñå óâ­ëè­÷à­øå îò îá­ùà­òà âúë­íà è êà­òî õëóé­âà­øå íÿ­êîÿ ãðó­ïà â ÷è­òà­ëè­ùå­òî, íå­çà­áå­ëÿ­çà­íî âëè­çà­øå è òÿ. Зà­øó­ìÿ­âà­õà âåñ­ò­íè­öè ïî ìà­ñè­òå, ìîì­öè è äå­âîé­êè çà­áîæ­äà­õà î÷è â êíè­ãè­òå. РД, 1950, áð. 305, 2. Вñè÷­êè çà­áî­äî­õ­ìå î÷è â ñíèì­êà­òà. 3. Зà­ïî÷­âàì äà ãëå­äàì ïðî­äúë­æè­òåë­íî íà­äî­ëó èëè âñ­ò­ðà­íè, îáèêí. îò ïðè­òå­ñ­íå­íèå, ñðàì, íå­ó­äîá­ñ­ò­âî. И òðè­ìà­òà áÿ­õà çà­áè­ëè î÷è â ïî­äà, âñå­êè ñè êàç­âà­øå, ÷å äðó­ãè­ÿò áè ìî­ãúë äà ñòà­íå âìåñ­òî íå­ãî. Сò. Дè­÷åâ, ЗС II, 375. Пî­ïîâ, çà­áèë î÷è â êè­ëè­ìà, ïî­ò­ðå­ïåð­âà­øå îò­â­ðå­ìå-íà­â­ðå­ìå. Д. Дî­á­ðåâ­ñ­êè, БКН, 201. Зà­â­ëè­÷àì / çà­â­ëå­êà î÷è. Дè­àë. Оáèêí. â ñâ. Зà­ä­ðåì­âàì, çàñ­ïè­âàì. И ùîì ñå ñòúì­íè, ñú­áó ñè îáó­ùà­òà è ÷î­ðà­ïè­òå, ïðî­òå­ã­íà ñå íà êà­íà­ïå­òî è â åäèí ìèã çà­â­ëå­÷å î÷è è çà­õúð­êà. Д. Кàë­ôîâ, Иçáð. ðàçê., 141. Нÿ­êîé ñå îá­ëÿ­ãà íà êú­ñ­ìå­òà ñè è âñè÷­êî ìó

ñå íà­ðåæ­äà îò ñà­ìî ñå­áå ñè, à äðóã æè­âåå íà­ù­ðåê, íå ñìåå äà çà­â­ëå­÷å î÷è çà ñúí. В. Мó­òàô­÷è­å­âà, СД, 30. Зà­ëúã­âàì / çà­ëú­æà îêî­òî íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. С âúí­ø­íèÿ ñè âèä ñúç­äà­âàì îï­ðå­äå­ëå­íî áëà­ãî­ï­ðè­ÿ­ò­íî âïå­÷à­ò­ëå­íèå, êî­å­òî íå îò­ãî­âà­ðÿ íà ñú­ù­íîñòòà. Гëå­äàõ àç äíåñ îíèÿ ñïàë­íè, çà êî­è­òî ìè ðàç­ï­ðà­âÿ­øå. Аìè ÷å òå áè­ëè ñúâ­ñåì ïðîñ­òî íå­ùî áå,.. Пî­ê­ðè­ëè ãè òàì ñà­ìî ñ íÿ­êà­êúâ ëúñ­êàâ øïåð­ï­ëàò, êîë­êî­òî äà çà­ëú­æàò îêî­òî íà ÷î­âå­êà. Сâ. Мèí­êîâ, РТК, 112. Зà­ìàç­âàì / çà­ìà­æà î÷è<òå> íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. Зà­ëúã­âàì íÿ­êî­ãî ñúñ ñò­ðà­íè­÷­íè, âòî­ðîñ­òå­ïåí­íè íå­ùà, çà äà íå âè­äè èñ­òèí­ñ­êèÿ âèä íà íå­ùî ëî­øî, äà íå ðàç­áå­ðå èñ­òè­íà­òà çà íå­ùî. — Кàê­âî ìå ãëå­äàø êà­òî ïî­áúð­êà­íà? Нå ñå îïèò­âàé ñ õè­ò­ðîñò äà ìè çà­ìà­æåø î÷è­òå. Дî­êà­òî ñúì æè­âà, ùå ñëå­äÿ ðú­öå­òå òè. К. Пåò­êà­íîâ, ДЧ, 296. Нî­ùåì è òà­é­íî íà­øè­òå èç­ïî­ê­ðè­õà áú÷­âè­òå è îñ­òà­âè­õà â ìà­çå­òà­òà ïî íÿ­êîÿ è äðó­ãà çà­äúí­êà, êîë­êî­òî äà çà­ìà­æàò î÷è­òå íà àê­öè­ç­íè­òå. Й. Рà­äè÷­êîâ, ББ, 160. — Тî è ïðà­ç­íà ðà­áî­òà ìî­æå äà èç­ëå­çå, àìà íå ñè ëè âè­êàø: ùîì äî­é­äå âðå­ìå äà çà­ìàç­âàò î÷è­òå íà ðà­ÿ­òà, âñå íå­ùî ùå ñòà­âà, à? В. Мó­òàô­÷è­å­âà, ЛСВ I, 591. Сëó­øà­øå äó­ìè­òå ìó è íå­ÿ­ñ­íî íå­äî­âîë­ñ­ò­âî ñå íà­äè­ãà­øå â äó­à­òà ìó. "И áàé Сòî­é­êî å äî­øúë äà çà­ìàç­âà î÷è" — ìè­ñ­ëå­øå òîé. В. Гå­íîâ­ñ­êà, СГ, 210. <Кîë­êî­òî> çà î÷è. Рàçã. Кîë­êî­òî äà ñå ïî­êà­æå, äà ñå äà­äå âèä, ÷å ñå âúð­øè íå­ùî, ÷å ñå ïðà­âè òî­âà, êî­å­òî å íå­î­á­õî­äè­ìî, êî­å­òî òðÿá­âà äà ñå ïðà­âè. Еä­íà ñú­äå­á­íà êî­ìè­ñèÿ íè ðàç­ïè­òà çà î÷è è â äâà äíè óðå­äè ðà­áî­òà­òà. К. Вå­ëè÷­êîâ, ПССú÷. I, 151. Сú­ùèí­ñ­êî­òî èì íà­ìå­ðå­íèå áå­øå äà ñðå­ù­íàò ïàê ó÷è­òåë­êè­òå, íî çà äà ñå ïðè­ê­ðè­ÿò, êîë­êî­òî çà î÷è, îòè­äî­õà äà ïî­òúð­ñÿò ó÷è­òå­ëÿ. Й. Йîâ­êîâ, ПГ, 88. Вëà­äè­êà­òà äúâ­÷å­øå òúé óñúð­ä­íî, ÷å ñå òðå­ñå­øå öÿ­ëà­òà ìó ãúñ­òà áðà­äà, è — êîë­êî­òî çà î÷è — îò âðå­ìå íà âðå­ìå ïðå­ê­ðúñ­ò­âà­øå òðà­ïå­çà­òà. В. Мó­òàô­÷è­å­âà, ЛСВ I, 22. Зà­ïè­êàë (çà­ñ­ðàë) ñúì ñè î÷è­òå; çà­ïè­êàë (çà­ñ­ðàë) ñúì î÷è. Пðîñ­òî­íàð. Гðó­áî. Нà­ïúë­íî ñúì èç­ãó­áèë ÷óâ­ñ­ò­âî­òî ñè çà ñðàì, ïðî­ÿ­âÿ­âàì áåç­ñ­ðà­ìèå, íà­õàë­ñ­ò­âî. Зàò­âà­ðÿì / çàò­âî­ðÿ (ñê­ëîï­âàì / ñê­ëî­ïÿ) î÷è. Рàçã. 1. Оáèêí. ñ îò­ðèö. Зàñ­ïè­âàì. — Нå çíàÿ êàê­âî ùà ïðà­âèì ñ òî­âà äå­òå — êà­çà òÿ. — Цÿ­ëà íîù íå å ñïà­ëî. Нå çàò­âî­ðè î÷è, íå ñå îðà­õà­òè. Й. Йîâ­êîâ, Ж 1945, 165. Пðåç íîù­òà äâå­òå ñè­ðà­÷å­òà ñå èç­ìè­ëè õó­áà­âî, ëå­ã­íà­ëè íà ñëà­ìè­öà­òà â êî­øà­ðà­òà äà ñïÿò, àëà íå ìî­ã­ëè äà çàò­âî­ðÿò î÷è. А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, БС, 4. Лå­ã­íàõ äà ñïÿ, íî äúë­ãî íå ìî­æàõ äà ñê­ëî­ïÿ î÷è. Иâ. Дè­ìîâ, АИДЖ, 19. 2. Уìè­ðàì. Иìà­øå ÷å­òè­ðè äå­öà, àç ïå­òî. Дî­á­ðå, àìà êà­òî ïî­ðà­ñ­íà­õà — ïðú­ñ­íà­õà ñå êîé íà­êú­äå­òî âè­äè, íÿ­ìà êîé äà ÿ ãëå­äà. Нÿ­ìà­øå êàê, âçåõ ÿ ïðè ìå­íå, ãëå­äàõ ÿ, äî­êà­òî çàò­âî­ðè î÷è. П. Вå­æè­íîâ, ЗНН, 175. Уì­ðÿ ñè êà­òî êó­÷å, ñÿ­êàø íÿ­ìà äîì, íè áëèç­êè, òà ñðåä òÿõ äà ñê­ëî­ïè î÷è. Кë. Цà­÷åâ, СШ, 157. Уáè­õà ãî ïðåç ïî­ñ­ëå­ä­íà­òà âîé­íà, à íàñêî­ðî ñê­ëî­ïè î÷è è ìà­é­êà ìó. Сò. Мàð­êîâ, ДБ, 83. Зàò­âà­ðÿì / çàò­âî­ðÿ î÷è­òå íÿ­êî­ìó. Рàçã. Сúì, íà­ìè­ðàì ñå ïðè íÿ­êî­ãî â ïðåä­ñ­ìúð­ò­íèÿ ìó ÷àñ, êî­ãà­òî èç­äúõ­âà, óìè­ðà. "Сòàð å áà­ùà ìè âå­÷å è íÿ­ìà äà ïî­íå­ñå òàÿ âåñò",.. "Дà èäà ïðè íå­ãî, äà ìó ïî­ìî­ã­íà íà ñòà­ðè­íè­òå è î÷è­òå ìó äà çàò­âî­ðÿ. Тðÿá­âà, òðÿá­âà!" Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, ДП, 195. Сà­ìî Дîí­êà, Сòå­ôà­íî­âà­òà æå­íà, ѝ äî­é­äå íà ãîñ­òè íà ïðà­ç­íè­êà,.. Сòà­é­íî­âè­öà ñà­ìî òàÿ ñíà­õà èìà­øå çà ñâîÿ, ñà­ìî íåé ùå­øå äà îñ­òà­âè äà ѝ çàò­âî­ðè î÷è­òå. В. Гå­íîâ­ñ­êà, СГ, 165. Нà ñìúð­ò­íèé îäúð ùå ÿ âè­êàì ñ ãëàñ, / è òÿ ùå ìè ñê­ëî­ïè î÷è­òå. К. Вå­ëè÷­êîâ, ПССú÷. II, 129. Зàò­âà­ðÿì ñè / çàò­âî­ðÿ ñè î÷è­òå <ïðåä (çà) íå­ùî>; çàò­âà­ðÿì / çàò­âî­ðÿ î÷è <ïðåä (çà) íå­ùî>. Рàçã. Пðà­âÿ ñå, ïðå­ñòðó­âàì ñå, ÷å íå çà­áå­ëÿç­âàì íå­ùî (îáèêí. íå­ðå­ä­íî, ëî­øî èëè îïà­ñ­íî), íà­ðî­÷­íî, ñú­ç­íà­òåë­íî íå ìó îá­ðú­ùàì âíè­ìà­íèå. Рóø­âåò òîé âçå­ìà­øå íå ñà­ìî îò ïðå­ç­ðå­íè­òå ãÿ­ó­ðè, íî è îò íÿ­êîè îñ­ìàí­ëèè, êà­òî ñè çàò­âà­ðÿ­øå î÷è­òå ïðåä òå­õ­íè­òå çî­ëó­ìè íàä ðà­ÿ­òà. Д. Тà­ëåâ, И, 74. Аñåí êà­òî ðú­êî­âî­äè­òåë íà Бå­ñ­ëå­ìå­íî­âà­òà ôà­á­ðè­êà ñè çàò­âà­ðÿ­øå î÷è­òå çà ìíî­ãî ðà­áî­òè. Д. Кèñ­üîâ, Щ, 475. Дà­äå ìó âëàñò è ñè­ëà,.., òúð­ïå­øå äðóæ­áà­òà ìó ñ Бî­ÿí, çàò­âà­ðÿ­øå î÷è­òå ñè çà ó÷àñ­òè­å­òî ìó â çà­ãî­âî­ðà. М. Сìè­ëî­âà, ДСВ, 283. Зà­òâà­ðÿò ìè ñå î÷è­òå. Рàçã. Мíî­ãî ìè ñå ñïè. — Лå­ã­íàõ ñè â òðè ÷à­ñà, î÷è­òå ìè ñå çàò­âà­ðÿò — ÷ó­âàì ñú­íå­íèÿ ѝ [íà ìà­ìà] ãëàñ. Н. Кà­ðà­ëè­å­âà, ЯЧ, 48. Зà ÷åð­íè­òå î÷è íà íÿ­êî­ãî; çà ÷åð­íè î÷è. Рàçã. Оáèêí. ñ îò­ðèö. Зà îç­íà­÷à­âà­íå, ÷å íå­ùî ñå ïðà­âè íå ïðîñ­òî òà­êà, à ïî­ðà­äè çà­èí­òå­ðå­ñî­âà­íîñò, çà­ðà­äè ëè­÷­íà îá­ëà­ãà. Кàê òà­êà êî­çàð ùå ñè äà­äå òî­ÿ­ãà­òà? Зà­ðà­äè ÷åð­íè­òå î÷è ëè ùå òè ÿ äà­äå? Й. Рà­äè÷­êîâ, СР, 69. Зà­ùî ïðè­êàç­âà ñ íå­ãî ãëà­âà­òà­ðÿò èì? Сè­ãóð­íî íå å çà ÷åð­íè­òå ìó î÷è! Сè­ãóð­íî ùå èñ­êà äà îò­ñ­êó­á­íå íå­ùî îò íå­ãî, íå­ùî äà ãî ïîä­ïè­òà. П. Вå­æè­íîâ, ДБ, 127. Зâåç­äè (èñ­ê­ðè, ñâèò­êè) ìè èç­ëè­çàò / èç­ëå­ç­íàò (èç­ñ­êà­÷àò / èç­ñ­êî­÷àò) îò î÷è­òå; çâåç­äè (èñ­ê­ðè) ìè ñâåò­âàò / ñâå­ò­íàò ïðåä î÷è­òå. Рàçã. Вèæ­äàì, ïðè­âèæ­äàò ìè ñå ñâå­ò­ëè ïå­ò­íà ïî­ðà­äè ñèë­íà áîë­êà, îáèêí. îò óäàð. Еäèí ñè­ëåí ëà­êúò ãî áëú­ñ­íà â ãúð­äè­òå,.. Нà Кè­êè­ðèä­êà­òà èç­ñ­êî­÷è­õà ñâèò­êè îò î÷è­òå. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. III, 226. Пî åä­íî âðå­ìå, êà­òî èç­ï­ëþ­ùÿ åäèí êàì­øèê ïî âðà­òà ìè — çâåç­äè ìè ñâå­ò­íà­õà ïðåä î÷è­òå. Аë. Кîí­ñ­òàí­òè­íîâ, Сú÷. I, 292. Кî­ãà­òî òîé ñå íàõ­âúð­ëÿ­øå âúð­õó íåÿ è ÿ óä­ðÿ­øå, òà ñâèò­êè èç­ëè­çà­õà îò î÷è­òå ѝ, òÿ ïî­ëèò­âà­øå, ñãóø­âà­øå ñå â úãú­ëà. Сò. Дàñ­êà­ëîâ, ЕС, 74. Иã­ðà­ÿò ìè î÷è­òå. Рàçã. Оáèêí. çà æå­íà — ãëå­äàì ìú­æå­òå ïðå­äèç­âè­êà­òåë­íî, ñ êî­êåò­ñ­ò­âî; ôëèð­òó­âàì. — Еëà äà ÷ó­åø êàê­âî ãúë­÷àò çà Тå­ìå­íó­ãà, äå­òî íå èä­âà äà æú­íå ñëå­äî­áåä. Нåé­íà­òà ðà­áî­òà, âè­êàò, íà­ðåä, ìú­æúò ѝ âà­äè ìíî­ãî ïà­ðè îò ìè­íè­òå, à òÿ ïîä­õ­âà­íà ïà­øà­ëú­êà è î÷è­òå ѝ çà­ïî­÷­íà­õà äà èã­ðà­ÿò. П. Аí­ãå­ëîâ, Ж, 96. Иäè ãëå­äàé õî­ðà­òà â î÷è­òå. Рàçã. Кà­òî âúç­ê­ëè­öà­íèå — çà îç­íà­÷à­âà­íå, ÷å íÿ­êîé èç­ïèò­âà ñðàì,

ñðà­ìó­âà ñå îò íÿ­êàê­âà ñâîÿ ïîñ­òúï­êà èëè îò ïîñ­òúï­êà­òà íà áëè­çúê ÷î­âåê, ðî­ä­íè­íà. Мî­å­òî ÷åñ­ò­íî, íå­çà­ïå­ò­íå­íî èìå — ñå­ãà ãà­â­ðà â Сî­ôèÿ.. Иäè ãëå­äàé õî­ðà­òà â î÷è­òå ñå­ãà. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХХI, 165. Иç­á­ëåù­âàì (èç­á­ëå­ùÿì) / èç­á­ëå­ùÿ (èç­öú­ê­ëÿì / èç­öú­ê­ëÿ, îáåë­âàì / îáå­ëÿ, îöú­ê­ëÿì / îöú­ê­ëÿ) î÷è. Рàçã. Уìè­ðàì, èç­äúõ­âàì. Щÿõ äà èç­á­ëå­ùÿ î÷è, íî ñå çà­ï­ðå­÷èõ â êëî­íè­òå íà ñëè­âà­òà è ïà­ä­íàõ ïî-ëå­êî íà ãúð­äè­òå ñè. Сò. Дàñ­êà­ëîâ, ЕС, 314. Гëå­äàì — ïðî­ñ­íàë ñå åäèí ãðà­ìà­äåí íåì­÷ó­ãà,.. Гëú­ò­íàë, áðà­ò­ëå­òà, íî­æà, îáå­ëèë î÷è. П. Вå­æè­íîâ, ЗЧР, 29. Бëú­ñ­íà ãî ãëà­âà, òðúï­êè ãî ïî­áè­õà è ïðå­äè äà êëå­ï­íå âå­÷åð­íÿ, îöú­ê­ëè î÷è è ïîï Кîñ­òà­äèí ïðèñ­òè­ã­íà äà ìó äà­äå ïðè­÷àñ­òèå. Чó­äî­ìèð, Иçáð. ïð., 271. Иç­âàæ­äàì / èç­âà­äÿ íà êüî­ðà­âèÿ î÷è­òå. Дè­àë. Иðîí. Нè­ùî íå ñâúð­ø­âàì, íå ìî­ãà íè­ùî äà íà­ï­ðà­âÿ, ïî­ëà­ãàì áå­ç­ðå­çóë­òà­ò­íè óñè­ëèÿ. Иç­âàæ­äàì / èç­âà­äÿ î÷è­òå íÿ­êî­ìó. Рàçã. Оáèêí. â ñâ. è áúä. âð. Сêàð­âàì ñå íÿ­êî­ìó, æåñ­òî­êî íà­êàç­âàì, ðàç­ï­ðà­âÿì ñå ñ íÿ­êî­ãî. Вçå­ìå­òå ìàë­êî äè­íè çà äðó­ãà­ðè­òå ñè, èíà­÷å íà­øè­ÿò ïðåä­ñå­äà­òåë ùå ìè èç­âà­äè î÷è­òå, êà­òî íà­ó­÷è, ÷å ñúì âè èç­ï­ðà­òèë ñ ïðà­ç­íè ðú­öå... К. Гðî­çåâ, СС, 81. Зà­íà­ï­ðåä ìèð è ñãî­âîð.. è àêî íÿ­êîé ñå îïè­òà îò­íî­âî äà ãè ðàç­äå­ëè è ñêà­ðà, î÷è­òå äà ìó èç­âà­äÿò. П. Вå­æè­íîâ, ЗЧР, 44. Иç­âàæ­äà­ìå ñè / èç­âà­äèì ñè î÷è­òå. Оáèêí. â ñâ. Рàçã. В ëî­øè îò­íî­øå­íèÿ ñìå ïî­ìåæ­äó ñè, âðàæ­äó­âà­ìå, êà­ðà­ìå ñå îæåñ­òî­÷å­íî. — Дà... äà... òå íå áè­ëè õî­ðà êè,.. óæ âëà­äèø­êî òåð­áèå, ïúê ùå ñè èç­âà­äÿò î÷è­òå, êà­ðàò ñå, áè­ÿò ñå, êà­òî ãî­ëè­òå öè­ãà­íè. П. Р. Сëà­âåé­êîâ, Иçáð. ïð II, 30. Иç­âàæ­äàì ñè / èç­âà­äÿ ñè î÷è­òå. Рàçã. 1. Оáèêí. â ñâ. Пðè­÷è­íÿ­âàì ñè çëî, íà­ïà­êîñ­òÿ­âàì ñè ñàì. 2. Сà­ìî â ñâ. â ìèí. è áúä. âð. Иç­ìú­÷èõ ñå (ùå ñå èç­ìú­÷à), äî­êà­òî ñâúð­øà íå­ùî (çà ðà­áî­òà, ñâúð­çà­íà ñ ïðî­äúë­æè­òåë­íî âçè­ðà­íå). 3. Сà­ìî â ñâ. â ìèí. è áúä. âð. Нè­ùî íå âèæ­äàì, çà­ùî­òî å ìíî­ãî òúì­íî. Иç­ãëåæ­äàì ñè / èç­ã­ëå­äàì ñè î÷è­òå; èç­ã­ëåæ­äàò ìè ñå / èç­ã­ëå­äàò ìè ñå î÷è­òå. Оáèêí. â ñâ. Рàçã. 1. Гëå­äàì äúë­ãî è íà­ï­ðå­ã­íà­òî, ñ ãî­ëÿ­ìî íå­òúð­ïå­íèå è áåç­ïî­êî­éñ­ò­âî î÷àê­âàì èä­âà­íå­òî, ïðèñ­òè­ãà­íå­òî íà íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Вñÿ­êà ñó­ò­ðèí èç­òè÷­âà­õ­ìå íà­âúí è ãëå­äà­õ­ìå êúì áà­è­ðà — íå èä­âàò ëè íà­øè­òå õî­ðà.. Сò­ðèí­êà ñú­ùî ñè èç­ã­ëå­äà î÷è­òå. Нî­ñè äúð­âà ïðåç äâî­ðà, à ãëà­âà­òà ѝ îáúð­íà­òà êúì áà­è­ðà. Й. Рà­äè÷­êîâ, ББ, 117. — Хà­é­äå, ïå­÷à­ëî­â­íè­öè! Иç­ã­ëå­äà­õà ìè ñå î÷è­òå äà âè ÷à­êàì! В. Мó­òàô­÷è­å­âà, ЛСВ I, 490. 2. Гëå­äàì äúë­ãî íå­ùî, êî­å­òî ìíî­ãî ìè ñå õà­ðåñ­âà. Иç­ã­ëå­äà­õà ѝ ñå î÷è­òå â òîÿ ïëàò. Иç­ãóá­âàì / èç­ãó­áÿ îò (èç) î÷è­òå ñè; èç­ãóá­âàì / èç­ãó­áÿ îò (èç) î÷è íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. 1. Пðåñ­òà­âàì äà âèæ­äàì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, êî­ãî­òî èëè êî­å­òî ñúì ãëå­äàë, ñúì ñëå­äèë ñ ïî­ã­ëåä. Рèë­ñ­êè òðú­ã­íà ïî­äèð íå­ãî, íî ñêî­ðî ãî èç­ãó­áè îò î÷è­òå ñè. К. Пåò­êà­íîâ, В, 250. Тÿ îò­äà­â­íà áå ñãú­íà­ëà âåñ­ò­íè­êà è ñå­ãà ãëå­äà­øå íà­î­êî­ëî, êà­òî ñå ñòà­ðà­å­øå äà íå èç­ãó­áè îò î÷è äå­òå­òî. Б. Рà­é­íîâ, ЧЪ, 120. Нè­êî­ëà, Дè­ìè­òúð è Иëèÿ ãëå­äàò âíè­ìà­òåë­íî è íà­ï­ðå­ã­íà­òî íà òà­çè ñò­ðà­íà è ñå ìú­÷àò äà íà­ìå­ðÿò âî­é­íè­öè­òå, êî­è­òî áÿ­õà èç­ãó­áè­ëè èç î÷è. Й. Йîâ­êîâ, Рàçê. I, 77- 78. 2. Пðåñ­òà­âàì äà ñúì âúâ âðúç­êà ñ íÿ­êî­ãî, íÿ­ìàì ïî­âå­÷å ñâå­äå­íèÿ çà íå­ãî. Сêî­ðî ñëåä çíà­êîì­ñ­ò­âî­òî ñè ñ ìëà­äèÿ ðóñ­êè ó÷åí [Гðè­ãî­ðî­âè÷] Кðúñ­òî­âè÷, âå­÷å ñå­ê­ðå­òàð íà Бî­ãî­ðè­äè.., å íà­ç­íà­÷åí îò ïî­ñ­ëå­ä­íèÿ çà "ïðà­âè­òåë" .. è ñâîé íà­ìåñ­ò­íèê íà Сà­ìîñ.. Оò òàÿ äà­òà òîé èç­ãóá­âà îò î÷è è Гðè­ãî­ðî­âè­÷à. Иâ. Шè­ø­ìà­íîâ, Иçáð. ñú÷. I, 264. Иç­ãóá­âàì ñå / èç­ãó­áÿ ñå îò (èç) î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî; èç­ãóá­âàì ñå / èç­ãó­áÿ ñå îò (èç) î÷è. Рàçã. 1. Пðåñ­òà­âàì äà áú­äà ïðåä ïî­ã­ëå­äà íà íÿ­êî­ãî, íå ñå âèæ­äàì ïî­âå­÷å. Сêî­ðî Иñ­êú­ðà è äî­ëè­íà­òà ìó ñå èç­ãó­áè­õà îò î÷è­òå ìè. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХVII, 28. Мà­øè­íè­òå ñëÿ­çî­õà òàì è ñå èç­ãó­áè­õà îò î÷è. Й. Йîâ­êîâ, Ж 1945, 123-124. 2. Пðåñ­òà­âàì äà ñúì âúâ âðúç­êà ñ íÿ­êî­ãî, íå æè­âåÿ, íå îá­ùó­âàì ïî­âå­÷å ñ íå­ãî. Нÿ­êî­ãà òÿ èìà­øå äâå äå­öà, äâå ìàë­êè ëúâ­÷å­òà, íî òå îò­äà­â­íà ñå áÿ­õà èç­ãó­áè­ëè îò î÷è­òå ѝ. Сâ. Мèí­êîâ, ПК, 22. Иç­äè­ãà ìå / èç­äè­ã­íå ìå â î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî. Кíèæ. Зà ìîÿ ïðî­ÿ­âà, ïî­ñòúï­êà, êà­÷åñ­ò­âî — ñòà­âà ïðè­÷è­íà äà áú­äà ïî­âå­÷å óâà­æà­âàí, ïî-öå­íѐí (îò íÿ­êî­ãî). Тå­õ­íè­ÿò ñú­ã­ðàæ­äà­íèí ñëó­æå­øå êà­òî ëå­êàð â öà­ðè­ã­ðàä­ñ­êî­òî ðóñ­êî ïî­ñîë­ñ­ò­âî è òî­âà ãî èç­äè­ãà­øå â î÷è­òå èì. Сò. Дè­÷åâ, ЗС II, 410. Тîé ñú­á­ðà íàé-öåí­íè­òå ñâå­äå­íèÿ, íà ñà­ìî­òî ìÿñ­òî, êî­è­òî îò­ñå­ò­íå ìó ïî­ñ­ëó­æè­õà, çà äà ñè èç­âî­þ­âà è â Бúë­ãà­ðèÿ, è ìåæ­äó ó÷å­íèÿ åò­íî­ã­ðà­ôè­÷åñ­êè ñâÿò îíî­âà èìå íà äî­áúð ïî­ç­íà­âà÷ íà Мà­êå­äî­íèÿ, êî­å­òî òúé âè­ñî­êî ãî èç­äè­ã­íà â î÷è­òå íà âñè÷­êè. Бúëã., 1902, áð. 453, 2. Иç­äè­ãà ìå / èç­äè­ã­íå ìå â ñîá­ñ­ò­âå­íè­òå ìè î÷è. Кíèæ. Зà ìîÿ ïîñ­òúï­êà, ïðî­ÿ­âà èëè êà­÷åñ­ò­âî — ñòà­âà ïðè­÷è­íà äà ïî­ëó­÷à ïî-âè­ñî­êî ñà­ìî­÷óâ­ñ­ò­âèå, äà ïî­÷­íà äà ñå öå­íÿ ïî­âå­÷å. Бëè­çî äî Пàí­äèø­ïà­íà ñå ïðè­ñ­ëàì­÷è­õà è íÿ­êîë­êî áå­ä­íÿ­öè. Тå íà­ìè­ðà­õà ñãî­äåí ñëó­÷àé äà ñå èç­ðà­â­íÿò ñúñ ñåë­ñ­êèÿ ëèõ­âà­ðèí, åä­íî, çà­ùî­òî òî­âà ãè èç­äè­ãà­øå â ñîá­ñò­âå­íè­òå èì î÷è, è äðó­ãî, çà­ùî­òî ñå íà­äÿ­âà­õà, ÷å ùå ãî ïðå­ä­ðàç­ïî­ëî­æàò è îìè­ëîñ­òè­âÿò ïðè îï­ðå­äå­ëÿ­íå­òî íà ëèõ­âè­òå è ñú­áè­ðà­íå­òî íà äúë­ãî­âå­òå èì. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. II, 14. Иç­äè­ãàì ñå / èç­äè­ã­íà ñå (èç­ðàñ­ò­âàì / èç­ðà­ñ­íà, ïî­ðàñ­ò­âàì / ïî­ðà­ñ­íà, ðàñ­òà) â (ïðåä) î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî. Сïå­÷åë­âàì íå­÷èå óâà­æå­íèå, íÿ­êîé çà­ïî÷­âà äà ìå öå­íè (áëà­ãî­äà­ðå­íèå íà ìîÿ ïîñ­òúï­êà, ïðî­ÿ­âà èëè êà­÷åñ­ò­âî). Тî­çè ìú­íè­÷úê, ñâèò, ñëàá, ñðà­ìå­æ­ëèâ ó÷è­òåë,.., êî­é­òî ñå ÷åð­âå­øå, êî­ãà­òî íÿ­êîé ðî­äè­òåë ãî çà­ïèò­âà­øå çà óñ­ïå­õà íà äå­òå­òî ñè, ñå­ãà èç­âå­ä­íúæ èç­ðàñ­ò­íà â î÷è­òå íà ïó­á­ëè­êà­òà. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, СИ, 52. Оò òî­çè äåí íà­÷àë­íè­êúò ñå èç­äè­ã­íà îùå ïî­âå­÷å â î÷è­òå ìó. В. Рàé­êîâ, ПВ, 5. — Еòî ãî Дå­ÿí, íå­êà òîé ïî­âå­äå äðó­æè­íà­òà. — Щå ÿ ïî­âå­äà! — ðå­øè­òåë­íî çà­ÿ­âè Дå­ÿí.. Бî­ÿ­íà ãî ïî­ã­ëå­ä­íà. Тîÿ ìúæ ïî­ðà­ñ­íà â î÷è­òå ѝ. М. Мàð­÷åâ­ñ­êè, П, 77. Нà­÷àë­íè­êúò èç­ðà­ñ­íà èç­âå­ä­íúæ ïðåä î÷è­òå èì êà­òî ÷î­âåê äå­åí è,

ãëà­â­íî ñìåë äî áå­ç­ðàç­ñú­ä­íîñò. Сò. Чè­ëèí­ãè­ðîâ, ПЖ, Тÿ âñå ïî­âå­÷å ñå óäè­â­ëÿ­âà íà Гî­ðàçä: ïðè âñå­êè äî­ñåã ñ íåÿ òîé äî­áà­âÿ íå­ùî íå­î­÷àê­âà­íî è ïðå­ê­ðà­ñ­íî êúì îá­ðà­çà, êî­é­òî å èìà­ëà çà íå­ãî äî òî­çè ìèã..: òîé âñå ïî­âå­÷å ðàñ­òå â î÷è­òå ѝ. Бë. Дè­ìè­ò­ðî­âà, Лàâ., 145.109. Иç­äè­ãàì ñå / èç­äè­ã­íà ñå (èç­ðàñ­ò­âàì / èç­ðàñ­ò­íà, ïî­ðàñ­ò­âàì / ïî­ðà­ñ­íà, ðàñ­òà) â ñîá­ñ­ò­âå­íè­òå ñè î÷è. Пðè­äî­áè­âàì ïî-âè­ñî­êî ñà­ìî­÷óâ­ñ­ò­âèå, ïî-äî­á­ðî ìíå­íèå çà ñå­áå ñè (áëà­ãî­äà­ðå­íèå íà ñâîÿ ïîñ­òúï­êà, ïðî­ÿ­âà, êà­÷åñ­ò­âî). Оò­êàê ñòà­íà íà­ðî­äåí ïðåä­ñ­òà­âè­òåë, Кè­ðî Тî­øà­â­ðîâ èç­âå­ä­íúæ ïî­ðà­ñ­íà â ñîá­ñ­ò­âå­íè­òå ñè î÷è. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, ОХ IV, 57. Иç­äè­ðàì / èç­äå­ðà (èç­êàð­âàì / èç­êà­ðàì, îäè­ðàì / îäå­ðà) î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî. Оáèêí. â ñâ., áúä. Рàçã. Кà­ðàì ñå íÿ­êî­ìó, íà­êàç­âàì íÿ­êî­ãî ñò­ðî­ãî, ðàç­ï­ðà­âÿì ñå æåñ­òî­êî ñ íÿ­êî­ãî. Чè­÷î Сà­âà îò êó­ìî­âà ñðà­ìà äî­íå­ñúë åä­íî ÷ó­âàë­÷å áÿ­ëî áðà­ø­íî è êà­çàë íà ìà­ìà: "Вçå­ìè Пå­ò­ðî­âèÿ ïàé è íå êàç­âàé íà Сú­áþé­öà, ÷å øà ìè èç­äå­ðå î÷è­òå!" К. Кàë­÷åâ, ПИЖ, 93. Кú­äå ëè ñå å çà­ãó­áè­ëî?! Вå­ä­íà­ãà ñå âúð­íà. "Гà­íà ùå ìè èç­äå­ðå î÷è­òå!" Зà òî­âà òå­ëå òå ñ Гà­íà ÷åñ­òî ñå êà­ðà­õà. Сò. Дàñ­êà­ëîâ, СЛ, 489. Сå­ãà ñà­ìî íÿ­êîé äà ïî­ñ­ìåå äà õâúð­ëè ëî­øà äó­ìà èëè êà­ìúê ïî àä­ðåñ íà êî­êîø­êè­òå, êî­î­ïå­ðà­òî­ðè­òå ùå ìó îäå­ðàò î÷è­òå. Г. Кðà­åâ, Сò, 1957, 141. Иç­êàð­âàì ñè / èç­êà­ðàì ñè î÷è­òå. Рàçã. 1. Оáèêí. â ñâ. Пðè­÷è­íÿ­âàì ñè çëî, íà­ïà­êîñ­òÿ­âàì ñè ñàì. 2. Сà­ìî â ñâ. â ìèí. è áúä. âð. Иç­ìú­÷èõ ñå (ùå ñå èç­ìú­÷à), äî­êà­òî âúð­øà íå­ùî (çà ðà­áî­òà, ñâúð­çà­íà ñ ïðî­äúë­æè­òåë­íî âçè­ðà­íå). Иç­ëè­çàì / èç­ëÿ­çà íà î÷è. Дè­àë. Зàñ­òà­âàì òà­êà, ÷å äà áú­äà âè­äÿí, çà­áå­ëÿ­çàí. Еä­âà ïî­òå­ã­ëè­õà è îò­êúì ãî­ðà­òà èç­ëÿ­çî­õà âú­î­ðú­æå­íè òóð­ñ­êè êîí­íè­öè.. Нàé-ìíî­ãî ñå èç­ï­ëà­øè Тîò­êà. Вå­ä­íà­ãà ñå îáúð­íà íà­çàä äà âè­äè äà­ëè ìú­æúò ѝ íå å èç­ëÿ­çúë ïàê íà î÷è. К. Пåò­êà­íîâ, ЗëЗ, 241. Иç­ìåð­âàì / èç­ìå­ðÿ (ïðå­ìåð­âàì / ïðå­ìå­ðÿ) ñ î÷è íÿ­êî­ãî. Рàçã. Иç­ã­ëåæ­äàì èç­ïè­òà­òåë­íî íÿ­êî­ãî â öå­ëèÿ ìó ðúñò, îáèêí. ñ íå­äî­âîë­ñ­ò­âî, íå­íà­âèñò, ïðå­ç­ðå­íèå è ïîä. èëè çà äà ãî ïðå­öå­íÿ. Гðîç­äàí êè­ï­íà, èç­ìå­ðè ÿ ñ î÷è îò äî­ëó äî ãî­ðå è êðå­ñ­íà. Й. Йîâ­êîâ, Ж 1945, 46. Сðå­ùó ñê­ðè­òî ëè­êó­âà­ùè­òå æå­íè ìú­æúò áå­øå áåç­ñè­ëåí. Тîé ñà­ìî ãè èç­ìå­ðè ñ î÷è åä­íà ïî åä­íà, êà­òî ÷å èñ­êà­øå äà èì çà­ïîì­íè ëè­öà­òà. Сò. Чè­ëèí­ãè­ðîâ, ХНН, 132. Тîé èç­ìå­ðè ñ î÷è ìîì­÷å­òî îò ãëà­âà­òà äî ïå­òè­òå è ïî­ê­ëà­òè ãëà­âà: — Нà ÷î­âåê íå ïðè­ëè­÷àø — ðå­÷å ìó è ãî çà­âå­äå â åäèí äþ­êÿí, êú­äå­òî èìà­øå âñè÷­êî. А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, ТР, 173-174. Мëà­äè­ÿò ÷î­âåê ñå ïðè­ãîò­âè äà ÿ çà­ãî­âî­ðè, íî îò ìà­ñà­òà ñå äè­ã­íà Мèí­òàí Кà­äàí­ñ­êè,.., îò­õ­âúð­ëè íà êðúñ­òà ðú­öå­òå ñè, çà­ñ­ðå­ø­íà ãî è ïðè­ñ­ìå­õóë­íî ãî ïðå­ìå­ðè ñ î÷è. — Вà­øà ìè­ëîñò, íà­êú­äå ñ òàÿ ïå­ëå­ðè­íà? К. Пåò­êà­íîâ, ДЧ, 231. Иç­ìè­âàì / èç­ìèÿ (îìè­âàì / îìèÿ) ñè î÷è­òå <ïðåä íÿ­êî­ãî>. Рàçã. Вúð­øà íå­ùî, èç­ïúë­íÿ­âàì çà­äúë­æå­íè­ÿ­òà ñè, çà äà ñå ïðåä­ñ­òà­âÿ äî­á­ðå, â äî­á­ðà ñâå­ò­ëè­íà ïðåä íÿ­êî­ãî. — Нå å âÿð­íî, áå. Аç ïðî­âå­ðèõ âñè÷­êè ÿé­öà â ñàí­äú­öè­òå âè. Дðó­ãî å, äðó­ãî, íî... ñå­ä­íå­òå, íà­ïè­øå­òå òî­âà íå­ùî è ïî­ñ­ëå ùå ñå îï­ðà­âÿ­ìå. Дà ãî äàì àç íà ïðî­êó­ðî­ðà, äà ñè îìèÿ î÷è­òå ïðåä îê­ðú­æ­íèÿ óï­ðà­âè­òåë, à ñå­ò­íå ùå âè­äèì. М. Тî­ïà­ëîâ, Сò, 1970, áð. 1264, 2. Иç­ïè­âàì / èç­ïèÿ (èçÿæ­äàì / èçÿì) ñ î÷è<òå ñè> íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Рàçã. 1. Гëå­äàì âò­ðåí­÷å­íî, íà­ï­ðå­ã­íà­òî íÿ­êî­ãî, íå­ùî. Мè­õàë­ñ­êè­òå ó÷è­òå­ëè ñ ó÷óä­âà­íå ãëå­äà­õà íî­âèÿ ó÷è­òåë. Тîé äî­ðè ïðú÷­êà íå äúð­æå­øå â ðú­öå­òå ñè. Пðè­êàç­âà­øå ëå­êî, íå­ï­ðè­íó­äå­íî. — Вèæ êàê ãî ãëå­äàò ñà­ìî! Щå ãî èç­ïè­ÿò ñ î÷è!.. — ìè­ñ­ëå­øå ñè Нà­÷î. Д. Мàð­÷åâ­ñ­êè, ДВ, 55. 2. Гëå­äàì âëþ­áå­íî, ñ æå­ëà­íèå íÿ­êî­ãî. 3. Гëå­äàì íå­ï­ðè­ÿ­ç­íå­íî, âðàæ­äå­á­íî íÿ­êî­ãî, ñ ãî­òî­â­íîñò äà ãî óíè­ùî­æà. — Тè íå çíà­åø ëè, ÷å ñå­ãà ñâå­òúò å ëî­øàâ, è äà èìà êî­ëàé òà­êè­âà áî­ãà­òè õî­ðà ñ î÷è äà ãè èç­ïè­ÿò? Иë. Бëúñ­êîâ, ПБ II, 4. Иç­ï­ëàê­âàì ñè / èç­ï­ëà­ê­íà ñè (îï­ëàê­âàì ñè / îï­ëà­ê­íà ñè, ïëà­ê­íà ñè) î÷è­òå. Рàçã. Иç­ïèò­âàì óäî­âîë­ñ­ò­âèå, íà­ñ­ëàæ­äà­âàì ñå íà íå­ùî õó­áà­âî, ïðè­ÿ­ò­íî, êî­å­òî ãëå­äàì. Оòè­äî­õà íà íÿ­êàê­âî ìî­ä­íî ðå­âþ äà ñè èç­ï­ëà­ê­íàò î÷è­òå. Иç­ï­ëàê­âàì ñè / èç­ï­ëà­÷à ñè î÷è­òå. Рàçã. Пëà­÷à ìíî­ãî, ïðî­äúë­æè­òåë­íî. Тðè ìå­ñå­öà âðå­ìå êëå­òà­òà æå­íà íå ìëú­ê­íà. Иç­ï­ëà­êà ñè î÷è­òå. А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, СР, 46. — Тå­é­êî,.. ìè­ëè­÷úê! — èç­õ­ëè­ïà Нå­íî­âè­öà. — Нà êî­ãî ìå îñ­òà­âÿø ñà­ìè÷­êà... æàë­áà äà æà­ëÿ, î÷è äà èç­ï­ëàê­âàì. Г. Кà­ðà­ñëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. I, 97. — В çå­ìÿ­òà ïî­òú­íà, áå ñèí­êî, ìàé­êà òè, ãîð­êà­òà, î÷è­òå ñè èç­ï­ëà­êà. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. II, 161. Иç­ïîä (ïîä) îêî (î÷è), ã ë å ä à ì, ï î ã ë å æ ä à ì è ïîä. Кðà­äåø­êîì, ñê­ðè­òî, áåç äà âäè­ãàì ãëà­âà, ïî­íÿ­êî­ãà ñúð­äè­òî, ãíå­â­íî, âðàæ­äå­á­íî (ãëå­äàì, ïî­ã­ëåæ­äàì è äð.). Кà­ïè­òà­íúò ñå ðàç­ïî­ðå­äè äà ìó ñå äà­äå îò­äåë­íà êà­þ­òà è ìà­ò­ðî­ñè­òå ãî ïî­ã­ëåæ­äà­õà èç­ïîä îêî, êà­òî âèæ­äà­õà, ÷å áå­øå íè­ùî è íè­êà­êúâ ÷î­âåê, à ñàì êà­ïè­òà­íúò ñå ïî­ã­ðè­æè çà íå­ãî. Д. Тà­ëåâ, ПК, 120. Сò­ðà­õ­ëèâ­öè­òå, ïî­ä­ëå­öè­òå, èç­ìàì­íè­öè­òå ãëå­äàò ïîä îêî è âè­íà­ãè èñ­êàò äà êà­æàò: "Нå ñúì âè­äÿë". Аë. Гå­ò­ìàí è äð., СБ, 343. Тÿ òðú­ã­íà äà ñå âðú­ùà íà­çàä, êà­òî âúð­âå­øå ñà­ìà è ÷åñ­òî èç­ïîä îêî ïî­ã­ëåæ­äà­øå êúì Гàë­÷å­âà. Й. Йîâ­êîâ, ЧКГ, 194. Иç­ï­ðå÷­âàì ñå / èç­ï­ðå­÷à ñå ïðåä î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî. Пî­êàç­âàì ñå, ïî­ÿ­âÿ­âàì ñå ïðåä íÿ­êî­ãî, îáèêí. íå­íà­äåé­íî. Иç­ïóñ­êàì (èç­ïó­ùàì) / èç­ïó­ñ­íà îò (èç, èç­ïîä) î÷è<òå ñè> (îêî) íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. 1. Пðåñ­òà­âàì äà âèæ­äàì èëè äà ñëå­äÿ, äà íà­á­ëþ­äà­âàì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Тî­äî­ðà èç­ò­ðú­ï­íà. Мà­é­êà ѝ íå ÿ èç­ïó­ùà­øå îò î÷è. К. Пåò­êà­íîâ, БД, 51. Пðè âðà­òà­òà íà õî­ëà ìå ïî­ñ­ðå­ù­íà­õà äî­ìà­êè­íÿ­òà è Тà­íè÷­êà.. Тÿ [äî­ìà­êè­íÿ­òà] ìè ïî­äà­äå ðàç­ñå­ÿ­íî ðú­êà, áåç äà èç­ïóñ­êà îò î÷è ìà­ñà­òà. П. Нå­ç­íà­êî­ìîâ, Сò, 1957, 111. 2. Пðåñ­òà­âàì äà ñëå­äÿ çà ïî­âå­äå­íè­å­òî, äúð­æà­íè­å­òî íà íÿ­êî­ãî. Тîé íà­ï­ðåä­âà­øå ñúñ çà­òà­åí äúõ, áåç äà èç­ïóñ­êà èç îêî êà­áå­ëà, êî­é­òî ñå ïðî­âè­ðà­øå èç ïëå­âå­ëè­òå, ÷åð­âå­íè­êàâ êà­òî äúë­ãà êúð­âà­âà äè­ðÿ. П. Вå­æè­íîâ, НС, 99. Аêî ѝ ñå ñëó­÷è íå­ùî ëî­øî, ìè­ñ­ëÿ, ÷å àç ùå áú­äà âè‑

íî­âåí, ïî­ñ­ëå­ä­íè­òå äâå ãî­äè­íè ÿ èç­ïó­ñ­íàõ îò î÷è. Мíî­ãî ìå ãíå­òè òî­âà. Еì. Мà­íîâ, ДСР, 449. — Пî­äî­ç­ðè­òåë­íè ìè ñå âèæ­äàò òèÿ ìîì­÷å­òà, íå ìè õà­ðåñ­âàò. — Нà­ï­ðà­ç­íî ñå áåç­ïî­êî­è­òå — ñïî­êî­é­íî îò­ãî­âî­ðè Кà­äèð åôåí­äè.. — Нå ãè èç­ïóñ­êàì èç­ïîä îêî, ìî­è­òå õî­ðà ñà ïîñ­òî­ÿ­í­íî ïî ïå­òè­òå èì. Д. Сï­ðîñ­ò­ðà­íîâ, С, 103-104. 3. Нå âçå­ìàì íå­ùî ïðåä­âèä, íå ñå ñú­î­á­ðà­çÿ­âàì ñ íå­ãî, ïðî­ïóñ­êàì ãî. Тî­âà, ÷å äúð­æà­âà­òà òðÿá­âà ñâî­å­â­ðå­ìåí­íî äà çíàå ñ êà­êúâ ôîíä îò õðà­íè ðàç­ïî­ëà­ãà, âèå èç­ïóñ­êà­òå îò î÷è. А. Гó­ëÿø­êè, СВ, 213. Тîé íè­êî­ãà íå èç­ïó­ùàë îò î÷è âà­æ­íî­òî äè­äàê­òè­÷­íî ïðà­âè­ëî, ÷å ëè­÷­íè­ÿò ïðè­ìåð íà ó÷è­òå­ëÿ å íàé-äî­á­ðî­òî, íàé-äå­ÿ­òåë­íî­òî âúç­ïè­òà­òåë­íî ñðåä­ñ­ò­âî. СáНУ ХI, 637. Иç­ïúë­âàì / èç­ïúë­íÿ î÷è­òå <íà íÿ­êî­ãî>. Дè­àë. 1. Мíî­ãî ñå õà­ðåñ­âàì íÿ­êî­ìó, ñïå­÷åë­âàì îäî­á­ðå­íè­å­òî ñ âúí­ø­íèÿ ñè âèä; ïîí­ðà­âÿì ñå. Дå­íåì è íî­ùåì äà ñå áúõ­òÿ — çà­ùî? Дà ãëå­äàì ñà­ìî íà õî­ðà­òà î÷è­òå äà èç­ïúë­íÿ. П. Тî­äî­ðîâ, Сúáð. ïð II, 230. 2. Сà­ìî ñâ. Уï­ëàø­âàì íÿ­êî­ãî. 3. Дà­âàì ìíî­ãî íå­ùî íà íÿ­êî­ãî. Иç­òè­÷àò ìè / èç­òå­êàò ìè î÷è­òå. Оáèêí. ñâ. Рàçã. 1. Пî­â­ðåæ­äàò ìè ñå î÷è­òå îò ìíî­ãî ðà­áî­òà, ïëà÷ è äð. — Нà áóë­êà­òà Пå­ò­ðî­âè­öà î÷è­òå èç­òå­êî­õà îò ïðå­äå­íå è òú­êà­íå. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. Х, 183. — Дðà­ãî, ñè­íå, î÷è­òå òè ùå èç­òå­êàò íàä òèÿ êíè­ãè. Сï. Кðà­ëåâ­ñ­êè, ВО, 110. 2. Сúñ ñëåäâ. èçð. ñúñ ñú­þç ä à. Зà­áî­ëÿ­âàò ìå î÷è­òå îò ïðî­äúë­æè­òåë­íî âò­ðåí­÷å­íî âçè­ðà­íå äà âè­äÿ íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, î÷àê­âà­íî ñ ãî­ëÿ­ìî íå­òúð­ïå­íèå. — Сïèø ëè? Сú­áó­äè ñå!.. — Иç­òå­êî­õà ìè î÷è­òå äà ãëå­äàì ïú­òè­ùà­òà è äà ãî ÷à­êàì, à òîé ñå­ä­íàë ÷î­âå­êúò íà ïðè­ïåê è çàñ­ïàë. К. Кîí­ñ­òàí­òè­íîâ, П, 93. — Оì­ðú­ç­íà ìè äà âè­ñÿ â "Дúð­æà­â­íî ñíàá­äÿ­âà­íå", à ñíàá­äè­òå­ëè­òå ìè èç­ì­ðú­ç­íà­õà äà ñòî­ÿò êðàé Дó­íà­âà è î÷è­òå èì èç­òå­êî­õà äà ãëå­äàò äà­ëè íå èä­âà íÿ­êîé øëåï. Д. Кèñ­üîâ, Щ, 428. 3. Пî íÿ­êî­ãî èëè ïî íå­ùî. Гëå­äàì ïðî­äúë­æè­òåë­íî è çà­õ­ëà­ñ­íà­òî íÿ­êî­ãî (íå­ùî), êî­é­òî (êî­å­òî) ìå ïðè­â­ëè­÷à ñèë­íî, ìè ñå õà­ðåñ­âà ìíî­ãî. Кà­êúâ ìúæ áèë ïðå­äè, àìà ñà­ìî ïðå­äè äâà­é­ñåò, äà­æå ïå­ò­íàé­ñåò ãî­äè­íè, òà­êúâ ìúæ áèë, ÷å íà ïî­ã­ðå­áå­íè­ÿ­òà æå­íè­òå âñå íå­ãî ãëå­äà­ëè. Иç­òè­÷à­ëè èì î÷è­òå îò ãëå­äà­íå. Н. Дðà­ãà­íîâ, ТМС, 26. Иìàì äå­áå­ëè (êî­ðà­âè) î÷è. Рàçã. Бå­çî­÷­ëèâ, íà­õà­ëåí ñúì, íÿ­ìàì ÷óâ­ñ­ò­âî çà ñðàì. Иìàì äðó­ãî îêî çà íÿ­êî­ãî èëè çà íå­ùî. Рàçã. Пðî­ìå­íèë ñúì ìíå­íè­å­òî ñè, ñ äðó­ãî, íî­âî îò­íî­øå­íèå ñúì êúì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Сå­ãà Кî­ëþ áå­øå ïî-ñìåë, âúð­âå­øå ïëú­ò­íî äî íåÿ,.. Пðè­òè­õ­íà­ëà áå­øå è òÿ.. Гëå­äà­øå ãî: ñå­ãà òÿ èìà­øå äðó­ãî îêî çà ìú­æå­òå. Г. Рà­é­÷åâ, ЗК, 200. Иìàì ëî­øè î÷è; ñ ëî­øè î÷è ñúì. Рàçã. Сïî­ðåä ñó­å­âåð­íè ïðåä­ñ­òà­âè — ñ ïî­ã­ëå­äà ñè ïðå­äèç­âèê­âàì, â ñúñ­òî­ÿ­íèå ñúì äà ïðè­÷è­íÿ íÿ­êî­ìó íå­ùàñ­òèå, çëî, áî­ëåñò è ïîä. Сïî­ðåä æðå­öè­òå âîæ­äî­âà­òà æå­íà èìà­ëà ëî­øè î÷è è íî­ñå­ëà íå­ùàñ­òèÿ íà ïëå­ìå­òî. Гð. Уãà­ðîâ, ПСЗ, 547. Рà­ç­ðî­âè­õà ãðî­áà íà ñâà­ä­ëè­âèÿ Вå­ëå­ã­íåâ, çà êî­ãî­òî îùå ïðè­æè­âå ðàç­ï­ðà­âÿ­õà, ÷å èìà ëî­øè î÷è, è êîé­òî âú­äå­øå âñå ÷åð­íè êîò­êè. А. Дîí­÷åâ, СВС, 69. Иìàì ìå­êè î÷è; ìå­êè ìè ñà î÷è­òå; ñ ìå­êè î÷è ñúì. Рàçã. Мå­êó­øàâ, îò­ñ­òúï­÷èâ, äî­á­ðî­äó­øåí ñúì. Гèí­÷åâ èìà­øå ïðà­âî äà èñ­êà ñòè­ïåí­äèè çà ñâî­è­òå äå­öà, íî íà­ëè áå­øå ñ ìå­êè î÷è, òîé íå ìî­æà äà­æå åä­íî ñâè­äå­òåë­ñ­ò­âî çà áå­ä­íîñò äà ñè èç­âà­äè. Иâ. Шè­ø­ìà­íîâ, СáЦГМГ, 65. Дà ðå­÷åì, ÷å ñå ñòå­ñ­íÿ­âàì, ÷å ñå ãó­øà èç êüî­øå­òà­òà, íå, íå ìè ñà äî­òàì ìå­êè î÷è­òå, è ïðè âñè÷­êî òî­âà, ìî­ëÿ òè ñå, âèæ ìå íà êîé õàë ñúì! Аë. Кîí­ñ­òàí­òè­íîâ, Сú÷. I, 204. Дå­âè­öà, êî­ÿ­òî áëå­íó­âà ìå­êè ðú­öå, íå ìî­æå äà íå áú­äå è ñ ìå­êè î÷è. Сò. Чè­ëèí­ãè­ðîâ, ПЖ, 53. Иìàì íà­áè­òî îêî. Рàçã. Лå­ñ­íî çà­áå­ëÿç­âàì è ïðà­âèë­íî ðàç­ïî­ç­íà­âàì, ðàç­áè­ðàì, ñõ­âà­ùàì íå­ùî áëà­ãî­äà­ðå­íèå íà îïè­òà ñè. Нà­ëÿ­ãà­ëè íà íÿ­êîÿ ïëî­ùàä­êà, äè­âè­òå êî­çè ìú­÷­íî ñå ðà­ç­ëè­÷à­âà­õà, íî Кà­ðà Иá­ðà­õèì èìà­øå íà­áè­òî îêî è ðÿä­êî ñå èç­ëúã­âà­øå. Еì. Сòà­íåâ, К, 6. Сú­î­ò­âå­ò­íè­òå âëàñ­òè èìàò íà­áè­òî îêî — ùå óñå­òÿò, ÷å òà­êúâ ìúæ çëî íà íè­êî­ãî íå ìî­æå äà íà­ï­ðà­âè. В. Пëà­ìå­íîâ, ГШ, 26. Иìàì íà îêî (î÷è) íÿ­êî­ãî. Дè­àë. Хà­ðå­ñàë ñúì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, èç­á­ðàë ñúì ãî, èìàì ãî ïðåä­âèä çà íå­ùî. Пî­è­ñ­êàë åä­íà äå­âîé­êà îò Рà­äè­íî, êî­ÿ­òî èìàë íà îêî, çà êî­ÿ­òî òðè ïú­òè íà­ðåä õî­äèë, çà äà ÿ ñê­ëî­íè. Н. Пîï­ôè­ëè­ïîâ, РЛ, 88. Аç ãî­âî­ðèõ ñ Кîë­üî Гîñ­ïî­äè­íîâ, òîé ñå ñú­ã­ëà­ñè è îáå­ùà äà ïðå­äó­ìà è äðó­ãè íÿ­êîè îò ìà­õà­ëà­òà ñè. Нî, Пåò­êî, àç èìàì è òå­áå íà îêî.. Тè ìíî­ãî ìî­æåø äà íà­ï­ðà­âèø è íàé-ìíî­ãî îò òå­áå ìî­æå äà î÷àê­âàì. Н. Пîï­ôè­ëè­ïîâ, БД, 111. Пè­òàé ìî­ìà­òà êî­ãî èìà íà î÷è, öè­ãó­ëà­ðÿ ùå ïî­ñî­÷è. П. Р. Сëà­âåé­êîâ, БП II, 49. Иìàì îêî1 (î÷è) çà íå­ùî èëè ñúñ ñëåäâ. èçð. ñúñ ñú­þç  ä à. Уìåÿ, ïðè­òå­æà­âàì ñïî­ñî­á­íîñòòà äà âúç­ï­ðè­å­ìàì, äà âèæ­äàì, äà ÷óâ­ñ­ò­âàì è îöå­íÿ­âàì íå­ùî. Нÿ­êî­ãà Кà­ëó­äîâ èìà­øå îêî çà æåí­ñ­êà­òà õó­áîñò. Сå­ãà ãëå­äà­øå êàê ìî­ìè­÷å­òî íà­ïóñ­êà êà­áè­íå­òà ìó, ñ áå­ç­ðà­ç­ëè­÷è­å­òî íà óìî­ðåí ñòàð ÷î­âåê. К. Кî­ëåâ, М, 53. Тîé å äî­áúð ñêóë­ï­òîð è õó­äî­æ­íèê. Аâ­òîð å íà ðú­êî­âîä­ñ­ò­âî­òî ïî ãðèì. Иìà îêî äà óëà­âÿ íå ñà­ìî ôîð­ìè­òå è öâå­òî­âå­òå íà âè­äè­ìèÿ ñâÿò, íî è ÷óâ­ñ­ò­âî çà ñê­ðè­òè­òå òðå­ïå­òè íà ÷î­âåø­êà­òà äó­øà. Сò. Гðó­äåâ, АБ, 28. Иìàì îêî2 íà íå­ùî èëè íà íÿ­êî­ãî. Дè­àë. 1. Хà­ðå­ñàë ñúì, õà­ðåñ­âàì íå­ùî èëè íÿ­êî­ãî è èñ­êàì äà ãî ïðè­òå­æà­âàì. Сà­ìî åä­íî çíàÿ, ÷å Бå­ëî­äóø­êîâ èìà­øå îêî íà ìî­è­òå íè­âè. Иâ. Вà­çîâ, НП, 28. Сàì ïî­ìà­êúò Хà­ñàí àãà .. âúð­âå­øå íàé-íà­ï­ðåä, âúç­ñå­ä­íàë íà êî­íÿ íà Цî­÷à Сïà­ñîâ, íà êî­é­òî îò­äà­â­íà èìàë îêî. З. Сòî­ÿ­íîâ, ЗБВ III, 135. 2. Нà­áëþ­äà­âàì íå­ï­ðå­êú­ñ­íà­òî íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. — Тè... òà­êî­âà... èìàé îêî íà ñå­ëî­òî. Тà­òà­ðè­òå, çíà­åø ëè ãè? Сòà­íå ëè íå­ùî, ïðà­òè Хðó­ñàí ñ êî­íÿ. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, Иçáð. ïð III, 325. Иìàì î÷è. Рàçã. Оáèêí. âúâ âúç­ê­ëè­öà­òåë­íî èç­ðå­÷å­íèå, âúâ 2 è 3 ë., ñúñ ñëåäâ. èçð. ñúñ ñú­þç ä à. Зà èç­ðà­çÿ­âà­íå íà âú­ç­ìó­ùå­íèå îò íÿ­êî­ãî, êî­é­òî íå ñå ñðà­ìó­âà, ïðî­ÿ­âÿ­âà íà­õàë­ñ­ò­âî, áå­çî­÷èå ñ íÿ­êàê­âà ñâîÿ ïîñ­òúï­êà.

Тè ñå çà­ñ­ðà­ìè, âå­ùè­öå ïðî­ê­ëå­òà! Дî­ø­ëà ñè òó­êà äà èì ïî­ìà­ãàø äà èç­áè­âàò íå­âèí­íè õî­ðà, à îùå èìàø î÷è óì äà ìè äà­âàø! Г. Кðúí­çîâ, Иçáð. ï, 205. — Вèå îïî­çî­ðèõ­òå áà­òàë­üî­íà è èìà­òå î÷è äà ñòî­è­òå ïðåä ìåí! Пîä ñúä ùå âè äàì! Кð. Кðúñ­òåâ, К, 171. Иìàì ïîä îêî íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Нå­ï­ðå­êú­ñ­íà­òî íà­á­ëþ­äà­âàì îò­á­ëè­çî íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, ñëå­äÿ ãî ñ ïî­ã­ëåä. — Гîñ­ïî­äèí Кà­äèð å ïî­æå­ëàë äà ìå âè­äè. Пî­ëó­÷èë å äî­ñè­å­òî ìè îò Кðà­òî­âî è íà­ðåæ­äà­íå äà ìå èìà ïîä îêî — îò­ãî­âî­ðè Пà­âåë. Д. Сï­ðîñ­ò­ðà­íîâ, С, 53. Тî­äîð Хðè­ñè­ëèé .. áå ïî­è­ñ­êàë äà òðú­ã­íå çà Вëà­äè­ñ­ëàâ, çà äà ãî èìà è ñå­ãà ïîä îêî. Д. Тà­ëåâ, С II, 56. Иìàì ïðåä î÷è. Кíèæ. 1. Нå­ùî. Сú­î­á­ðà­çÿ­âàì ñå ñ íå­ùî, äå­éñ­ò­âàì ñ îã­ëåä íà íå­ùî. Нà­øè­ÿò âåñ­ò­íèê ùå äúð­æè âè­ñî­êî è íå­ïî­êî­ëå­áè­ìî ñâå­ùå­íî­òî çíà­ìå íà íà­ðî­ä­íà­òà ñâî­áî­äà è âúâ âñè÷­êè­òå ñè ïîñ­òúï­êè âè­íà­ãè ùå èìà ïðåä î÷è ñà­ìî èí­òå­ðå­ñè­òå íà ÷åñ­ò­íèÿ îá­ùåñ­ò­âåí òðóä. Г. Кèð­êîâ, Иçáð. ïð. I, 46. Зà äà ñå èç­áÿ­ã­íàò íå­äî­ðà­çó­ìå­íèÿ, ùå ìî­ëÿ äà ñå èìà ïðåä î÷è ïðèí­öè­ïúò çà ïðå­âîä íà èç­âåñ­ò­íè ïî­å­òè­÷åñ­êè òâî­ðå­íèÿ, çà êî­å­òî ñòà­âà äó­ìà â áè­î­ã­ðà­ôè­÷åñ­êà­òà áå­ëåæ­êà. П. П. Сëà­âåé­êîâ, Сúáð. ñú÷. IV, 7. 2. Нÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Нå­ïðå­êú­ñ­íà­òî íà­á­ëþ­äà­âàì îò­á­ëè­çî íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, ñëå­äÿ ãî ñ ïî­ã­ëåä. Аë­áàí­öè­òå íå áåç ñú­æà­ëå­íèå ïó­ñ­íà­õà Гî­ðî­ëî­ìîâ, íî íå ñå îò­äå­ëè­õà íàñ­ò­ðà­íà è ïàê ãî èìà­õà ïðåä î÷è. Й. Йîâ­êîâ, ПГ, 206. И íà ãúð­áà (âðà­òà, òè­ëà) ñè èìàì î÷è. Рàçã.; И íà çà­ä­íè­êà (ãú­çà) ñè èìàì î÷è. Рàçã. Вóëã. Вñè÷­êî âèæ­äàì, íè­ùî íå óáÿã­âà îò ïî­ã­ëå­äà ìè, ìíî­ãî ñúì õè­òúð, ïðåä­âè­ä­ëèâ. Кàê ùå ãëå­äàì (ïî­ã­ëå­ä­íà) õî­ðà­òà â î÷è­òå; êàê ùå ãëå­äàì (ïî­ã­ëå­ä­íà) â î÷è­òå íÿ­êî­ãî. Вúç­ê­ëè­öà­íèå çà îç­íà­÷à­âà­íå, ÷å íÿ­êîé ñå ñðà­ìó­âà èëè òðÿá­âà äà ñå ñðà­ìó­âà, äà èç­ïèò­âà ñðàì èëè ïðè­òå­ñ­íå­íèå, íå­ó­äîá­ñ­ò­âî ïðåä íÿ­êî­ãî çà­ðà­äè íÿ­êàê­âà ñâîÿ ïîñ­òúï­êà. Гåí­÷î çíàå — ùå èìà ñëåä­ñ­ò­âèå,.., ñúä è çàò­âîð. Нè­ùî. Щå ìè­íå âñè÷­êî,.. Нî êàê ñëåä òî­âà ùå ñå âúð­íå â ñå­ëî­òî? Кàê ùå ãëå­äà õî­ðà­òà â î÷è­òå? Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. II, 227. — Нå! Гîñ­ïî­äè, êàê ùå ãëå­äàì òàò­êî â î÷è­òå! Кàê­âî ùå ïðà­âÿ ñå­ãà? — ÷ó­ïå­øå ðú­öå Рî­ñè­öà. К. Кðúñ­òåâ, К, 217. Кà­òî çå­íè­öà­òà íà îêî­òî (î÷è­òå) ñè; êà­òî î÷è­òå ñè (äâå­òå ñè î÷è), ï à ç ÿ (â à ð ä ÿ, ã ë å ä à ì). С èç­âúí­ðå­ä­íî ãî­ëÿ­ìî âíè­ìà­íèå, ìíî­ãî ñòà­ðà­òåë­íî è ãðè­æ­ëè­âî (ïà­çÿ). Нà­ðî­ä­íè­ÿò èìîò å íàø. Нèå òðÿá­âà äà ãî ïà­çèì êà­òî çå­íè­öà­òà íà î÷è­òå ñè. А. Кà­ðà­ëè­é­÷åâ, ТР, 27. — Вçå­ìè ïè­à­íî­òî! Нî äà ãî ïà­çèø êà­òî î÷è­òå ñè! Бë. Дè­ìè­ò­ðî­âà, ПКС, 265. Пà­çè ãî êà­òî äâå­òå ñè î÷è. П. Р. Сëà­âåé­êîâ, БП II, 42. Кðúâ ìè å â (ïðåä) î÷è­òå. Дè­àë. Нàñ­ò­ðî­åí ñúì íå­ï­ðè­ÿ­ç­íå­íî êúì íÿ­êî­ãî, íå­íà­âèæ­äàì ãî. Кú­äå òè ñà î÷è­òå? Рàçã. Уïî­ò­ðå­áÿ­âà ñå êà­òî óêîð êúì ÷î­âåê, êî­é­òî ïî­ðà­äè íå­â­íè­ìà­íèå íå å çà­áå­ëÿ­çàë, íå å âè­äÿë íå­ùî âà­æ­íî, ñú­ùåñ­ò­âå­íî. — И òå­áå ùå óáèÿ — ãú­ã­íå­øå Бî­é­÷àí­ñ­êè. — Тè ñè äëú­æ­íà äà ÿ ïà­çèø. Кú­äå òè ñà î÷è­òå? Пîä íî­ñà òè ëå­æè ñ îí­çè ìðú­ñ­íèê. И. Пå­ò­ðîâ, МВ, 130. Нÿ­êàê­âî ìî­ìè­÷å îò øâå­äè­òå ñå âëþ­áè­ëî â åä­íî îò íà­øè­òå ìîì­÷å­òà.. "Кàê äî­ïó­ñ­íà äà ñå ñòè­ã­íå äî­òàì, êú­äå òè ñà áè­ëè î÷è­òå!" Кë. Цà­÷åâ, СШ, 163-165. Кú­äå­òî (íà­êú­äå­òî, äå­òî) ìè âè­äÿò î÷è­òå. Рàçã. Бåç îï­ðå­äå­ëå­íà ïî­ñî­êà, êú­äå­òî ìè ïà­ä­íå, êú­äå­òî ñå ñëó­÷è; íà­ïî­ñî­êè. — Хâúð­ëÿø áîì­áà­òà è ñëåä òî­âà ñè ïëþ­åø íà ïå­òè­òå.. Бÿ­ãàé, êú­äå­òî òè âè­äÿò î÷è­òå. М. Гðúá­÷å­âà, ВИН, 171. Нàé-íà­ï­ðåä ìó ìè­íà ïðåç óì äà áÿ­ãà íà­êú­äå­òî ìó âè­äÿò î÷è­òå. Й. Йîâ­êîâ, ПГ, 70. Пðè­è­ñ­êà ìè ñå äà ñúì ñâî­áî­äåí!.. Нî ñå­ãà íà­êú­äå? Нå ìè­ñ­ëèõ ìíî­ãî. Нà­êú­äå­òî ìè âè­äÿò î÷è­òå! Й. Гå­øåâ, ВТ, 97. Лî­âè ìè (õâà­ùà ìè) îêî­òî (î÷è­òå). Рàçã. Хà­ðåñ­âà ìè ñå, íðà­âè ìè ñå. По̀ ìè õâà­ùà î÷è­òå Дèì­êà Тî­äî­ðî­âà. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХХII, 177. Аìà èì êà­æè êàê­âî æè­òî èç­êà­ðà­õ­ìå â Йî­íè­íî ïî­ëå, ïî 200 êã íà äå­êàð. Тî­âà èì êà­æè, äà èì õâà­íå îêî­òî! Сò. Дàñ­êà­ëîâ, СД, 501. Лî­âÿ (õâà­ùàì/õâà­íà) îêî<òî>. Рàçã. Хà­ðåñ­âàì ñå, íðà­âÿ ñå, îáèêí. ñ âúí­ø­íèÿ ñè âèä; ïðà­âÿ âïå­÷à­ò­ëå­íèå, ïðè­â­ëè­÷àì âíè­ìà­íè­å­òî íà íÿ­êî­ãî. Мàë­êî áÿ­õà [âå­ùè­òå], íî âñÿ­êà ëî­âå­øå îêî­òî ñ íå­ùî ñâîå è îñî­áå­íî. А. Гó­ëÿø­êè, ЗВ, 387. Кà­òî äà­âàò ïà­ðè, õî­ðà­òà ãëå­äàò õåì äà å ïðÿ­ñ­íî, õåì äà ëî­âè îêî. М. Яâîð­ñêè, ХП, 41. Тÿ ñå­ä­íà íà ñòîë­÷å­òî äî ìåí. Пî­è­ç­ã­ëå­äàõ ÿ. Нå áå­øå â ïúð­âà ìëà­äîñò, íî îùå õâà­ùà­øå îêî. СáХС, 226. Вñå çà­òóé — çà äà íå ëî­âè îêî­òî — íå ïî­ñ­ìÿ [Иâàí] äà âçå­ìå è ñâåñ­òåí êîí. В. Мó­òàô­÷è­å­âà, ЛСВ II, 274. Лî­øà­òà ñòî­êà è â çëà­òåí ñúä äà ñå ñëî­æè, ïàê íå ëî­âè î÷è. Сò, 1963, áð. 924, 3. Лú­æà (ìà­ìÿ) îêî­òî (î÷è­òå). Рàçã. Сúç­äà­âàì íÿ­êàê­âî íå­âÿð­íî, îáèêí. áëà­ãî­ï­ðè­ÿ­ò­íî âïå­÷à­ò­ëå­íèå. Пëà­íè­íà­òà ëú­æå­øå îêî­òî. Тÿ èç­ã­ëåæ­äà­øå òâúð­äå áëè­çî, åä­âà ëè íå ïîä íî­ñî­âå­òå èì, à â ñú­ù­íîñò áå­øå äà­ëå­÷å. Еì. Сòà­íåâ, ПГВ, 56. Тà­êà íà­ï­ðà­âå­íà­òà øàï­êà òîë­êî­âà ìà­ìè îêî­òî, ÷å ÷î­âåê äà ñå âçè­ðà îò­á­ëè­çî äà­æå, íå ìî­æå äà ïî­ç­íàå, ÷å øàï­êà­òà å îò îáè­ê­íî­âå­íà êíè­ãà. БД, 1909, áð. 30, 3. Мà­õàì ñå (ìàõ­âàì ñå / ìà­õ­íà ñå) îò î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî. Оáèêí. â ïîâ. Гðó­áî. Оñ­âî­áîæ­äà­âàì íÿ­êî­ãî îò ïðè­ñúñ­ò­âè­å­òî ñè, ïðåñ­òà­âàì äà áåç­ïî­êîÿ, äà äî­ñàæ­äàì, äà ïðå­÷à íà íÿ­êî­ãî èëè äà ìó ñúç­äà­âàì ãðè­æè. Рàç­ñèë­íè­ÿò âëè­çà­øå è ãî ãëå­äà­øå ñ øè­ðî­êî îò­âî­ðå­íè î÷è, ïúë­íè ñ æå­ëà­íèå è óñè­ëèå äà ãî ðàç­áå­ðå. Нî ãëà­â­íè­ÿò ïðî­êó­ðîð èç­ê­ðå­ùÿ­âà­øå äà ñå ìà­õà îò î÷è­òå ìó è áå­ä­íè­ÿò ÷î­âåê èç­ëè­çà­øå âúí îáúð­êàí è áåç­ïî­ìî­ùåí. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Т, 6. — Пøøúò! — èç­ê­ðåñ­êà ñèë­íî Мè­ðè­ëà­é­ëàé, êà­òî âè­äÿ ÷åð­íà­òà âðà­íà, êî­ÿ­òî ñòî­å­øå äî Яí Бè­áè­ÿí, — ìà­õ­íè ñå, ïðî­ê­ëå­òà, îò î÷è­òå ìè! Еëèí Пå­ëèí, ЯБ, 99. Мÿ­òàì (ìÿò­âàì / ìå­ò­íà) îêî íà íÿ­êî­ãî èëè íà íå­ùî. Дè­àë. Мíî­ãî õà­ðåñ­âàì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî è èñ­êàì, æå­ëàÿ äà ãî èìàì, äà ãî ïðè­òå­æà­âàì. — Мàé ÷å ìó å ìå­ò­íà­ëà îêî... — ïðåâ­çå­òî-ñå­ðè­î­ç­íî êà­çà Зëà­òàí. — Кàê ùÿ­ëî äà ãî íå õà­ðå­ñà... Жóð­íà­ëèñò! Т. Мî­íîâ, СН, 194. Нà­áè­âàì / íà­áèÿ â î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî

íå­ùî. Рàçã. 1. Нàñòî­é­÷è­âî è äî­ñà­ä­íî, íå­ï­ðå­êú­ñ­íà­òî íà­ïîì­íÿì íà íÿ­êî­ãî íå­ùî. Нà­øè­òå ãî­ëå­ìè òúð­ãîâ­öè òî­êó ñå õâà­ëå­õà ñ íå­ãî è êî­ãà àç îòè­äåõ äà èñ­êàì íà âå­ðå­ñèÿ ñòî­êà, íàé-íà­ï­ðåä íå­ãî ìè íà­áè­âà­õà â î÷è­òå. Иë. Бëúñ­êîâ, ПБ II, 99. 2. Нà­òÿê­âàì íà íÿ­êî­ãî íå­ùî. Вñå ìó íà­áè­âà­õà â î÷è­òå, ÷å ïî îò­íî­øå­íèå íà òà­çè íàé-âà­æ­íà çà­äà­÷à îêî­ëè­ÿ­òà å íà ïî­ñ­ëå­ä­íî ìÿñ­òî. Сò. Мàð­êîâ, ДБ, 323. Нà­áè­âàì ñå / íà­áèÿ ñå (íà­âè­ðàì ñå / íà­â­ðà ñà, õâúð­ëÿì ñå / õâúð­ëÿ ñå) â (íà) î÷è<òå> íà íÿ­êî­ãî èëè ñà­ìîñò. Рàçã. Иç­ïúê­âàì, ïðà­âÿ ñèë­íî âïå­÷à­ò­ëå­íèå, íà­ëà­ãàì ñå íà âíè­ìà­íè­å­òî. Иñ­òè­íà å, ÷å íèå íå ïðå­áúð­ê­âà­ìå âñè÷­êè­òå âè­ëè.., à ïðå­áúð­ê­âà­ìå ñà­ìî îíóé, êî­å­òî ñå íà­áè­âà â î÷è­òå íè. Й. Рà­äè÷­êîâ, ВН, 7. Вñå îùå äúð­æè ðàç­ò­âî­ðå­íà òðàì­âà­é­íà­òà êàð­òà. Дà­òà­òà ìó ñå íà­áè­âà â î÷è­òå, åä­ðà, ñ êðå­ùÿ­ùî çå­ëå­íî ìàñ­òè­ëî. Бë. Дè­ìè­ò­ðî­âà, Лàâ, 253. А ïúê òå­áå êà­òî áàä­æà­íàê ùå òå ñú­âåò­âàì: çà åä­íî èç­âåñ­ò­íî âðå­ìå äà ñå ìà­õ­íåø îò ñå­ëî, çà äà íå ñå íà­âè­ðàø â î÷è­òå íà îá­ùè­íà­ðè­òå. Н. Хà­é­òîâ, ДР, 147. Пúð­âî­òî íå­ùî, êî­å­òî ñå õâúð­ëè â î÷è­òå íà èí­æå­íå­ðà, áå­øå ñòà­ðè÷­êî­òî èì ïî­è­ç­òúð­êà­íî îá­ëå­ê­ëî. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, СИ, 250. Нà áè­âî­ëà (ïòè­÷å­òî) îêî­òî âñå â ïðî­ñî­òî. Рàçã. Уïî­ò­ðå­áÿ­âà ñå çà ÷î­âåê, êî­é­òî ÷åñ­òî è â íå­ïîä­õî­äÿ­ùè ìî­ìåí­òè ïî­êàç­âà îï­ðå­äå­ëå­íà ñâîÿ ñëà­áîñò êúì íå­ùî, ñèë­íà ñê­ëîí­íîñò êúì íå­ùî. Нà­áè­òî îêî. Рàçã. Сïî­ñî­á­íîñò, óìå­íèå äà ñå ñõ­âà­ùà, äà ñå çà­áå­ëÿç­âà íå­ùî áúð­çî è òî­÷­íî âñ­ëåä­ñ­ò­âèå íà ãî­ëÿì îïèò â íÿ­êàê­âà îá­ëàñò. Тîé ïðà­âå­øå îáèñ­êè­òå .. ìíî­ãî ãðè­æ­ëè­âî.. Сà­ìî îïè­ò­íè­ÿò .. àðåñ­òàíò ìî­æå­øå äà ïðè­ê­ðèå îò ëîâ­êè­òå ìó ïðúñ­òè è îò íà­áè­òî­òî ìó îêî íå­ùî çà­á­ðà­íå­íî. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. VIII, 154. Оò íå­ãî­âî­òî íà­áè­òî îêî íå óáÿã­âà­øå íè­òî ëî­øî­òî, íè­òî õó­áà­âî­òî. Кð. Гðè­ãî­ðîâ, И, 137. Дî­ñå­ãà Чó­á­ðà è áåç òî­âà ìè­íà­âà­øå çà æå­íà ñ íà­áè­òî îêî, íè­ùî íå èç­áÿã­âà­øå îò ãî­ëå­ìè­òå ѝ, òúð­êà­ëåñ­òè î÷è. Сò. Дàñ­êà­ëîâ, ЕС, 22. Нà­âåæ­äàì / íà­âå­äà (ñâåæ­äàì/ñâå­äà, ïî­òà­ïÿì / ïî­òî­ïÿ) î÷è. Рàçã. Пî­ã­ëåæ­äàì, çà­ïî÷­âàì äà ãëå­äàì íà­äî­ëó, îáèêí. ïî­ðà­äè íå­ó­äîá­ñ­ò­âî, ñòå­ñ­íå­íèå, ñðàì, çà­ñ­ðàì­âà­íå. Дî­á­ðÿí ðàç­á­ðà è íà­âå­äå î÷è, åäèí íå­è­ç­êà­çàí ñðàì çà­ïà­ëè â îãúí ÷å­ëî­òî ìó. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. I, 129. В òàÿ ðå­øè­òåë­íà ìè­íó­òà ñòàð­öè­òå íà­âå­äî­õà î÷è è ÷à­êà­õà äà ÷ó­ÿò êàê­âî ùå­øå äà êà­æå Хàä­æè Дðà­ãàí. Й. Йîâ­êîâ, СЛ, 169. Мèë­êî ñïðÿ êî­íÿ è âïè î÷è â ìëà­äà­òà æå­íà. — Тè ëè ñè, Кà­ëèí­êå? — Аç, Мèë­êî... Хî­äèõ äà íî­ñÿ õëÿá íà êî­ñà­÷è­òå, ïúê çà­êú­ñ­íÿõ. А òè êú­äå ñå ãó­áèø? — ìúë­âå­øå ñðà­ìå­æ­ëè­âî Кà­ëèí­êà, ñâå­ëà î÷è êúì çå­ìÿ­òà. Ц. Цåð­êîâ­ñ­êè, Сú÷. III, 20. — Вÿð­íî ëè å âñè÷­êî òî­âà?.. — Вÿð­íî å, äðó­ãà­ðþ äè­ðåê­òîð! — è âè­íî­â­íî, êà­òî áðå­ìåí­íà ãî­äå­íè­öà ïî­òî­ïè î÷è â êè­ëè­ìà. ВН, 1964, áð. 4098, 4. Нà­âè­ðàì / íà­â­ðà (âú­âè­ðàì / âú­â­ðà) â î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî íå­ùî. Рàçã. 1. Сúâ­ñåì îò­á­ëè­çî ïî­êàç­âàì íà íÿ­êî­ãî íå­ùî, îáèêí. êà­òî äî­êà­çà­òåë­ñ­ò­âî çà íå­ùî. Нà­â­ðÿõ ìó â î÷è­òå çà­ïî­âåäòòà íà äè­ðåê­òî­ðà è ÷àê òî­ãà­âà ìè ïî­âÿð­âà. 2. Нàñ­òî­é­÷è­âî è äî­ñà­ä­íî ñî­÷à, èç­òúê­âàì ïðåä íÿ­êî­ãî íå­ùî, êàç­âàì èëè íà­ïîì­íÿì íÿ­êî­ìó íå­ùî, îáèêí. êà­òî äî­êà­çà­òåë­ñ­ò­âî, àð­ãó­ìåíò. В íà­øèÿ æè­âîò èìà ìíî­ãî ïðèí­öè­ïè,.., íî íÿ­êàê ñè íèå ïðå­êà­ëå­íî ìíî­ãî ãè íà­âè­ðà­ìå â î÷è­òå íà õî­ðà­òà. К. Кàë­÷åâ, ДНГ, 21. Кàê­âî äà êà­æåø íà òà­êè­âà õî­ðà? Щå èì íà­â­ðåø â î÷è ñò­ðà­äà­íè­ÿ­òà íà ñè­íà áî­æè ëè? В. Мó­òàô­÷è­å­âà, ЛСВ II, 77. — Лó­êàí å äî­á­ðî ìîì­÷å. Зíàì, ÷å òè ãî îáè­÷àø. Тÿ ìè êà­çà ñúñ çëîñò. — Оò­äå-íà­êú­äå ìè âú­âè­ðàø â î÷è­òå òîÿ Лó­êàí. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. II, 62. Нà­ëè­âàò ìè ñå / íà­ëå­ÿò ìè ñå î÷è­òå <ñ êðúâ>. Рàçã. Сèë­íî ñå ðàç­ãíå­âÿ­âàì, îá­õ­âà­ùà ìå ñè­ëåí ãíÿâ. Дî­é­äå â èç­âúí­ðå­ä­íî âúë­íå­íèå, î÷è­òå ìó ñå íà­ëÿ­õà ñ êðúâ è òîé ïî­áà­ðà ðå­âîë­âå­ðà. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. VI, 19. Тî­ãàç ëè­öà­òà ñå èç­ê­ðè­âÿ­âà­õà îò ÿðîñò, î÷è­òå ñå íà­ëè­âà­õà ñ êðúâ. Й. Йîâ­êîâ, Ж 1945, 7. Нà îêî. Рàçã. Бåç ñïå­öè­à­ë­íè ïðè­áî­ðè, ñà­ìî ñ ïî­ã­ëåä, ïðè­á­ëè­çè­òåë­íî (îáèêí. ïðè îï­ðå­äå­ëÿ­íå íà ãî­ëå­ìè­íà­òà, ðà­ç­ìå­ðà, êî­ëè­÷åñ­ò­âî­òî íà íå­ùî). Аç ãè òå­ã­ëèõ, àìà è ñå­ãà äà ãè ïðå­òå­ã­ëèì, ÷å ñòî­êà íà îêî íå ñå ïðè­å­ìà. Кàí­òàð òðÿá­âà. Сò. Мàð­êîâ, ДБ, 109. Нà­ï­ðà­âÿì / íà­ï­ðà­âÿ ìè­ëè î÷è íÿ­êî­ìó. Оáèêí. â ñâ. Рàçã. Пîñ­òúï­âàì òà­êà, ÷å äà ñå õà­ðå­ñàì, äà óãî­äÿ íà íÿ­êî­ãî. Пðà­âè­òåë­ñ­ò­âî­òî íà Бî­æè­ëîâ áå çà­ìå­íå­íî ñ õè­ò­ðî­ó­ì­íèÿ Бà­ã­ðÿ­íîâ. Тîé íà­ï­ðà­âè ìè­ëè î÷è íà ñú­þ­ç­íè­öè­òå è â ñú­ùî­òî âðå­ìå íå èç­ïó­ùà­øå íî­æà îò ðú­êà­òà ñè, ïî­ä­ìèã­âà­øå íà íåì­öè­òå. Еì. Мà­íîâ, ПЯ, 177. Нà­ïúë­âàì (íà­ïúë­íÿì) / íà­ïúë­íÿ î÷è­òå (îêî­òî) <íà íÿ­êî­ãî>. Рàçã. Мíî­ãî ñå õà­ðåñ­âàì íÿ­êî­ìó, äîñ­òà­âÿì óäî­âîë­ñ­ò­âèå, óäî­â­ëåò­âî­ðÿ­âàì íÿ­êî­ãî ñ âúí­ø­íèÿ ñè âèä. — Зà­ùî­òî å íà õî­ðî­òî — ñòú­ê­íàë ñå, ïðå­ìå­íèë ñå, — ùå òè íà­ïúë­íè î÷è­òå. Я äà ãî âè­äèø ó òÿõ! П. Тî­äî­ðîâ, Сúáð. ïð II, 160. — А òî­çè, êîé å? — Кå­ðèì ïå­õ­ëè­âàí. — Бîã­äà­íå, âè­äÿ ëè ãî? — Е, íà­ïúë­íè ëè òè î÷è­òå? — Жè­ëàâ å êà­òî ðå­ìúê. К. Пåò­êà­íîâ, Х, 8. Нà­ïúë­âàì ñè (íà­ïúë­íÿì ñè) / íà­ïúë­íÿ ñè î÷è­òå; íà­ïúë­âàò ìè ñå / íà­ïúë­íÿò ìè ñå î÷è­òå. Рàçã. Оñ­òà­âàì ìíî­ãî äî­âî­ëåí, ñòà­âà ìè ïðè­ÿ­ò­íî, óäî­â­ëåò­âî­ðåí ñúì îò íå­ùî, êî­å­òî âèæ­äàì, ãëå­äàì. В äå­íÿ, êî­ãà­òî ñòà­íà íå­ùàñ­òè­å­òî ñ ìå­íå, àç ïî­ñå­òèõ çà­âúð­ø­âà­ùèÿ ñå æè­ëè­ùåí áëîê, çà äà íà­ïúë­íÿ î÷è­òå ñè ñ î÷àê­âà­íèÿ îò òðè ãî­äè­íè àïàð­òà­ìåíò. ВН, 1960, áð. 2880, 4. Нà (ìåæ­äó) ÷å­òè­ðè î÷è. Рàçã. Нà­ñà­ìå ñ íÿ­êî­ãî, ìåæ­äó äâà­ìà äó­øè, áåç ñâè­äå­òå­ëè. Нà ÷å­òè­ðè î÷è òîé ìó ñú­î­á­ùè, ÷å ñå íà­öè­î­íà­ëè­çè­ðàò âñè÷­êè ôà­á­ðè­êè. Кð. Гðè­ãî­ðîâ, ТГ, 91. В êú­ùà­òà íà óëè­öà Рà­êîâ­ñ­êè ñå å ðà­çè­ã­ðà­ëà ìåæ­äó ÷å­òè­ðè î÷è êúð­âà­âà­òà äðà­ìà. М. Кðå­ìåí, РЯ, 23. Нå âäè­ãàì / âäè­ã­íà (ïîâ­äè­ãàì / ïîâ­äè­ã­íà, îò­äå­ëÿì / îò­äå­ëÿ, îò­êúñ­âàì / îò­êú­ñ­íà) î÷è<òå ñè>. Оáèêí. â íåñâ. Рàçã. 1. Оò íÿ­êî­ãî èëè îò íå­ùî. Нå­ï­ðå­êú­ñ­íà­òî, ïðî­äúë­æè­òåë­íî ãëå­äàì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, îáèêí. çà­ùî­òî ìè õà­ðåñ­âà, çà­ùî­òî ìè å ìè­ëî èëè çà äà ãî íà­á­ëþ­äà­âàì, äà ñëå­äÿ êàê‑

âî ïðà­âè. Вå­÷åð, êà­òî ñè ëå­ã­íå Рà­é­êà, òÿ ñå­ä­íå äî ãëà­âà­òà ѝ, ïà ñè íå äè­ãà î÷è­òå îò íåÿ è ïî öÿ­ëà íîù íå çàñ­ïè­âà. Т. Вëà­é­êîâ, ДСУ I, 41. Аç ñå ñê­ðè­âàõ â áó­ðå­íà ïðåä òÿõ è íå îò­äå­ëÿõ î÷è îò êú­ùà­òà èì — òÿ áå­øå íà­âú­ò­ðå â äâî­ðà. И. Вî­ëåí, МДС, 13. Пà­ëå­øå [øîô­üî­ðúò] öè­ãà­ðà ñ âðà­ñ­íà­ëè âúâ âî­ëà­íà ðú­öå, áåç äà îò­êúñ­âà î÷è îò ïú­òÿ. Бë. Дè­ìè­ò­ðî­âà, ПКС, 240. 2. Оò íå­ùî. Зà­íè­ìà­âàì ñå, ðà­áî­òÿ íå­ùî ïðî­äúë­æè­òåë­íî, ÷å­òà, ó÷à è äð. ïî÷­òè íå­ï­ðå­êú­ñ­íà­òî. Тîé âñå íå âäè­ãà î÷è îò êíè­ãà­òà ñè... Т. Вëà­é­êîâ, Пð I, 318. Кàê íÿ­ìà äà ïú­ï­ëÿò êà­òî ìðàâ­êè, êî­ãà­òî îò ðà­áî­òà î÷è íå ìî­ãàò äà ïî­äè­ã­íàò. П. Ю. Тî­äî­ðîâ, И I, 98. Нå âÿð­âàì íà î÷è­òå ñè. Рàçã. Нå ïðè­å­ìàì, íå ìî­ãà äà ñå ñú­ã­ëà­ñÿ, ÷å ñú­ùåñ­ò­âó­âà èëè ÷å å âÿð­íî, ÷å å èñ­òè­íà òî­âà, êî­å­òî âèæ­äàì. Сå­ëÿ­íè­òå ãëå­äà­õà è íå âÿð­âà­õà íà î÷è­òå ñè..: Тî­ê­ìàê­÷è­ÿ­òà âúð­âå­øå íå ïî èñ­òèí­ñ­êèÿ ñè­íóð,.., à ñúâ­ñåì ïî äðóã. Й. Йîâ­êîâ, ПК, 170. Зàõ­âà­íà ñå îá­ðÿ­äúò íà áðà­êî­ñú­÷å­òà­íè­å­òî. Кàð­äà­øåâ ïà­äà­øå îò íå­áå­òî. Тîé íå âÿð­âà­øå íà î÷è­òå ñè! Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. Х, 32. Нå ìè ãî ëî­âè (õâà­ùà) îêî<òî>. Рàçã. Нå õà­ðåñ­âàì èëè íå îäî­á­ðÿ­âàì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. В ñúð­öå­òî íà òà­òå ñå çà­ðî­äè íå­äî­âå­ðèå êúì òîÿ ÷î­âåê,.. — Аç îò­äà­â­íà èñ­êàõ äà òè êà­æà, ÷å íå ìè ãî ëî­âè îêî­òî, àìà íà, âñå íå ñìå­åõ — êà­çà ìà­ìà. Г. Бå­ëåâ, ПЕМ, 43. У÷è­ëè­ùå­òî ñå å èç­ïî­ðàç­âà­ëè­ëî, ïà è ÷åð­ê­âà­òà òðÿá­âà äà ñå ïîñ­òå­ã­íå, àëà ñå­ãà­ø­íî­òî íå ìè ãî õâà­ùà îêî... íå îòè­âà­ìå íà äî­á­ðî... СáЗР, 11. Нå ìè ëî­âè (õâà­ùà / õâà­íå) îêî<òî>. Рàçã. Нå ìè õà­ðåñ­âà, íå ìè ñå íðà­âè. — Зà òîÿ êî­ëåö ìè áå­øå äó­ìà­òà îäå­âå.. — Нå òè ëè ëî­âè îêî­òî? А. Гó­ëÿø­êè, ЗВ, 310. — Гî­âî­ðè ñå, ÷å ìîñ­êî­âå­öúò ùÿë äà îò­âî­ðè ïàê âî­é­íà íà ñóë­òà­íà. Нå ìè ëî­âè îêî òàÿ ðà­áî­òà. Л. Сòî­ÿ­íîâ, Б, 52. Оã­ëå­äà êâàð­òè­ðà­òà — ïàê íå ѝ õâà­íà îêî­òî. — Кà­òî â õàì­áàð — ðå­÷å òÿ. Еì. Мà­íîâ, ДСР, 427. Нå ìè ìè­ãà (ìèã­âà / ìè­ã­íå, òðåï­êà, òðåï­âà / òðå­ï­íå) îêî­òî; íÿ­ìà äà ìè ìè­ã­íå (òðå­ï­íå) îêî­òî. Рàçã. 1. Оò (ïðåä) íå­ùî, îò íÿ­êî­ãî èëè ñà­ìîñò. Нå ñå ñò­ðà­õó­âàì, íå ñå óï­ëàø­âàì, íå ñå ñò­ðÿñ­êàì îò íå­ùî èëè îò íÿ­êî­ãî. — Хåé, ãîñ­ïî­äè­íå! — êðå­ùè òîé êúì íå­âè­äè­ìèÿ ïîë­êî­â­íèê. — Еëà ñ òðè ïà­ðà­áå­ëà, àêî èñ­êàø, õè÷ îêî­òî ìè íÿ­ìà äà ìè­ã­íå! Сâ. Мèí­êîâ, РТК, 86. Дè­ìè­òúð å õðà­áúð ÷î­âåê, áåç­ñ­ò­ðà­øåí, îêî­òî ìó íå ìè­ãà ïðåä íè­ùî; áå­øå íà âðå­ìå­òî â Пúð­âà­òà ëå­ãèÿ. Сò. Дè­÷åâ, ЗС II, 462. 2. Нå ñå òðå­âî­æà, íå ñå ñìó­ùà­âàì íè íàé-ìàë­êî îò òî­âà, êî­å­òî âúð­øà, íå ñå ïî­êî­ëå­áà­âàì äà èç­âúð­øà íå­ùî ëî­øî, îñú­äè­òåë­íî. Тîÿ ïðè­ÿ­òåë àç ñ î÷è­òå ñè ãî ãëå­äàõ êàê êðà­äå — .. Тèï! Оêî­òî ìó íå ìè­ãà. Й. Йîâ­êîâ, ПГ, 7. — Нå çíàÿ êàê­âà ìè å ñú­âåñòòà, íî óòå­ïàõ è îêî­òî ìè íå ìè­ã­íà. Сò. Цà­íåâ, С 23, 15. — Вå­ä­íà­ãà ñè îáè­ðàé êðó­øè­òå îò òó­êà è ñà­ìî äà ìè ñå ìåð­íåø âå­÷å ïî ïëà­æà, ùå òå íà­ï­ðà­âÿ íà êà­é­ìà! Оêî­òî ìè íÿ­ìà äà ìè­ã­íå. Тà­ðàñ, СГ, 84. 3. Зà­ïàç­âàì ñïî­êîé­ñòâèå, ñà­ìî­î­á­ëà­äà­íèå, íå ñå áåç­ïî­êîÿ, íå ñå âúë­íó­âàì. Оí­çè äåí äî­êà­ðà­õà øåñ­òè­ìà, åäè­íè­ÿò äà­æå î÷àê­âà ñìúð­ò­íà ïðè­ñú­äà, íî íå ìó ìè­ãà îêî­òî. К. Кàë­÷åâ, ЖП, 269. Еé ñå­ãà ùå êà­æà íà êåë­íå­ðà äà äî­íå­ñå îùå åä­íà áó­òèë­êà. Щå ÿ èç­ïè­åì, òà è îêî­òî íè íÿ­ìà äà ìè­ã­íå. Й. Пî­ïîâ, ТС, 53. Пúê àç êà­êúâ­òî ñè áÿõ çäðàâ òî­ãà­âà, öÿ­ëà îâ­öà èçÿæ­äàõ è îêî­òî ìè íå ìèã­âà­øå. ВН, 1955, áð. 187, 4. Нå ìî­ãà (íå ñìåÿ) äà ãëå­äàì (äà ïî­ã­ëå­ä­íà) õî­ðà­òà â î÷è­òå; íå ìî­ãà äà ãëå­äàì (äà ïî­ã­ëå­ä­íà) <â î÷è­òå> íÿ­êî­ãî. Рàçã. Иç­ïèò­âàì ñðàì, íå­ó­äîá­ñòâî ïðåä íÿ­êî­ãî çà­ðà­äè íÿ­êàê­âà ñâîÿ èëè íà áëè­çúê ÷î­âåê ïîñ­òúï­êà, ïðî­ÿ­âà. Тî­âà ÿ èç­ïúë­âà­øå ñ óæàñ. Нå çà òî­âà, ÷å íÿ­ìà äà ìî­æå äà ãëå­äà õî­ðà­òà â î÷è­òå. Зà­ùî­òî òå áÿ­õà ÿ çà­àí­ãà­æè­ðà­ëè ïðåä­âà­ðè­òåë­íî ñ äî­á­ðî­äå­òå­ëè­òå, êî­è­òî ѝ áÿ­õà ïðè­ïè­ñà­ëè. К. Кàë­÷åâ, СТ, 108. Пà­ðÿ­ñ­íè­öà äà îñ­òà­íå... Зà ñðà­ìî­òè­òå... Дà íå ìî­æåì äà ïî­ã­ëå­ä­íåì õî­ðà­òà â î÷è­òå! М. Гðó­áå­ø­ëè­å­âà, ПИУ, 94. Нå ìî­ãà äà ïî­âÿð­âàì íà î÷è­òå ñè. Рàçã. Нå ìî­ãà äà ïðè­å­ìà, äà ñå ñú­ã­ëà­ñÿ, ÷å ñú­ùåñ­ò­âó­âà èëè ÷å å âÿð­íî, ÷å å èñ­òè­íà òî­âà, êî­å­òî âèæ­äàì. Уâå­ëè­÷è­õà ðà­áî­ò­íî­òî âðå­ìå. Дå áå­ëÿ ñå­ãà! — ÷ó­äåõ ñå àç è íå ìî­æåõ äà ïî­âÿð­âàì íà î÷è­òå ñè. — Хà èäè ñëåä òî­âà, òà êà­æè, ÷å ïî­ç­íà­âàø õî­ðà­òà! Дîâ­÷å­ðà ïúð­âî­ê­ëà­ñ­íè ëåí­òÿè, à ñå­ãà — îãúí. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. II, 418. Еòî ãî áàé Мà­ðèí: íå ìî­æå äà ïî­âÿð­âà íà î÷è­òå ñè. Л. Сòî­ÿ­íîâ, Х, 18. Нå ìî­ãà äà ñè îò­âî­ðÿ î÷è­òå îò íÿ­êî­ãî èëè îò íå­ùî. Дè­àë. Нå­ï­ðå­êú­ñ­íà­òî ñúì îáåç­ïî­êî­ÿ­âàí îò íÿ­êî­ãî èëè ìíî­ãî ñúì çà­åò ñ íå­ùî, êî­å­òî ìè ñúç­äà­âà ãðè­æè, íå­ï­ðè­ÿ­ò­íîñ­òè. — Пðúæ­äîñ­âàé ñå, áå! Аìà-äà-à, íå ìî­ãà äà ñè îò­âî­ðÿ î÷è­òå îò ïðî­ñÿ­öè. П. Ю. Тî­äî­ðîâ, Сúáð. ïð II, 420. Нå ìî­æåì äà îò­âî­ðèì î÷è­òå ñè îò áîð­÷î­âå. Й. Йîâ­êîâ, ЧКГ, 231. Нå ñâà­ëÿì / ñâà­ëÿ (ñíå­ìàì / ñíå­ìà) î÷è<òå ñè> îò íÿ­êî­ãî èëè îò íå­ùî. Рàçã. Нå­ï­ðå­êú­ñ­íà­òî, ïðî­äúë­æè­òåë­íî ãëå­äàì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, îáèêí. çà­ùî­òî ìè õà­ðåñ­âà, çà­ùî­òî ìè å ìè­ëî èëè çà äà ãî íà­á­ëþ­äà­âàì, äà ñëå­äÿ êàê­âî ïðà­âè. Тîé íå ñâà­ëÿ­øå î÷è îò íåÿ, ñëå­äå­øå äâè­æå­íè­ÿ­òà íà ðú­öå­òå ѝ, îæè­âå­íî­òî ѝ ëè­öå. Д. Тà­ëåâ, ПК, 107. Тîé íå ñíå î÷è îò êà­ðó­öà­òà, äî­êà­òî òÿ íå ñòè­ã­íà â ñå­ëî. Й. Йîâ­êîâ, ЖС, 191. Нè <òè> ñðà­ìà, íè <òè> о̀÷è; íÿ­ìàì íè ñðàì<à>, íè о̀÷è. Дè­àë. Сúì, ïðî­ÿ­âÿ­âàì ñå êà­òî áåç­ñ­ðà­ìåí, íà­õà­ëåí, áå­çî­÷­ëèâ. — Кà­êúâ ñâÿò ñå íà­âú­äè, íè ñðà­ìà, íè î÷è... Тî­âà ìëà­äè­òå îò íè­êî­ãî ñòðàõ ñè íÿ­ìàò. Еì. Мà­íîâ, ДСР, 456. Иç­òú­ïà­íè ñå íÿ­êîé ïúò íà­ñ­ðåä ñå­ëî, ïà êà­òî çè­íå... Нè òè ñðàì, íè òè î÷è.. Пðåä öÿ­ëî ñå­ëî ãî­âî­ðè. Кð. Гðè­ãî­ðîâ, Н, 46-47. Нÿ­ìàì î÷è. Рàçã. Сúñ ñëåäâ. èçð. ñúñ ñú­þç ä à. Сðà­ìó­âàì ñå, íå­ó­äî­á­íî ìè å (äà íà­ï­ðà­âÿ íå­ùî, äà ïîñ­òú­ïÿ ïî íÿ­êà­êúâ íà­÷èí). Сå­ãà èç­ãó­áèõ êó­ðà­æà. Нÿ­ìàì î÷è äà ãî âè­äÿ. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХХVII, 114. Бå­øå ãî ñðàì çà õâàë­áè­òå ñè îíÿ äåí, ùÿ­õà äà ìó ñå ïðè­ñ­ìè­âàò, à íÿ­ìà­øå î÷è äà ïî­ã­ëå­ä­íå õî­ðà­òà... Иâ. Вåí­êîâ, ХКН, 39. Нÿ­ìàì î÷è çà íå­ùî. Рàçã. Нå óìåÿ, íå ïðè­òå­æà­âàì ñïî­ñî­á‑

íîñòòà äà âèæ­äàì, äà âúç­ï­ðè­å­ìàì, äà ÷óâ­ñòâàì è îöå­íÿ­âàì íå­ùî. Нàä ãëà­âà­òà èì íå­áå­òî áå­øå ÿñ­íî.. Гëåä­êà­òà áå­øå êðà­ñè­âà, íî íè­êîé .. íÿ­ìà­øå î÷è çà íåÿ. Б. Нåñ­òî­ðîâ, СР, 103. Дîì­íà íÿ­ìà­øå î÷è çà ïðî­ëå­ò­íèÿ ïåé­çàæ, àëà ïðî­ëåò­òà ÿ ñìó­ùà­âà­øå. Б. Бîë­ãàð, Б, 139. Оá­ëåù­âàì / îá­ëå­ùÿ (îïóë­âàì / îïó­ëÿ) î÷è. Рàçã. 1. Сèë­íî ñå ó÷óä­âàì, ñìàé­âàì ñå îò íå­ùî. Нà ïî­ñ­ëå­ä­íè­òå èç­ïè­òè òîé äå­ê­ëà­ìè­ðàë íÿ­êàê­âî ñè ñòè­õîò­âî­ðå­íèå ñ òà­êè­âà æåñ­òî­âå, ÷óâ­ñ­ò­âà è îãúí, ùî­òî ó÷è­òåë­ñ­êî­òî òÿ­ëî è ìíî­ãî­á­ðîé­íî­òî ñú­á­ðà­íèå îò êà­ëî­ôåð­ñ­êè ãðàæ­äà­íè îíå­ìÿ­ëî è îïó­ëè­ëî î÷è. З. Сòî­ÿ­íîâ, ХБ, 32. Пîä­êî­âà­÷úò îïó­ëèë î÷è è âè­ê­íàë: — Я-à-à-à! Тà­êî­âà ìà­ãà­ðå çà ïúð­âè ïúò âèæ­äàì. А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, ТР, 107-108. 2. Уìè­ðàì, èç­äúõ­âàì. Оá­ðú­ùàì / îáúð­íà î÷è. Оáèêí. â ñâ. Дè­àë. Уìè­ðàì. — Дå­íå­ñè ÷ó­õ­ìå çà åä­íî­ãî äåñ­ïî­òà Яêîâ îò Бäèí, ïðåä­ñ­òà­âèë ñå ñêî­ðî­ïîñ­òè­æ­íî ïðåä ãîñ­ïî­äà áî­ãà.. Тó­ðè­ëà ìó öà­ðè­öà­òà íÿ­êàê­âî áè­ëå âúâ âè­íî­òî è òîé... îáúð­íàë î÷è. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, Иçáð. ïð III, 358. Оá­ðú­ùàì / îáúð­íà î÷è<òå ñè> êúì íÿ­êî­ãî èëè êúì íå­ùî. Кíèæ. Нà­ñî÷­âàì âíè­ìà­íè­å­òî ñè êúì íÿ­êî­ãî èëè êúì íå­ùî, îò êî­å­òî (êî­ãî­òî) î÷àê­âàì çà­ùè­òà, ïîä­ê­ðå­ïà èëè îá­ëà­ãà, íà êî­ãî­òî (êî­é­òî) ñå íà­äÿ­âàì, ðàç­÷è­òàì. — Бú­äå­òå ãîð­äè, ÷å îòå­÷åñ­ò­âî­òî å îáúð­íà­ëî î÷è­òå ñè êúì âàñ è î÷àê­âà çà­ùè­òà îò âàñ. Х. Рó­ñåâ, ПС, 255. Зà ÷ëå­íî­âå­òå íà êî­ìè­òå­òà íÿ­ìà­øå ïî­÷èâ­êà. Тå çíà­å­õà, ÷å î÷è­òå íà âñè÷­êè ñà îáúð­íà­òè êúì òÿõ, ÷å òðÿá­âà äà äà­âàò îò­ãî­âîð íà âñå­êè âú­ï­ðîñ, ÷å òðÿá­âà äà óòå­øà­âàò, äà èç­áúð­ñ­âàò ñúë­çè. Г. Кà­ðà­è­âà­íîâ, ПГГ, 46. Хî­ðà­òà ïî­äå­ìà­õà íî­âè­òå ñè ðà­áî­òè, íÿ­êîè ñå ãîò­âå­õà äà çà­ìè­íà­âàò â Лî­âå÷, äðó­ãè îá­ðú­ùà­õà î÷è êúì çà­âî­äà. Н. Тè­õî­ëîâ, ДКД, 118. Оá­ðú­ùàì ñå / îáúð­íà ñå íà î÷è è óøè. Кíèæ. Иçîñ­ò­ðÿì, íà­ï­ðÿ­ãàì äî êðà­é­íà ñòå­ïåí âíè­ìà­íè­å­òî ñè, çà äà ñõ­âà­íà, äà âè­äÿ è ÷óÿ âñè÷­êî, äà íå ïðî­ïó­ñ­íà èëè ñáúð­êàì íå­ùî. Иâàé­ëî ÷ó ñú­ùî øóì îò ñòúï­êè íà õî­ðà è äà­ëå­÷­íà âðÿ­âà. Тîé áå­øå ñå îáúð­íàë öÿë íà î÷è è óøè. — Нå­ùî ñòà­âà â îá­ðî­÷è­ùå­òî. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, Иçáð. ïð III, 166. Оêî äà âè­äè. Рàçã. Иñ­êàì ñàì, ëè­÷­íî äà âè­äÿ, çà äà ñå óâå­ðÿ, äà ñúì ñè­ãó­ðåí â íå­ùî. Оêî­êîð­âàì / îêî­êî­ðÿ î÷è. Рàçã. 1. Сèë­íî ñå ó÷óä­âàì íà íå­ùî, ñìàé­âàì ñå îò íå­ùî. — Сâè­ê­íàõ ëî­øî­òî â æè­âî­òà ñ ëî­øî äà öå­ðÿ è âå­÷å å êú­ñ­íî äà ñå îòó­÷à.. Мàéñ­òî­ðúò îêî­êî­ðè î÷è. Тî­çè ñà­ìî­ó­êîð ïà­ä­íà âúð­õó íå­ãî è òîé îñ­òà­íà êà­òî ñêîí­ôó­çåí. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. I, 283. 2. Сú­áóæ­äàì ñå è îñ­òà­âàì áó­äåí, íå ìî­ãà äà çàñ­ïÿ. Лÿ­ãàì ñè íà­â­ðå­ìå, íî ïî­ñ­ëå îêî­êîð­âàì î÷è, òà äî ñó­ò­ðèí­òà. Оêî­òî ìè áÿ­ãà (ãëå­äà) íà (îêî­ëî) íå­ùî; îêî­òî ìè å íÿ­êú­äå èëè íà íå­ùî. Рàçã. Оáè­÷àì, õà­ðåñ­âàì, ñèë­íî æå­ëàÿ íå­ùî, ñò­ðå­ìÿ ñå êúì íå­ùî. Гëå­äà­ëà ìàé­êà­òà ñâî­é­òî äå­òå, / ãëå­äà­ëà ñ ìú­êà ñó­ðî­âà / êàê î÷è­òå ìó áÿ­ãàò âñå / íà áà­ùà­òà â ïè­ùî­âà. Н. Вàï­öà­ðîâ, Иçáð. ñò, 1946, 96. — Вè­äÿ â êå­ñè­ÿ­òà ñè äâà ãðî­øà è òðú­ã­íà õîð­ñ­êè èìîò äà êó­ïó­âà. Пúê è îò õó­áà­âî ðàç­áè­ðà, âñå îêî­ëî "Лú­êà­òà" ìó áÿ­ãà îêî­òî. К. Пåò­êà­íîâ, ОБ, 227. Нå ìè ñå ñòîè òó­êà, íå ìî­ãà äà ñòîÿ ïðà­çåí.. Оêî­òî ìè å âñå êúì äî­ìà. Й. Йîâ­êîâ, ОЧ, 131. Оêî­òî ìè áÿ­ãà íà ãî­ëÿ­ìî. Рàçã. Сò­ðå­ìÿ ñå êúì áî­ãàò­ñ­ò­âî, êúì äî­á­ðî ïî­ëî­æå­íèå. — Сòåô­÷îâ Кè­ðè­àê ùå ñå ãî­äÿ­âà çà Лàë­êà Юð­äà­íî­âà? .. — Тî ñå çíàå, íà Сòåô­÷î­âà îêî­òî áÿ­ãà íà ãî­ëÿ­ìî. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХХII, 134. Оêî­òî ìè ïà­äà / ïà­ä­íå íà (âúð­õó) íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Вíè­ìà­íè­å­òî ìè ñå íà­ñî÷­âà êúì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, çà­áå­ëÿç­âàì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Нå­ìó áå­øå ïà­ä­íà­ëî îêî­òî íà äÿ­äî­âà­òà Сëàâ­÷î­âà óíó­êà. Т. Вëàé­êîâ, Сú÷. I, 1941, 120. Оôè­öåð­÷å­òà­òà .. çà­äè­ìè­õà öè­ãà­ðè è ïî­÷­íà­õà äà ñò­ðå­ëÿò ïðå­ç­ðå­íèå âúð­õó îá­ê­ðú­æà­þ­ùà­òà ãè ïó­á­ëè­êà..; èëè ñå ñè­ëÿ­õà äà èçî­á­ðà­çÿò ìà­ñ­ëåí ïî­ã­ëåä, àêî îêî­òî èì ïà­äà­øå âúð­õó äà­ìà. Аë. Кîí­ñ­òàí­òè­íîâ, Сú÷. I, 291. Оñ­òà­âàò ìè / îñ­òà­íàò ìè î÷è­òå â (ïî) íå­ùî, â íÿ­êî­ãî èëè ñà­ìîñò.; îòè­âàò ìè / îòè­äàò ìè î÷è­òå ïî (ñëåä) íå­ùî, ïî (ñëåä) íÿ­êî­ãî èëè ñà­ìîñò. Рàçã. Мíî­ãî õà­ðåñ­âàì íå­ùî èëè íÿ­êî­ãî, âúç­õè­òåí ñúì îò íå­ùî èëè îò íÿ­êî­ãî, êî­å­òî (êî­ãî­òî) ìíî­ãî ñèë­íî æå­ëàÿ, èñ­êàì äà ïðè­òå­æà­âàì. Мëà­äè­ÿò ÷î­âåê, ùîì êà­òî ÿ âè­äÿ, î÷è­òå ìó îñ­òà­íà­õà â íåÿ. А. Кà­ðà­ëè­é­÷åâ, МО, 14. Кà­òî ãëå­äàì êàê­âè õó­áà­âè ïëà­òî­âå èìà ïî âè­ò­ðè­íè­òå, î÷è­òå ìè îñ­òà­âàò. М. Мàð­÷åâ­ñ­êè, П, 150. Сò­ðè­íà Вåí­êî­âè­öà íå ñå ìíî­ãî çà­ðàä­âà íà òî­âà, ñ êî­å­òî Кîë­÷î ÿ ïî­ä­íî­âÿ­âà­øå. Нåé îòè­äî­õà î÷è­òå ïî îíî­âà, êî­å­òî íà íå­âÿñ­òà­òà ùå­øå äà ñå íà­ï­ðà­âè è êî­å­òî ìíî­ãî íÿ­ùî ÷è­íå­øå. Т. Вëàé­êîâ, Сú÷. I, 1929, 246. Оñ­òà­âàò / îñ­òà­íàò ìè î÷è­òå îò­âî­ðå­íè. Рàçã. Иç­ïèò­âàì ñèë­íî ÷óâ­ñ­ò­âî íà íå­ó­äî­â­ëåò­âî­ðå­íîñò çà­ðà­äè íå­è­ç­ïúë­íå­íî ãî­ëÿ­ìî è ñú­ê­ðî­âå­íî æå­ëà­íèå. Дà óì­ðà, ùå ìè îñ­òà­íàò î÷è­òå îò­âî­ðå­íè. П. Р. Сëà­âåé­êîâ, БП I, 134. Оò­âà­ðÿì / îò­âî­ðÿ î÷è. Рàçã. Сú­áóæ­äàì ñå. Нà ñó­ò­ðèí­òà îùå íå áå îò­âî­ðèë î÷è, êî­ãà­òî Мà­ðèÿ âëå­çå â ñòà­ÿ­òà. И. Пå­ò­ðîâ, МВ, 48. Оò­âà­ðÿì / îò­âî­ðÿ î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. 1. Рàç­ê­ðè­âàì íÿ­êî­ìó èñ­òè­íà­òà çà íå­ùî, ïî­ìà­ãàì ìó äà ïðåñ­òà­íå äà ñå çà­á­ëóæ­äà­âà â íå­ùî. Тÿ ñè èç­á­ðà Бî­ðèñ, òÿ ñà­ìè÷­êà òðú­ã­íà ïî­äè­ðå ìó è ñå çà­â­ðÿ ñëÿ­ïà â ðú­öå­òå ìó;.. И àêî íå áÿ­õà îò­âî­ðè­ëè î÷è­òå ѝ íà­ñè­ëà, ùå­øå äà âúð­âè îùå ïè­ï­íåø­êîì êúì ñè­ãóð­íà­òà ñè ãè­áåë. К. Кàë­÷åâ, СТ, 171. Нèå òðÿá­âà äà îò­âî­ðèì äî­á­ðå î÷è­òå íà íà­øèÿ áà­ðîí è äà ìó ïî­êà­æåì êà­êúâ ìî­øå­íèê ëàí­ñè­ðà ïðåä Нåì­ñ­êèÿ ïà­ïè­ðî­ñåí êîí­öåðí... Д. Дè­ìîâ, Т, 154. 2. Пðîñ­âå­ùà­âàì íÿ­êî­ãî, ïî­ìà­ãàì íÿ­êî­ìó äà ñå ïðîñ­âå­òè èëè äà ïðî­ó­ìåå, äà çà­ïî­÷­íå äà ðàç­áè­ðà íå­ùî. Мà­ìà å ó÷è­òåë­êà.. îò­âà­ðÿ î÷è­òå íà ñåë­ñ­êè­òå äå­öà è õî­ðà­òà ÿ îáè­÷àò ìíî­ãî. Н. Кà­ðà­ëè­å­âà, ЯЧ, 6. Кè­áà­ðîâ íè­êî­ãà íå å èç­ëú­ãàë. У÷åí ÷î­âåê, äî­áúð, óìåí. Пðè ñè­ðî­ìà­ñè­òå å äî­øúë, äà ãè ïî­ó­÷à­âà, î÷è­òå èì äà îò­âà­ðÿ. Д. Тà­ëåâ, ГЧ, 301. Оò­âà­ðÿì ñè / îò­âî­ðÿ ñè î÷è­òå <íà ÷å­òè­ðè (÷å­òè­ðè­íàé­ñåò)>. Рàçã. Оáèêí. â íåñâ. Вíè­ìà­âàì ìíî­ãî, ãëå­äàì, íà­á­ëþ­äà­âàì âíè­ìà­òåë­íî (çà

äà íå ïðî­ïó­ñ­íà äà âè­äÿ, äà çà­áå­ëå­æà íå­ùî, äà íå ìè ñå ñëó­÷è íå­ùî ëî­øî èëè äà íå èç­ïó­ñ­íà íå­ùî áëà­ãî­ï­ðè­ÿ­ò­íî çà ñå­áå ñè). — Тè íÿ­ìà äà ñò­ðà­íèø îò Пà­ëà­ìè­äî­âè­òå, íà­ï­ðî­òèâ, ùå õî­äèø ó òÿõ, ùå ñå ïðà­âèø, ÷å íè­ùî íå òå èí­òå­ðå­ñó­âà, íî ùå ñè îò­âà­ðÿø î÷è­òå íà ÷å­òè­ðè. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. VI, 232. — Тè, Кîñ­òà, ñè îò­âà­ðÿé î÷è­òå íà ÷å­òè­ðè­íàé­ñåò, äà íå îò­ìú­ê­íàò ïî äî­ìî­âå­òå è ãî­ðà­òà. Сò. Дàñ­êà­ëîâ, ЕС, 191. Лåí­êî ùå ðàç­áå­ðå, ùå ïðî­ñ­ëå­äè, ùå äå­á­íå êà­òî êîò­êà è ùå ðàç­áå­ðå. Дà, îò äíåñ òîé òðÿá­âà äà ñè îò­âà­ðÿ î÷è­òå... Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. VI, 209. Оò­âà­ðÿò ìè ñå / îò­âî­ðÿò ìè ñå î÷è­òå çà íå­ùî èëè ñà­ìîñò. Рàçã. 1. Рàç­áè­ðàì, ïðî­ó­ìÿ­âàì, ñòà­âà ìè ÿñ­íî èëè èç­âåñ­ò­íî íå­ùî, ïî îò­íî­øå­íèå íà êî­å­òî ñúì ñå çà­á­ëóæ­äà­âàë. — Зà îòåö Нå­î­ôàíò íè ðàç­ï­ðà­âè äÿ­äî Яêèì îò Мúæ­äåë. Сòà­ðà­òà ñå ïîä­ñ­ìÿ ïî­äè­ã­ðà­âà­òåë­íî. — Дÿ­äî Яêèì! Оò­âî­ðè­õà ìó ñå è íå­ìó î÷è­òå, à òî îò­íà­÷à­ëî ñàì ñå áå ïî­â­ëÿ­êúë ïî­äè­ðå ìó. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, Иçáð. ïð III, 131. Еëà­òå ñå­ãà äà ïî­ñ­ëó­øà­òå ìíî­ãî­á­ðîé­íè­òå ïà­öè­åí­òè íà ìëà­äèÿ "äîê­òîð". — Бðå, îò äâå ãî­äè­íè ìå ìóø­êà è âñå ìå áî­ëÿò êî­êà­ëè­òå, êàê íå ìè ñå îò­âî­ðè­õà î÷è­òå! Н. Кà­ðà­ëè­å­âà, Н, 46. 2. Сòà­âàì ïðîñ­âå­òѐí ÷î­âåê, çà­ïî÷­âàì äà ðàç­áè­ðàì, äà ïðî­ó­ìÿ­âàì íå­ùà­òà îò æè­âî­òà. Бàé Пå­òúð çà­÷åñ­òè â íà­øèÿ êëóá. Сëó­øà­øå áå­ñå­äè­òå ñ îò­âî­ðå­íè óñ­òà.. — Бðåé, ñå­ãà ìè ñå îò­âî­ðè­õà î÷è­òå! — êàç­âà­øå òîé. А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, СР, 16. 3. Зà­ïî÷­âàì äà ïðî­ÿ­âÿ­âàì èí­òå­ðåñ, äà ñå èí­òå­ðå­ñó­âàì îò íå­ùî. Кúì êðàÿ íà øåñ­òèÿ êëàñ íà ãèì­íà­çè­ÿ­òà î÷è­òå ìó ñå îò­âà­ðÿò çà ñî­öè­à­ëè­ç­ìà. Иâ. Бîã­äà­íîâ, СП, 72. Оò­â­ðú­ùàì / îò­âúð­íà î÷è îò íÿ­êî­ãî èëè îò íå­ùî. Рàçã. Иçîñ­òà­âÿì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, ïðåñ­òà­âàì äà ñå èí­òå­ðå­ñó­âàì, äà ñå ãðè­æà çà íÿ­êî­ãî èëè çà íå­ùî. Бîã ãëå­äà è âñè÷­êî âèæ­äà, ñà­ìî îò ìå­íå îò­â­ðú­ùà î÷è. Зà­á­ðà­âèë ìå å âå­÷å. К. Пåò­êà­íîâ, ЗëЗ, 112. Вñè÷­êè ñ îìåð­çå­íèå îò­âúð­íà­õà î÷è îò ñòà­ðèÿ ãðå­ø­íèê [ëè­áå­ðà­ëè­ç­ìà], îò êúð­âà­âèÿ ïà­ëà÷ íà ñîá­ñ­ò­âå­íè­òå ñè ðîæ­áè, îò áåç­äó­ø­íèÿ èç­ìåí­íèê íà ñâå­òè­òå íà­ðî­ä­íè íà­äåæ­äè è ìå÷­òè. Г. Кèð­êîâ, Иçáð. ïð I, 29. О÷è â (ñ, ñðå­ùó) î÷è. Рàçã. Пðÿ­êî, íå­ïî­ñ­ðåä­ñ­ò­âå­íî åäèí ñðå­ùó äðóã, åäèí ñ äðóã èëè åäèí íà äðóã. Дî­á­ðå ùå áú­äå ïî­ìåæ­äó ñè, î÷è â î÷è, äà ñè êà­æåì èñ­òè­íà­òà è äà ñè ïðè­ç­íà­åì ñëà­áîñ­òè­òå. К. Кàë­÷åâ, СТ, 180. Иâà­é­ëî ùå ñòà­íå ìîé ìúæ — ñòè­ãà âå­ä­íàæ î÷è ñ î÷è äà ñå âè­äèì. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХХI, 64. О÷è è óøè; îêî è óõî. Рàçã. Чî­âåê, õî­ðà, êî­è­òî ñú­áè­ðàò ñâå­äå­íèÿ çà íÿ­êî­ãî, îñ­âå­äî­ìÿ­âàò, èí­ôîð­ìè­ðàò ãî; øïè­î­íèí, øïè­î­íè. Кà­òî øå­òàø èç ñå­ëî­òî, ïî­ï­ðè­ê­ðè­âàé ñå, çà­ùî­òî îíÿ, íà­øå­íå­öúò .. èìà òóê î÷è è óøè,.., ùå ñå íà­ó­÷è è... ñå­ò­íå — íå îò­ãî­âà­ðÿì. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, ОХ IV, 331. Еä­íà âî­éñ­êà îò­äå­ëÿ äâàé­ñå­òè­íà áîé­öè è ãè ïðî­âîæ­äà íà­ï­ðåä, çà äà áú­äàò íå­é­íè î÷è è óøè. В. Мó­òàô­÷è­å­âà, ЛСВ II, 541. — Сóë­òà­íúò ñè èìà ñâîè î÷è è óøè â ãðà­äà! Н. Кà­ðà­ëè­å­âà, ЗБ, 39. Пàð­òè­çà­íè­òå íàâ­ñÿ­êú­äå èìà­õà ñâîè î÷è è óøè. Пî­ëî­âèí ÷àñ ñëåä àðåñ­òó­âà­íå­òî íà íÿ­êîé êî­ìó­íèñò òå âå­÷å çíà­å­õà. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. I, 417. — Нà­÷àë­ñ­ò­âî­òî òðÿá­âà äà èìà ïî­âå­÷å î÷è è ïî­âå­÷å óøè, òà äà âèæ­äà íàâ­ñÿ­êú­äå è äà ÷ó­âà âñè÷­êî. Б. Оá­ðå­òå­íîâ, С, 73. О÷è íÿ­ìàø ëè. Оáèêí. âúâ 2 è 3 ë. Рàçã. Нå âèæ­äàø ëè, íå ðàç­áè­ðàø ëè (óïî­ò­ðå­áÿ­âà ñå êà­òî óêîð êúì ðàç­ñå­ÿí èëè íå­ï­ðî­íè­öà­òå­ëåí ÷î­âåê, êî­é­òî íå ìî­æå äà ïðå­öå­íè èñ­òèí­ñ­êî­òî ïî­ëî­æå­íèå íà íå­ùà­òà). О÷è ïúë­íè, ðú­öå ïðà­ç­íè. Рàçã. Уïî­ò­ðå­áÿ­âà ñå, êî­ãà­òî íÿ­êîé ñà­ìî ãëå­äà, íî íå ìî­æå äà èìà, äà ïðè­òå­æà­âà íå­ùî, êî­å­òî ìíî­ãî õà­ðåñ­âà èëè æå­ëàå. Кà­òî ïðî­÷å­òåø êíè­ãà­òà, ùå òè äî­âå­äå ëè íÿ­êîå ìîì­÷å? Е, ùîì íÿ­ìà — îñ­òà­âè ñå. Дå­òî âè­êàò, ïúë­íè î÷è, ïðà­ç­íè ðú­öå. Кð. Гðè­ãî­ðîâ, Р, 151. О÷è­òå ìè ãëå­äàò íà êðúâ. Рàçã. 1. Гî­òîâ ñúì äà èç­âúð­øà óáèéñ­ò­âî, äà óáèÿ íÿ­êî­ãî. — Тè äà íå ñè âäî­âè­öà­òà íà îíî­âà ìîì­÷å, äå­òî âîé­íè­öè­òå ãî ïðå­ò­ðå­ïà­õà? Пà è òî îòè­ø­ëî ñ âîé­íè­öè­òå äà ñå êà­ðà, íå çíà­å­øå ëè, ÷å î÷è­òå èì âñå íà êðúâ ãëå­äàò? К. Пåò­êà­íîâ, МЗК, 243. 2. Мíî­ãî ñúì ñúð­äèò, íà­âú­ñåí è ñúì ãî­òîâ äà ñå êà­ðàì. Оôè­öå­ðè­òå ñå ðàç­õîæ­äàò ìðà­÷­íè ïðåä ðî­òè­òå, ñà­áè­òå èì ÷àò­êàò î øïî­ðè­òå, î÷è­òå èì ãëå­äàò íà êðúâ èç­ïîä êî­çèð­êè­òå. П. Нå­ç­íà­êî­ìîâ, БЧ, 8. О÷è­òå ìè ãëå­äàò íà ÷å­òè­ðè <ñò­ðà­íè>. Рàçã. 1. Вíè­ìà­âàì ìíî­ãî, äå­éñ­ò­âàì ïðåä­ïà­ç­ëè­âî, çà äà íå ìè ñå ñëó­÷è íå­ùî ëî­øî, íÿ­êàê­âà íå­ï­ðè­ÿ­ò­íîñò. Иç­ï­ëà­øå­íè­ÿò êîí ñêà­÷à, áúõ­òè ñå, ëó­äåå òúé, ÷å êî­ãà­òî Тå­ìåë­êî ãî èç­êà­ðà íà ïà­çà­ðà, îùå âúð­âè êà­òî ïî­ïà­ðåí, à î÷è­òå ìó ãëå­äàò íà ÷å­òè­ðè. Й. Йîâ­êîâ, ВАХ, 187. 2. С áó­äåí óì ñúì, ñïî­ñî­áåí, õè­òúð ñúì è íå ìî­ãà äà áú­äà èç­ëú­ãàí. — Тîé ìî­æå äà íà­ïè­øå ïè­ñ­ìî, ìî­æå äà ïðî­÷å­òå êíè­ãà è äà ïè­øå ñìåò­êè.. Кàê­âî íå ìî­æå? О÷è­òå ìó ãëå­äàò íà ÷å­òè­ðè! Д. Нå­ìè­ðîâ, Б, 98. О÷è­òå ìè èã­ðà­ÿò íà âñè÷­êè ñò­ðà­íè. Рàçã. Вíè­ìà­òåë­íî, çîð­êî íà­á­ëþ­äà­âàì è îã­ëåæ­äàì âñè÷­êî íà­î­êî­ëî, ñòà­ðàÿ ñå äà âè­äÿ âñè÷­êî, äà íå ïðî­ïó­ñ­íà íå­ùî. Фèë­÷î ñè êó­ïè îõ­ðà­íåí, ìëàä êîí îò ñå­ëî­òî. Пëà­òè ãî ùå­ä­ðî îò æúë­òè­öè­òå íà Чèë­ëè­ÿ­òà. Нà ïúò âè­íà­ãè êà­ðà­øå ñëåä Бîã­äà­íà, î÷è­òå ìó èã­ðà­å­õà íà âñè÷­êè ñò­ðà­íè, ãëå­äà­øå äà íå ïðî­ïó­ñ­íå íÿ­êîé áî­ãàò òóð­÷èí. К. Пåò­êà­íîâ, Х, 129-130. О÷è­òå ìè èã­ðà­ÿò íà ÷å­òè­ðè. Рàçã. 1. Вíè­ìà­òåë­íî, çîð­êî íà­á­ëþ­äà­âàì è îã­ëåæ­äàì âñè÷­êî íà­î­êî­ëî, ñòà­ðàÿ ñå äà âè­äÿ âñè÷­êî, äà íå ïðî­ïó­ñ­íà íè­ùî. О÷è­òå ìó èã­ðà­å­õà íà ÷å­òè­ðè è çà­áå­ëåæ­âà­õà êîé ìè­íó­âà­øå êðàé õà­íà è êîé âëÿç­âà­øå â íå­ãî. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХII, 156. Бîä­êî òðú­ï­íå­øå îò æå­ëà­íèå îùå ñå­ãà äà ñå ìó­ø­íå â õëà­ä­íî­òî ìà­çå íà êú­ùà­òà è äà îã­ëå­äà âñè÷­êî. О÷è­òå ìó èã­ðà­å­õà íà ÷å­òè­ðè. В. Чåí­êîâ, СНД, 124-125. Аêî íå áå­øå ëúñ­êà­âà­òà âå­ðèæ­êà íà ÷à­ñî­â­íè­êà ìó,.., ÷î­âåê íå áè ãî âçåë çà íÿ­êà­êúâ òúð­ãî­âåö. Тî­âà íÿ­êàê íè âäú­õ­íà äî­âå­ðèå êúì òîÿ ÷î­âåê, ìà­êàð î÷è­òå ìó äà èã­ðà­å­õà íà ÷å­òè­ðè. Кð. Гðè­ãî­ðîâ, ОНУ, 104. 2. Вíè­ìà­âàì ìíî­ãî äà íå ìè

ñå ñëó­÷è íå­ùî ëî­øî, íÿ­êàê­âà íå­ï­ðè­ÿ­ò­íîñò, äå­éñ­ò­âàì ïðåä­ïà­ç­ëè­âî. — Тàê­âî­çè âðå­ìå å äî­ø­ëî, íà ÷å­òè­ðè âñå­êè­ìó òðÿá­âà äà èã­ðà­ÿò î÷è­òå. П. Тî­äî­ðîâ, Сúáð. ïð II, 75. О÷è­òå ìè êàï­âàò îò ñðàì. Рàçã. Мíî­ãî ñå çà­ñðàì­âàì. О÷è­òå ìè ñà â íÿ­êî­ãî èëè â íå­ùî. Рàçã. Вíè­ìà­íè­å­òî ìè å íà­ñî­÷å­íî êúì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, õà­ðåñ­âàì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, ìíî­ãî ìè­ëåÿ çà íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, îáè­÷àì ãî, äúð­æà è ðàç­÷è­òàì íà íå­ãî. Сå­äÿõ ñè òà­êà è ñè ìè­ñ­ëåõ êàê­âî ùå ïðà­âèì ñ òî­çè ðàç­òó­ðåí ñèí?.. Зà­ãó­áåí ÷î­âåê, ïúê åäèí íà ìàé­êà è íà áà­ùà — î÷è­òå íè â íå­ãî áÿ­õà. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. II, 454. О÷è­òå ìè ñà <îò­âî­ðå­íè> íà ÷å­òè­ðè. Рàçã. Вíè­ìà­òåë­íî, çîð­êî íà­á­ëþ­äà­âàì è îã­ëåæ­äàì âñè÷­êî íà­î­êî­ëî, ñòà­ðàÿ ñå äà âè­äÿ âñè÷­êî, äà íå ïðî­ïó­ñ­íà íè­ùî, îáèêí. çà äà íå ìè ñå ñëó­÷è íå­ùî ëî­øî, íÿ­êàê­âà íå­ï­ðè­ÿ­ò­íîñò. Кà­òî çíàå åäèí äà ãîò­âè, òîé ó÷è äðó­ãè­òå,.. è êî­é­òî ðàç­âà­ëè ÿñ­òè­å­òî, ñ áúð­êà­÷à ãî èç­ñèï­âàò íà ãëà­âà­òà ìó; òàì òðÿá­âà äà òè ñà î÷è­òå íà ÷å­òè­ðè. Ц. Гèí­÷åâ, ГК, 78. Кðúñ­òå­âè­öà çíà­å­øå, ÷å íå å ëå­ñ­íî äà çà­äî­ìèø äú­ùå­ðÿ.. И ðà­ç­íîñ­êè ìíî­ãî, è î÷è­òå òè íà ÷å­òè­ðè òðÿá­âà äà ñà îò­âî­ðå­íè. Зåð ùå ñå ïî­ëà­êî­ìÿò ïî íÿ­êîé ÷îð­áàä­æèéñ­êè ñèí, à çíà­åø ëè êà­êúâ ùå èç­ëå­çå? Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, ОХ , 11. О÷è­òå íå ñúì âèæ­äàë / âè­äÿë íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. 1. Нå ñúì ñðå­ùàë, íå ñúì âèæ­äàë íÿ­êî­ãî, íå ñå å ïî­ÿ­âÿ­âàë òàì, êú­äå­òî ñúì àç. Нå çíàì êàê­âî ëè ïðà­âè ìî­ÿò "Кëèí­êà"? Дâà äíè î÷è­òå íå ñúì ìó âèæ­äà­ëà. Кð. Гðè­ãî­ðîâ, И, 53. 2. Сúâ­ñåì íå ïî­ç­íà­âàì íÿ­êî­ãî. Аç î÷è­òå ìó äî äåí-äíå­øåí íå ñúì âè­äÿ­ëà, òîé ïà­ðè ìè èñ­êà! Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. II, 95. О÷è­òå ùå òè èç­âà­äè. Рàçã. Кàç­âà ñå íà ÷î­âåê, êî­é­òî íå íà­ìè­ðà òî­âà, êî­å­òî òúð­ñè è òâúð­äè, ÷å ãî íÿ­ìà, à òî âñú­ù­íîñò å íà ñúâ­ñåì ÿâ­íî ìÿñ­òî ïðåä íå­ãî. Пà­äàì / ïà­ä­íà â íå­÷èè î÷è; ïà­äàì / ïà­ä­íà â î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. Рà­çî­÷à­ðî­âàì íÿ­êî­ãî, ïðå­äèç­âèê­âàì ó íÿ­êî­ãî îò­ðè­öà­òåë­íî îò­íî­øå­íèå êúì ñå­áå ñè, ïðåñ­òà­âàì äà áú­äà óâà­æà­âàí, çà­÷è­òàí îò íå­ãî. Щå ñòà­íà çà ïðè­ñ­ìåõ, ùå ïà­ä­íà â î÷è­òå íà âñè÷­êè. Еì. Сòà­íåâ, ПЕГ, 90. — Дà ìó êà­æà íà­ï­ðà­âî, ÷å íÿ­ìàì íè­êàê­âè ïà­ðè, ìî­æå áè ùÿõ äà ïà­ä­íà íèñ­êî â î÷è­òå ìó. Кð. Гðè­ãî­ðîâ, Р, 10. Пà­äàì / ïà­ä­íà â î÷è. Рàçã. Лå­ñ­íî è áúð­çî áè­âàì çà­áå­ëÿç­âàí, ïðà­âÿ âïå­÷à­ò­ëå­íèå, íà­ëà­ãàì ñå íà âíè­ìà­íè­å­òî. Кðà­ëè áÿ­õà îò ÷îð­áàä­æè­è­òå ñè è áÿ­õà ïåñ­òè­ëè, çà äà ñè îò­âî­ðÿò ñâîé äþ­êÿí. Иç­á­ðà­õà ìàë­êî äþ­êÿí­÷å íà êðàÿ íà ÷àð­øè­ÿ­òà, çà äà íå ïà­äà â î÷è. Д. Тà­ëåâ, ПК, 27. Пà­äà ìè / ïà­ä­íå ìè â î÷è­òå. Рàçã. Рà­çî­÷à­ðî­âàì ñå îò íÿ­êî­ãî èëè îò íå­ùî, ïðåñ­òà­âàì äà èìàì äî­á­ðî ìíå­íèå çà íÿ­êî­ãî èëè äà ìè­ñ­ëÿ, ÷å íå­ùî å äî­á­ðî, öåí­íî. С òà­çè ñè ïîñ­òúï­êà ñúâ­ñåì ìè ïà­ä­íàõ­òå â î÷è­òå. Пèÿ (ÿì) ñ î÷è íÿ­êî­ãî. 1. Гëå­äàì âò­ðåí­÷å­íî, íà­ï­ðå­ã­íà­òî, âíè­ìà­òåë­íî íÿ­êî­ãî. 2. Гëå­äàì âëþ­áå­íî, ñ æå­ëà­íèå íÿ­êî­ãî. Гëå­äà Вó­òå — íà­ñ­ðå­ùà ïðåä íå­ãî / ñòîè Яíà è ñ î÷è ÿäå ãî. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. V, 120-121. 3. Гëå­äàì íå­ï­ðè­ÿ­ç­íå­íî, âðàæ­äå­á­íî íÿ­êî­ãî. Пëà­øà (èç­ï­ëàø­âàì / èç­ï­ëà­øà, óï­ëàø­âàì / óï­ëà­øà) îêî­òî íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. Сèë­íî òðå­âî­æà (ðàç­ò­ðå­âîæ­âàì), áåç­ïî­êîÿ (îáåç­ïî­êî­ÿ­âàì) èëè ñìàé­âàì íÿ­êî­ãî. Дðå­á­íè­÷úê ìè ñå âè­äÿ... Аìà ñè­ëà­òà ìó — äÿ­âîë­ñ­êà, óï­ëà­øè ìè îêî­òî! К. Пåò­êà­íîâ, ЗëЗ, 52. Аç ÷óõ êàê­âî âè êà­çà Кðè­âè­öà­òà. Оïà­ñåí ÷î­âåê. Уï­ëà­øè ìè îêî­òî. А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, СР, 14. — Бðå-áðå, ñÿ­êàø ìå÷­êà ñà óâå­ëè ãî­ðå. Щå ñú­áî­ðÿò êú­ùà­òà, ìà­ãà­ðå­òà­òà ìó íå­ä­íè. Лî­øàâ ñâÿò çà­ïî­÷­íà äà ñå èç­âúæ­äà, Пàç­äåð­êà!... Уï­ëà­øè­õà ìè îêî­òî, òè êàç­âàì — èç­áú­á­ðà Кà­ëþ. Ц. Цåð­êîâ­ñ­êè, Сú÷. III, 213. Сè­ïåè áå­ç­ðî­ä­íè, ïëå­øè­âè áúð­äà, / ñò­ðúì­íè­íè áåç äðúâ­üå, ðå­êè áåç âî­äà, / äó­øà­òà èç­ìú÷­âàò è ïëà­øàò îêî­òî. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. I, 174. Пëà­øè ìè ñå îêî­òî. Рàçã. Сèë­íî ñå òðå­âî­æà, áåç­ïî­êîÿ ñå, èç­ïèò­âàì ñòðàõ îò òî­âà, êî­å­òî âèæ­äàì, íà­á­ëþ­äà­âàì. Пîä­áåë­âàì / ïîä­áå­ëÿ î÷è. Дè­àë. Иç­â­ðú­ùàì î÷è­òå ñè òà­êà, ÷å ñå âèæ­äà ãëà­â­íî áÿ­ëà­òà èì ÷àñò (îáèêí. ïðè ñè­ëåí ãíÿâ, ïðè­ïà­äúê è äð.). Мëà­äåí ñìú­ê­íà çà­á­ðàä­êà­òà ѝ, óëî­âè ÿ çà êî­ñè­òå è ñ âñå ñè­ëà ÿ áëú­ñ­íà â ñòå­íà­òà. Тî­äî­ðà èç­õúë­öà, ïîä­áå­ëè î÷è è ïà­ä­íà íà çå­ìÿ­òà êà­òî ìúð­ò­âà. К. Пåò­êà­íîâ, БД, 154. — Тè ìíî­ãî äà íå çíà­åø — øè­ëå òà­êî­âà! — ïîä­áå­ëè î÷è Дè­ìî. К. Пåò­êà­íîâ, МЗК, 285. Пîä îêî ñúì; ïîä îêî­òî (î÷è­òå) ñúì íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. Пîñ­òî­ÿ­í­íî è íå­ïî­ñ­ðåä­ñ­ò­âå­íî ñúì ñëå­äåí, íà­á­ëþ­äà­âàí, áè­âàì íà­á­ëþ­äà­âàí. Дÿ­äî Сòî­è­ìåí áå­øå ðå­â­íèâ è ñòðîã ñòà­ðåö: íå ѝ äà­âà­øå äà çà­êú­ñ­íÿ­âà âå­÷åð ñà­ìà ïî íè­âÿ­òà..; òÿ áå­øå âè­íà­ãè ïîä îêî­òî ìó. Иë. Вî­ëåí, БХ, 53. Тîé îùå íå çíàå, ÷å Сïàñ Тóð­÷åâ ãî å èç­äàë è êâàð­òè­ðà­òà ìó â "Пà­â­ëè­êÿí­ñêà­òà" ìà­õà­ëà å ïîä îêî. Н. Хà­é­òîâ, ШГ, 133. Оáè­ê­íî­âå­íî å íå­âú­ç­ìî­æ­íî äà ñå íà­õ­ðà­íèì ïðåç ðà­áî­ò­íî­òî âðå­ìå — íèå íå­ï­ðå­êú­ñ­íà­òî ñìå ïîä íå­÷èå îêî... Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. VIII, 87. Пîä îêî<òî> ìè å. Рàçã. Пîñ­òî­ÿ­í­íî è íå­ïî­ñ­ðåä­ñ­ò­âå­íî ñëå­äÿ, íà­á­ëþ­äà­âàì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Бå­øå ÿ ïðà­ùàë áà­ùà ѝ äà ó÷è â Дó­ï­íè­öà, àìà îòè­äå åäèí äåí è ñè ÿ âúð­íà, äà ìó å ïîä îêî. В. Кà­ðà­ìàí­÷åâ, ЧЗ, 40. Пî-äî­á­ðå äà ãî äúð­æà ïðè ñå­áå ñè, òà äà å ïîä îêî­òî ìè. Аêî å áî­ëåí íà­è­ñ­òè­íà, òî ùå ïðî­ëè­÷è. Й. Гå­øåâ, ВТ, 78. Пî (íà) î÷è<òå ñè>, ë ÿ ã à ì, ï à ä à ì è äð. Рàçã. С ëè­öå­òî íà­äî­ëó, äî­êîñ­âàé­êè ñ ëè­öå­òî ñè çå­ìÿ­òà, ïî­äà è äð. (ëÿ­ãàì, ïà­äàì). Лÿ­ãà­ìå ïî î÷è, çà äà íå ãëå­äà­ìå íå­áå­òî. Л. Сòî­ÿ­íîâ, Х, 36. Гå­ðà­êúò áå ñå èç­â­ëÿ­êúë ïðåä âðà­òà­òà íà êðú­÷­ìà­òà ñè è ëå­æå­øå ïî î÷è­òå ñè íà ïðè­ïåê. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. III, 86. Пî­äèð ìàë­êî òðè­ìà­òà ãîñ­òè .. ñå èç­êà­÷è­õà ïî âè­òà­òà ñòúë­áà è ïà­ä­íà­õà íà î÷è­òå ñè ïðåä âè­ñî­êèÿ ñú­äèÿ. А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, ТР, 146. Пî­ïè­âàì / ïî­ïèÿ ñ î÷è íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Рàçã. Гëå­äàì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî âò­ðåí­÷å­íî, íà­ï­ðå­ã­íà­òî èëè âëþ­áå­íî, ñ æå­ëà­íèå. — Вï­ðî­÷åì ñò­ðà­õî­âå­òå âè ñà íå­î­ñ­íî­âà­òåë­íè. Дî­êàç­âà ãî ôàê­òúò, ÷å òÿ ïðîñ­òî âè å ïî­ïè­âà­ëà ñ î÷è... С åä­íà-åä­íè÷­êà óãî­âîð­êà — äà âè å ôèê­ñè­ðà­ëî íÿ­êîå ìî­ìè­÷å, äå­òî õà­áåð ñè íÿ‑

ìà, ÷å ãî áúð­êà­ìå ñ Еìè­ëèÿ. А. Мàí­äàä­æè­åâ, ЧЛНП, 87. — Кú­äå­òî è äà îòè­äåõ, âñå íåÿ íà­ìè­ðàõ.. Пî­ïè­âà ìå ñ î÷è. Тðåï­âà ïðåä âñå­êè ìîé æåñò. М. Рà­äåâ, СР, 96. Пðà­âî (íà­ïðà­âî) â î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. 1. Бåç çà­î­áè­êàë­êè, áåç íè íàé-ìàë­êî äà ñå ñê­ðè­âà èñ­òè­íà­òà; ñúâ­ñåì îò­ê­ðè­òî (îáèêí. êî­ãà­òî ñå êàç­âà íå­ùî íå­ï­ðè­ÿ­ò­íî íÿ­êî­ìó). Хåì äà ñðå­ù­íà äÿ­äî Гîñ­ïîä, ùå ìó êà­æà ïðà­âî â î÷è­òå, ÷å å õàð­íî... Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. I, 36. Тîí­÷î îò­ìè­íàë øå­ãà­òà ѝ, íî ïî­ñ­ëå òÿ âòî­ðè ïúò âå­÷å íà­ï­ðà­âî ìó ðå­ê­ëà â î÷è­òå: "Тî­âà äå­òå ìàé ÷å ùå ïðè­ëè­÷à íå íà òå­áå". Сò. Дàñ­êà­ëîâ, СЛ, 295. 2. Сúâ­ñåì ÿâ­íî, ñúâ­ñåì îò­ê­ðè­òî, ïðåä ñà­ìèÿ ÷î­âåê, çà êî­ãî­òî ñå îò­íà­ñÿ. Пè­òà­õà ãî êàê­âî ùå ïðà­âè â Бå­ëè­öà è êàê­âà ðà­áî­òà èìà ñ Йîð­ãà­êå, — ñìå­å­õà ìó ñå, ñ äðó­ãè äó­ìè, ïðà­âî â î÷è­òå, ÷å åäèí äðè­ï­ëþ êà­òî íå­ãî, ìî­æå äà èìà íå­ùî îá­ùî ñ òà­êúâ áî­ãàò ÷î­âåê. Й. Йîâ­êîâ, ЖС, 32. Пðà­âî, êó­ìå, òà â <÷åð­íè­òå> î÷è; ïðà­âî òè, êó­ìå, â î÷è<òå>. Рàçã. Бåç çà­î­áè­êàë­êè è óãî­âîð­êè, íà­ï­ðà­âî, îò­ê­ðè­òî è ñìå­ëî, ïðÿ­ìî (êàç­âàì). — А ïè­òàé ñå­ãà, ùî­òî ùå ïè­òàø! — íà­ñúð­÷è ãî Иâàé­ëî. — Щå ïè­òàì, ñà­ìî äà íå ñå ñúð­äèø. Пðà­âî, êó­ìå, òà â î÷è. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, Иçáð. ïð III, 341. Иç åäèí ïúò ìå ïðè­á­ëè­æè è, ïðà­âî òè, êó­ìå, â î÷è. Иâ. Вà­çîâ, СáНУ II, 11. Пðà­âÿ ìè­ëè î÷è íÿ­êî­ìó. Рàçã. Сòà­ðàÿ ñå äà óãî­äÿ íà íÿ­êî­ãî, äúð­æà ñå âíè­ìà­òåë­íî ñ íå­ãî, ëàñ­êàÿ ãî; ïî­ä­ìèë­ê­âàì ñå, óãî­ä­íè­÷à. — Тúé å, áàé Гó­öîâ. Бåç âëàñò ñ êî­ìó­íèñ­òè­òå íà ãëà­âà íå ñå èç­ëè­çà — ïîò­âúð­æ­äà­âà­øå áî­ÿ­ä­æè­ÿ­òà, êî­é­òî ñå áå­øå ïðè­ñ­ëàì­÷èë äî íå­ãî è ìó ïðà­âå­øå ìè­ëè î÷è. Еì. Сòà­íåâ, ИК I è II, 492. Нå áè­ëè âñè÷­êè íà ìåñ­òî­òî ñè, äúð­ïà­ëè ñå, ïðà­âå­ëè ìè­ëè î÷è íà êìå­òà è ñå îñóê­âà­ëè çà ñëóæ­áà... Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, С, 134. Пðàõ â î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. Зà­á­ëó­äà, ïðè­ê­ðè­âà­íå íà èñ­òèí­ñ­êè­òå öå­ëè è íà­ìå­ðå­íèÿ (íà íÿ­êî­ãî). В ñòà­òè­è­òå èç ïàð­òè­é­íè­òå âåñ­ò­íè­öè ñúä­áà­òà íà ñå­ëî­òî çà­íè­ìà­âà òèÿ, êî­è­òî îá­ùåñ­ò­âå­íè­ÿò æè­âîò å èç­ò­ëàñ­êàë êà­òî ïàð­òèé­íè âî­äà­÷è, íî âñè÷­êî òî­âà å ïðàõ â î÷è­òå. Аñ. Зëà­òà­ðîâ, Иçáð. ñú÷. II, 276. Зíà­÷è Пå­òúð å ìè­ñ­ëèë îò­äà­â­íà çà òî­âà, ïè­ñàë å âúâ Вè­çàíñ, ÷à­êàë å îäî­á­ðå­íèå. Щå ðå­÷å, ÷å íÿ­ìà äà ñå ñïðå ïðåä íè­ùî, ÷å òî­çè ñú­âåò å ñà­ìî ïðàõ â î÷è­òå íà ëþ­äå­òå. М. Сìè­ëî­âà, ДСВ, 205. Пðåä î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî. 1. Пðåä ïî­ã­ëå­äà, â ïî­ëå­ç­ðå­íè­å­òî, â ïðè­ñúñ­ò­âè­å­òî íà íÿ­êî­ãî. Нè­êî­ãà íå ñå õðà­íå­øå çà­å­ä­íî ñ áðàò ñè, äî­ðè èç­áÿã­âà­øå äà ñå ìÿð­êà ïðåä î÷è­òå ìó. П. Вå­æè­íîâ, НБК, 31. 2. В ïðåä­ñ­òà­âè­òå, âúâ âú­î­á­ðà­æå­íè­å­òî íà íÿ­êî­ãî. Аç ãëå­äàõ è ïðåä ìî­è­òå î÷è ñÿ­êàø âúç­ê­ðúñ­âà­õà ëå­ãåí­äè­òå íà ñòà­ðè­òå, åçè­÷åñ­êè äíè: æåð­ò­âå­íè­òå îã­í­üî­âå, ïî­çè­âúò êúì áî­ãî­âå­òå. Й. Йîâ­êîâ, Рàçê. II, 99. Вñå ìè å ïðåä î÷è­òå åäèí ñòà­ðåö — íà­áèò, ïî ðè­çà, ãî­ëî­ã­ëàâ, ðàç­ãúð­äåí.. Кî­ãà­òî âëè­çà­õ­ìå â ñå­ëî­òî, òîé ïîä­ñ­êà­÷à­øå êà­òî áå­çó­ìåí è âè­êà­øå "óðà". А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, ПГ, 171. Дî Лå­ïî íå ñòè­ãà­õà âå­÷å áåç­ã­ðè­æ­íè­òå çâó­öè íà õàð­ìî­íè­êà­òà, íî ïðåä î÷è­òå ìó ñòî­å­øå íå­õà­é­íè­ÿò îá­ðàç íà Иâàí­÷î Бà­êàë­÷å­òî ñ òúí­êè­òå çà­ñó­êà­íè ìóñ­òà­öè .. è ãî ìú­÷å­øå. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. I, 96. 3. Пðåí. Сúâ­ñåì ÿâ­íî, íå­ï­ðè­ê­ðè­òî. Чåñ­ò­íè­òå õî­ðà íå ñå íóæ­äà­ÿò îò ïðè­ê­ðè­òèÿ. Тå âúð­øàò âñè÷­êî îò­ê­ðè­òî ïðåä î÷è­òå íà öå­ëèÿ ñâÿò. М. Мàð­÷åâ­ñ­êè, ТС, 136. Пðè­òúì­íÿ­âà ìè / ïðè­òúì­íåå ìè (ïðè­÷åð­íÿ­âà ìè / ïðè­÷åð­íåå ìè, çà­÷åð­íÿ­âà ìè / çà­÷åð­íåå ìè) ïðåä î÷è­òå; ñòà­âà ìè / ñòà­íå ìè ÷åð­íî ïðåä î÷è­òå. Рàçã. 1. Иç­âå­ä­íúæ ìè ñòà­âà ëî­øî, ïðè­ëî­øà­âà ìè (îáèêí. îò ñèë­íà áîë­êà èëè ãëàä). Вìåñ­òî øè­ëî­òî, óäà­ðèë ñúì ñ ÷ó­êà ïðúñ­òà ñè.. Тà­òè ïî­íà­òè­ñ­íà îò­ñ­ò­ðà­íè äà âè­äè, äî­êú­äå å äîñ­òè­ã­íàë óäà­ðà è ïî­ïè­òà: Бî­ëè? Мå­íå ìè ïðè­÷åð­íÿ ïðåä î÷è­òå. Сò. Чè­ëèí­ãè­ðîâ, ХНН, 78. Бå­øå ìè ïðè­òúì­íÿ­ëî ïðåä î÷è­òå îò ãëàä, åòî çà­ùî ñìó­òî­ëå­âèõ, ÷å âñè÷­êî å ÿñ­íî. Й. Пî­ïîâ, БНО, 44. Бî­ëåñòòà ñå óñè­ëè. Тî­êó çà­÷åð­íåå ÷î­âå­êó ïðåä î÷è­òå, óäà­ðè ãî â ãëà­âà, îò­ùå ìó ñå âñè÷­êî — ëå­ã­íå. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. I, 72. 2. Оá­çå­ìà ìå ñè­ëåí ãíÿâ, ÿä è ïðåñ­òà­âàì äà ñå âëà­äåÿ; èç­ãóá­âàì ñà­ìî­î­á­ëà­äà­íèå îò ãíÿâ. — Щå ìè ïðè­òúì­íåå íÿ­êî­ãà ïðåä î÷è­òå è — áàñ­òà! Зàì­ðú­ê­íàë ñúì, à íå ñúì îñúì­íàë. Аêî ìå âè­äèø, ïè­øè ìå! Й. Йîâ­êîâ, Рàçê. I, 25. "Щå òå ïðå­áèÿ! Кðà­äåø îò ãîñ­ïî­äàð­ñ­êî­òî!" И ïàê áèå. А ìå­íå, êà­òî ìè ïðè­÷åð­íÿ ïðåä î÷è­òå. Аìè ÷å àç òúé äî­áè­÷å­òî ñè íå ñúì áèë! Д. Мàð­÷åâ­ñ­êè, ДВ, 75. — Йîð­ãå, íà­áó­òà­õ­ìå èìà­íå­òî! — Кà­òî êà­çà òå­çè äó­ìè.. — ïðî­âà­ëè ñå èìà­íå­òî. Аç êè­ï­íàõ, ÷å êà­òî ìè ïðè­÷åð­íÿ íà î÷è­òå, ãðàá­âàì òúð­íî­êî­ïà, è õðÿñ Тà­êè ïî êðà­òó­íà­òà... Д. Нå­ìè­ðîâ, Б, 123. 3. Сòà­âà ìè ìíî­ãî òåæ­êî, èç­ïà­äàì â îò­÷à­ÿ­íèå èëè â áå­çèç­õî­ä­íî ïî­ëî­æå­íèå. — Пðè­òúì­íÿ­ëî ìè å ïðåä î÷è­òå, õî­äÿ êà­òî çà­ìà­ÿ­íà, îò ìú­êà íå çíàÿ êú­äå äà ñå äå­íà! — Кà­æè, Мè­ëåí­êî, êú­äå òè å áîë­êà­òà? К. Пåò­êà­íîâ, Х, 100. Нå­è­ç­ðà­çè­ìî ïå­÷àë­íî çðå­ëè­ùå ïðåä­ñ­òà­â­ëÿ­âà­øå òî­âà ìíî­æåñ­ò­âî îò çàò­âîð­íè­öè è ïðè òú­æ­íî­òî íàñ­ò­ðî­å­íèå, â êî­å­òî áÿõ, íà­âÿ­âà­øå ìè îùå ïî­âå­÷å ñêðúá è îùå ïî-÷åð­íî ìè ñòà­âà­øå íà î÷è­òå îò òî­âà, êî­å­òî âèæ­äàõ. К. Вå­ëè÷­êîâ, ПССú÷. I, 37. Пúë­íÿ îêî­òî (î÷è­òå) íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. Нðà­âÿ ñå, õà­ðåñ­âàì ñå ñ âúí­ø­íèÿ ñè âèä. Гî­äè­íà­òà îáå­ùà­âà­øå äî­á­ðà æåò­âà, çå­ìÿ­òà ïúë­íå­øå îêî­òî. Л. Сòî­ÿ­íîâ, Б, 58. Рàä­âà­øå ñå Гðè­ãîð Пî­ïîâ íà ùî ñå ðàä­âà­øå, íî íàé-âå­÷å ìó ïúë­íå­øå î÷è Дîé­íî­âà­òà êú­ùà. А. Сò­ðà­øè­ìè­ðîâ, А, 532. Тà­êî­âà ãðîç­äå ñå ðàæ­äà­øå ñà­ìî âúâ Вî­äåí­ñ­êî è ñà­ìî âî­äåí­÷à­íè ìî­æå­õà äà ãî ñú­õ­ðà­íÿ­âàò äî êú­ñ­íà çè­ìà, çà äà ïúë­íè î÷è­òå èì è óê­ðà­ñÿ­âà òðà­ïå­çè­òå èì. Д. Сï­ðîñ­ò­ðà­íîâ, С, 277. Рàä­âàì îêî­òî (î÷è­òå). Рàçã. С õó­áîñòòà, ñ ïðè­ÿ­ò­íèÿ ñè âèä äîñ­òà­âÿì óäî­âîë­ñ­ò­âèå êà­òî ìå ãëå­äàò. Пðè­ñúñ­ò­âè­å­òî íà òîë­êî­âà çå­ëå­íè­íà è ñÿí­êà òðÿá­âà­øå äà ðàä­âà î÷è­òå íà ó÷å­íè­öè­òå è äà èì ïðà­âè ó÷è­ëè­ùå­òî ìÿñ­òî ïðè­ÿ­ò­íî è âå­ñå­ëî. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХХVI, 46. Зà­ñå­ãà ñà­ìî Сòà­ìàò ìè ðàä­âà äî­íåé­äå îêî­òî. А. Гó­ëÿø­êè, СВ, 183. Вñè÷­êî ìè ðàä­âà îêî­òî.

Дà­ëè íå ñå óâ­ëè­÷àì? Дà­ëè íå ÿ ãëå­äàì ñ î÷è­òå íà âëþ­áåí? К. Кþ­ëÿâ­êîâ, СПП, 33. С áÿ­ëî­òî íà îêî­òî (î÷è­òå) <ñè>, ï î ã ë å æ ä à ì. Рàçã. Кðà­äåø­êîì, ñê­ðè­øîì, îáèêí. ñúð­äè­òî, ãíå­â­íî èëè ñ óêîð (ãëå­äàì, ïî­ã­ëåæ­äàì). Сëåä êà­òî õâúð­ëè åäèí äâà ïî­ã­ëå­äà ñ áÿ­ëî­òî íà îêî­òî ñè êúì êðà­å­ø­íè­êà, òîé ïî­÷­íà äà ìè ñå îï­ëàê­âà, ÷å íå ìó ñòè­ãàë õëÿ­áà, ÷å îò òðè äå­íà íå å ÿë. Д. Кàë­ôîâ, ПЮН, 111. Кëå­ê­íà äî íåÿ è êà­òî ÿ ïî­ã­ëå­ä­íà ãàë­üî­â­íî ñ áÿ­ëî­òî íà îêî­òî, áðú­ê­íà â ïî­ÿ­ñà ñè è ïîä­õ­âúð­ëè â ñêó­òà ѝ íå­ùî òåæ­êî è ìå­êî, óâè­òî âúâ âåñ­ò­íèê. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. II, 277.Кî­íÿò ñè­ò­íå­øå ïî êàë­íà­òà óëè­öà è ïî­ã­ëåæ­äà­øå ñúð­äè­òî ñ áÿ­ëî­òî íà î÷è­òå ñè ìè­íó­âà­÷è­òå. Нà ãúð­áà ìó ïî­ðó­÷èê Мà­íåâ äúð­æå­øå áäè­òåë­íî þç­äè­òå. П. Вå­æè­íîâ, ВР, 229. Сâåò­âà ìè / ñâå­ò­íå ìè (ñúì­âà ìè <ñå> / ñúì­íå ìè <ñå>) ïðåä (íà) î÷è­òå. Рàçã. Оáèêí. â ñâ. 1. Оëåê­âà ìè, ïî­÷óâ­ñ­ò­âàì ãî­ëÿ­ìî îá­ëåê­÷å­íèå è ðà­äîñò ïî­ðà­äè îñ­âî­áîæ­äà­âà­íå îò íÿ­êàê­âà ãî­ëÿ­ìà ãðè­æà, áå­äà èëè îò íÿ­êàê­âà ñèë­íà áîë­êà. Хî­ðà­òà ñè âäè­ã­íà­õà õè­æè­òå â ñå­ëà­òà, ïî­ñÿ­õà è ïî­æú­íà­õà, ïî­ðàç­âú­äè­õà ãî­âå­äà, îâ­öè, ñâå­ò­íà èì ïðåä î÷è­òå. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, Иçáð. ïð III, 322. — И ìè­ñ­ëÿ çà íà­ðî­äà: ðà­áî­òà äà èìà íà­ðî­äúò, ïî-ñëà­äúê çà­ëúê äà èìà, äà ìó ñâå­ò­íå ïî­âå­êå ïðåä î÷è­òå. Д. Тà­ëåâ, ПК, 209. — Нå ñå òðå­âî­æè, ñò­ðè­íî Бî­æà­íî — óñ­ïî­êî­è­õ­ìå ÿ íèå, — æúë­òè­öè­òå íÿ­ìà äà ìó âçå­ìåì, íî ùå ãî çàñ­òà­âè­ìå äà ñè çàò­âî­ðè óñ­òà­òà. — Е, êàì äà ìî­æå­òå — âúç­äú­õ­íà ñò­ðè­íà Бî­æà­íà. — Щå ìè ñúì­íå ïðåä î÷è­òå. Сë. Тðúí­ñ­êè, Н, 245. 2. Иç­âå­ä­íúæ ðàç­áè­ðàì, ïðî­ó­ìÿ­âàì íå­ùî, ñòà­âà ìè ÿñ­íî. Рàç­ò­âî­ðèõ àç âúð­çîï­÷å­òî .. è çà­÷å­òîõ ìàë­êè­òå êíè­ãè îò áè­á­ëè­î­òå­êà "Бåç­áî­æ­íèê". Цÿ­ëà íîù ÷å­òîõ, ïî­ãúë­íàõ ãè ñî âñå ôàê­òè ïðî­òè­âî­ðå­ëè­ãè­î­ç­íèå è ïðåä î÷è­òå ìè ñúì­íà, ÿêî æå çâåç­äà âè­ò­ëå­å­ì­ñ­êàÿ .. îã­ðÿ ìîÿ ïóò ìíî­ãîñ­ò­ðà­äàë­íè è ìó­÷å­íè­÷åñ­êè. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. II, 298. — Тà­êà çíà­÷è, õî­äèø ñúñ Сâå­ò­ëà­íà! Еä­âà òî­ãà­âà ïðåä î÷è­òå ìè ñâå­ò­íà. Пðåä ìå­íå ñòî­å­øå ðó­ñî­êî­ñà æå­íà ïî ïåí­üî­àð. Д. Дó­á­ëåâ, ПП, 9-10. С äå­áå­ëè (êî­ðà­âè) î÷è. Рàçã. Бå­çî­÷­ëèâ, íà­õà­ëåí. Чî­âåê ñ äå­áå­ëè î÷è, íàâ­ñÿ­êú­äå ñå âðå. С åä­íî îêî, ñ ï ÿ (ä ð å ì ÿ). Рàçã. Лå­êî, ñïî­êî­é­íî, ñ ãî­òî­â­íîñò âå­ä­íà­ãà äà ñå ñú­áó­äÿ (ñïÿ). Нà­ëè âî­äà­÷è­òå âñÿ­êî­ãà òðÿá­âà äà ñïÿò ñ åä­íî îêî? О. Вà­ñè­ëåâ, ДГ, 84. Вà­ã­ðè­ëà äðåì­íà ñ åä­íî îêî è ùîì ïðî­ïÿ­õà ïúð­âè ïå­ò­ëè, ñòà­íà. М. Яâîð­ñ­êè, ХСП, 41. С åä­íî<òî> (ïî­ëî­âèí) îêî, ã ë å ä à ì (ï î ã ë å æ ä à ì, í à á ë þ ä à â à ì). Рàçã. Сê­ðè­øîì, áå­ã­ëî (ãëå­äàì, ïî­ã­ëåæ­äàì). Нÿ­êîë­êî ïú­òè òÿ ïðå­êàð­âà êà­ðó­öà­òà êðàé êú­ùè, êà­òî ñå­äè ãîð­äà è çà­ñ­ìÿ­íà äî óøè íà ïðå­ä­íà­òà ñå­äàë­êà. Тî­÷­íî ïðåä ìîÿ ïðî­çî­ðåö îïú­âà ïî­âî­äè­òå è âè­êà ïî ñåë­ñ­êè "òï­ðó­óó", êà­òî ìå ïî­ã­ëåæ­äà ñ åä­íî îêî, çà äà âè­äè åôåê­òà. П. Нå­ç­íà­êî­ìîâ, МА, 13-14. Пî êðó­øè­òå .. ñå ÷åð­íå­å­õà ÿòà îò ñè­òè ñãó­øå­íè ãàð­âà­íè, êî­è­òî ïî­ïî­ã­ëåæ­äà­õà ñ åä­íî îêî êúì Бàë­êà­íà. И. Вî­ëåí, РК, 40. Чî­âå­êúò ñ êîí­ñ­êà­òà ãëà­âà ïî­ã­ëå­ä­íà ñ ïî­ëî­âèí îêî çëî­âå­ùî­òî äó­ëî íà ïèñ­òî­ëå­òà, ïðå­á­ëå­ä­íÿ ëå­êî, íî ñå îâ­ëà­äÿ. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. VI, 397. С êàê­âè (êîè) î÷è. Рàçã. Вúâ âúç­êëè­öà­íèå çà èç­ðàç íà íå­ó­äîá­ñ­ò­âî, ñðàì, ðàç­êà­ÿ­íèå èëè âú­ç­ìó­ùå­íèå çà èç­âúð­øå­íà íå­ðå­ä­íà, ãðî­ç­íà èëè äîë­íà ïîñ­òúï­êà. — Мíî­ãî ñå êî­ëå­áàõ, äî­äå­òî ñå ðå­øèõ. — И êàê­âî? С êàê­âè î÷è ùå ãëå­äà­ìå ñâà­òî­âå­òå? Кàê äà èì êà­æà òî­âà? Т. Хàð­ìàí­ä­æè­åâ, Р, 138. Гîð­êà­íà àç, êú­äå äà ñå äÿ­íà ñå­ãà!... С êàê­âè î÷è ñâå­òà ùå ãëå­äàì! З. Сðå­á­ðîâ, МСП, 20. Рàí­ãåë ðàç­á­ðà, ÷å ñå å ëú­ãàë... Дà­ëè ùå ãî ïðè­å­ìàò äà ñå âúð­íå... Нå, íå... С êîè î÷è ùå ñå ìåð­íå ïðåä ïðåä­ñå­äà­òå­ëÿ Мè­ëàí... Кð. Гðè­ãî­ðîâ, Н, 69. С íå­âú­î­ðú­æå­íî (ïðîñ­òî) îêî. Кíèæ. Бåç ïî­ìîù­òà íà ìè­ê­ðîñ­êîï, áè­íî­êúë, òå­ëåñ­êîï èëè äðóã îï­òè­÷åñ­êè óðåä, èí­ñ­ò­ðó­ìåíò. Сúç­âåç­äè­ÿ­òà íå ñà íå­ï­ðî­ìåí­ëè­âè.. Нî òå ñà òîë­êî­âà äà­ëå÷ îò íàñ, ÷å çà êðàò­êè­òå ñðî­êî­âå íà æè­âî­òà íè íèå íå ìî­æåì äà çà­áå­ëå­æèì ñ íå­âú­î­ðú­æå­íî îêî òÿ­õ­íî­òî ïðå­ìåñ­ò­âà­íå ïî íå­áå­òî. Д. Пå­åâ, К, 1963, êí. 1, 3-4. Вè­äè­ìè­òå ñ ïðîñ­òî, íå­âú­î­ðú­æå­íî îêî çâåç­äè ñà ðàç­ï­ðå­äå­ëå­íè â 6 âå­ëè­÷è­íè, êà­òî íàé-ñèë­íè­òå ñà îò ïúð­âà, à íàé-ñëà­áè­òå — îò øåñ­òà âå­ëè­÷è­íà. Г. Тî­ìà­ëåâ­ñ­êè, АН, 317. С îò­âî­ðå­íè î÷è1, ó ì è ð à ì   ò è â à ì  ñ è). Рàçã. С ÷óâ­ñ­ò­âî íà ñèë­íà íå­ó­äî­â­ëåò­âî­ðå­íîñò çà­ðà­äè íå­è­ç­ïúë­íå­íî ãî­ëÿ­ìî è ñú­ê­ðî­âå­íî æå­ëà­íèå (óìè­ðàì). Кîí­ñ­òàí­òèí, êî­é­òî áå­øå èç­ëÿ­çúë ñúñ ñó­õî­ïú­ò­íà­òà ñè âî­éñ­êà, ðàç­áî­ëÿ ñÿ è íà âðú­ùà­íè­å­òî ñè óì­ðÿ ñ îò­âî­ðå­íè î÷è, ÷å íå ìî­æàë äà èç­ïúë­íè æå­ëà­íè­å­òî ñè. Д. Вî­é­íè­êîâ, КБИ, 49. Кà­ëèí­êå, ÿ äà ñå îæå­íèì, ÷å ÿ îñ­òà­íà æèâ, ÿ íå,.. åäèí âèä èñ­êàë äà êà­æå, ÷å àêî íå­ùî ñå ñëó­÷è ñ íå­ãî, äà íå ñè îòè­äå ñ îò­âî­ðå­íè î÷è. К. Гå­îð­ãè­åâ, ВБ, 55. "Оæå­íè ñå, ñè­íå! Вðå­ìå òè å. Щå ñè îñ­òà­íà ñ îò­âî­ðå­íè î÷è. Щå óì­ðà, áåç äà äî­÷à­êàì ñíà­õà." А. Сòà­íî­åâ, П, 84. С îò­âî­ðå­íè î÷è2. Пðîñ­âå­òѐí. Сå­ãà ìî­æå­øå äà ñå âúð­íå ïðè ñâî­è­òå ñ îò­âî­ðå­íè î÷è, ìî­æå­øå äà èì êà­æå îíî­âà, êî­å­òî íÿ­êî­ãà íå ðàç­áè­ðà­øå. Сò. Дàñ­êà­ëîâ, ЕС, 291. — Нå­êà ãî íà­ó­÷è äà ïè­øå.. Лþ­äå­òå ñå­ãà ñà ïî-äðó­ãè, ñ îò­âî­ðå­íè î÷è. Д. Тà­ëåâ, И, 201. С î÷è äà ãî èç­ïè­åø. Рàçã. Кàç­âà ñå çà íå­ùî èëè çà íÿ­êî­ãî, êî­é­òî å ìíî­ãî õó­áàâ, êðà­ñèâ. Сòà­íà­ëà å åä­íà õó­áà­âè­öà — ñ î÷è äà ÿ èç­ïè­åø. Сòîÿ âè­ñî­êî â î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî. Кíèæ. Мíî­ãî ñúì öå­íѐí, óâà­æà­âàí îò íÿ­êî­ãî, ìíå­íè­å­òî çà ìå­íå å ìíî­ãî õó­áà­âî. Гî­öå ñòîè ìíî­ãî âè­ñî­êî â î÷è­òå íà ñú­ó­÷å­íè­öè­òå ñè. П. К. Яâî­ðîâ, Сú÷. II, 176. Сúñ çàò­âî­ðå­íè î÷è. Кíèæ. Нå­ïðîñ­âå­òѐí. Иìà­øå ñëó­÷àè, êî­ãà­òî äðó­ãà­ðè, îï­ðàâ­äà­íè îò ñú­äà, ñú­æà­ëÿ­âà­õà, ÷å ñè îòè­âàò.. — Дî­á­ðå, ÷å ìå òè­ê­íà­õà òó­êà. Иíà­÷å òà­êà ùÿõ äà ñè îñ­òà­íà öÿë æè­âîò — ñúñ çàò­âî­ðå­íè î÷è. Еì. Мà­íîâ, ПЯ, 101. — Тè òðÿá­âà äà ñå âê­ëþ­÷èø â àê­öè­ÿ­òà... — В êàê­âà àê­öèÿ? — ó÷ó­äèõ ñå àç. И äî­áà­âèõ: — Тðó­ä­íî ìè å òà­êà ñúñ çàò­âî­ðå­íè î÷è. П. Иëè­åâ, ЛВ, 46-47. Тè­êàì â î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî íå­ùî. Кíèæ. 1. Нàñ­òîé­÷è­âî è äî­ñà­ä­íî íå­ï­ðå‑

êú­ñ­íà­òî íà­ïîì­íÿì íà íÿ­êî­ãî çà íå­ùî èëè çà íÿ­êî­ãî. Пðåä òî­âà ãðàí­äè­î­ç­íî èñ­òî­ðè­÷åñ­êî äå­ëî, êî­å­òî îò­ê­ðè­âà íàé-ñâå­ò­ëè ïåð­ñ­ïåê­òè­âè çà íà­øèÿ íà­ðîä, êîë­êî æàë­êè è ñìå­ø­íè ñà îíèÿ, êî­è­òî íè òè­êàò â î÷è­òå íà­øè­òå íå­äîñ­òà­òú­öè, ïðî­ÿ­âå­íè­òå îò íàñ ñëà­áîñ­òè. РД, 1949, áð. 122, 1. 2. Нà­òÿê­âàì íà íÿ­êî­ãî çà íå­ùî. <Кà­òî (ñÿ­êàø)> òðúí ñúì â î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. Сèë­íî äðà­ç­íÿ íÿ­êî­ãî, ñúç­äà­âàì íÿ­êî­ìó ãî­ëå­ìè íå­ï­ðè­ÿ­ò­íîñ­òè è ïðå÷­êè, çà êî­å­òî ñúì ìðà­çåí, íå­íà­âèæ­äàí. Уñ­ïå­õè­òå íà ôåð­ìà­òà îò ïúð­âà­òà ãî­äè­íà áÿ­õà òðúí â î÷è­òå íà áî­ãà­òà­øè­òå. К. Мîì­÷è­ëîâ, ЗК, 109. — Дî­êîë­êî­òî ðàç­áè­ðàì, âèå èä­âà­òå ïî ïî­âîä íà íÿ­êàê­âî ïè­ñ­ìî. Оò êî­ãî å òî, êîé ñå å çà­ã­ðè­æèë òîë­êî­âà çà ìåí èëè ñúì òðúí â î÷è­òå íà íÿ­êîé ïî­ä­ëåö? В. Нåø­êîâ, Н, 396. Лî­ðà áå­øå òðúí â î÷è­òå íà âñÿ­êà æå­íà è ñú­áóæ­äà­øå ìúæ­êè àì­áè­öèè ó íå­ó­ñ­ïå­ëè­òå êúì íåÿ. Оòå÷., 1978, êí. 13, 33. Тó­ðÿì / òó­ðÿ ïîä îêî íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Рàçã. Зà­ïî÷­âàì äà ñëå­äÿ, äà íà­á­ëþ­äà­âàì îò­á­ëè­çî íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, ïîñ­òà­âÿì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî ïîä íà­á­ëþ­äå­íèå. Тîÿ ðî­ìå­åö Иñàê ãî ïî­ç­íà­âàì, çíàì ãî. Щå êà­æà íà Бå­ëå­ìèð äà ãî òó­ðè ïîä îêî. Й. Вúë­÷åâ, СКН, 39. Тó­ðÿì / òó­ðÿ (òóð­âàì / òóð­íà) îêî íà íÿ­êî­ãî èëè íà íå­ùî. Дè­àë. 1. Нà­ñî÷­âàì âíè­ìà­íè­å­òî ñè êúì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, íà­áå­ëÿç­âàì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî ñ íà­ìå­ðå­íèå äà ïðåä­ï­ðè­å­ìà íÿ­êàê­âè äå­éñ­ò­âèÿ ñï­ðÿ­ìî íå­ãî. Иñ­êàì äà ñú­áå­ðà âñè÷­êè­òå ìî­ìè­÷å­òà îò ñå­ëî­òî äà ïî­è­ã­ðà­ÿò åä­íî õî­ðî íà äâî­ðà, äà âè­äè­òå êàê­âè õó­áà­âè­öè èìà èç­ìåæ­äó èì, ÷å àêî õà­ðå­ñà­òå íÿ­êîÿ, äà ÿ ïî­òóð­÷èì. Жå­íà ìè å òó­ðè­ëà îêî íà äâå-òðè è êú­äå íà­å­ñåí ùå ãëå­äà äà ãè ïðè­âå­äå â ïðà­âà­òà âÿ­ðà. Ц. Гèí­÷åâ, ГК, 235-236. — Гàð­âà­íîâ å òó­ðèë îêî íà Оä­ðèí­ëè­å­âà, çà­ùî­òî íè óñ­ëóæ­âà. Кå ÿ óáè­ÿò íà­âåð­íî. А. Сò­ðà­øè­ìè­ðîâ, Сú÷. V, 274. 2. Хà­ðåñ­âàì íå­ùî èëè íÿ­êî­ãî è èñ­êàì äà ãî ïðè­òå­æà­âàì. Уä­ðÿì / óäà­ðÿ åä­íî îêî íà íÿ­êî­ãî. Пðîñ­òî­íàð. Нà­ìèã­âàì, ñìèã­âàì íÿ­êî­ìó, çà äà ïî­êà­æà, ÷å ñúì ãî ðàç­á­ðàë, ÷å ñå øå­ãó­âàì, çà­êà­÷àì è ïîä. — Нå òå êà­íÿ âú­ò­ðå, çà­ùî­òî... èìàì ñè ãîñ­òè, íà­ëè ðàç­áè­ðàø. — И ѝ óäà­ðè åä­íî îêî. А. Мàí­äàä­æè­åâ, Сúâð., 1980, êí. 1, 12. Уäà­ðè­õ­ìå ñè ïî åä­íî îêî è ñå ðàç­á­ðà­õ­ìå: äî­âå­÷å­ðà êúì îñåì ïðåä õî­òå­ëà. Д. Цîí­÷åâ, М, 148. Уìè­âàì / óìèÿ î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. С äå­ëà­òà ñè ñïà­ñÿ­âàì íÿ­êî­ãî îò ñðàì, ïðåä­ñ­òà­âÿì ãî äî­á­ðå, îò­ñ­ðàì­âàì ãî, ïî­ìà­ãàì íÿ­êî­ìó äà ñå ïðåä­ñ­òà­âè äî­á­ðå, äà ñå îò­ñ­ðà­ìè. — Аìè òè ïî-òúí­êî ëè ïðå­äåø? Дî­á­ðå, ÷å ìà­é­êà òè å æè­âà, òà òè óìè­âà î÷è­òå ñ õóð­êà­òà ñè! К. Пåò­êà­íîâ, ЗëЗ, 239. — Кú­äå ñà åñåí­íè­öè­òå íè... Кú­äå ñà ïî­ä­ìå­ò­íà­òè­òå ñòúð­íè­ùà... Аêî íå áÿ­õà êî­î­ïå­ðà­òî­ðè­òå äà íè óìè­ÿò î÷è­òå, õåï­òåí äà ñìå óãà­ñ­íà­ëè. Кð. Гðè­ãî­ðîâ, Н, 26. — Тàì å ñïà­ñå­íè­å­òî. Хè­ìè­÷åñ­êè­òå òî­ðî­âå ùå íè óìè­ÿò î÷è­òå. Й. Йîâ­êîâ, ПГ, 40. — Нÿ­ìà êàê­âî äà ïðà­âèì. Щå ïî­òúð­ñèì íÿ­êîè îáåê­òè­â­íè ïðè­÷è­íè. Тå ñà íè óìè­âà­ëè î÷è­òå ìíî­ãî ïú­òè, ùå ãè óìè­ÿò è ñå­ãà. ВН, 1962, áð. 3276, 4. Уìè­âàì ñè / óìèÿ ñè î÷è­òå. Рàçã. Оò­ñ­ðàì­âàì ñå, ñïà­ñÿ­âàì ñå îò ñðàì, îò ïî­çîð, ñïà­ñÿ­âàì ÷åñòòà ñè ÷ðåç íÿ­êàê­âà ñâîÿ ïîñ­òúï­êà, ñ íå­ùî õó­áà­âî, äî­á­ðî. Аêî èñ­êàø è ïî ãëà­âè­òå íè íà­ëà­ãàé, ñà­ìî è ñà­ìî ïëà­íúò äà ñå èç­ïúë­íÿ­âà, ÷å çà àï­ðèë, çà òåá ëú­æà, çà íàñ èñ­òè­íà, åä­âàì ñè óìè­õ­ìå î÷è­òå ñ 22 íà ñòî. ВН, 1960, áð. 2727, 4. Уï­ëàø­âà ìè ñå / óï­ëà­øè ìè ñå îêî­òî. Рàçã. Оáèêí. â ñâ. Сìàé­âàì ñå, ñëèñ­âàì ñå îò íå­ùî, êî­å­òî íå ñúì î÷àê­âàë èëè êî­å­òî å íå­î­áè­ê­íî­âå­íî. Оêî­òî íè ñå óïëà­øè — öÿ­ëà àð­ìèÿ îò ïàð­òè­çà­íè. Тàì âè­äÿ­õ­ìå è Сëàâ­÷î. Д. Кèñ­üîâ, Щ, 264. Дðó­ãè­òå ïî­è­ã­ðà­ÿò, ïî­è­ã­ðà­ÿò, ïà ñå ïî­âà­ëÿò ïà­ä­íà­ëè íà çå­ìÿ­òà. А òîé óä­ðÿ ñ êðà­êà­òà ñÿ­êàø ñå­ãà çà­ïî÷­âà. Бðå, óï­ëà­øè ìè ñå îêî­òî. ВН, 1955, áð. 187, 4. Хâà­ùàì / õâà­íà î÷è (îêî). Дè­àë. Сúì, áè­âàì óðî­÷à­ñàí. Сëåä òî­âà õâúð­ëÿò âú­ã­ëå­íè âúâ âî­äà­òà è ãëå­äàò: àêî âú­ã­ëå­íúò ñå çà­âúð­òè íà êî­ëå­ëî, ïðà­ùè è ñå ïðå­ìÿ­òà, çíà­÷è, ÷å áîë­íè­ÿò å õâà­íàë î÷è, óðî­÷à­ñàí å. Иâ. Хàä­æè­éñ­êè, БДНН I, 148. Хâúð­ëÿì / õâúð­ëÿ â î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî íå­ùî. Рàçã. Кàç­âàì íà íÿ­êî­ãî íå­ùî (îáèêí. íå­ï­ðè­ÿ­ò­íî) íà­ï­ðà­âî, îò­ê­ðè­òî, áåç çà­î­áè­êàë­êè. С êàê­âà óÿç­âå­íà ãîð­äîñò Дðó­ìåâ õâúð­ëÿ â î÷è­òå íà îäåñ­÷à­íè îá­âè­íå­íè­å­òî, ÷å òå ñà "ïú­õ­íà­ëè äâà­ìà çëî­÷åñ­ò­íè­öè" â íå­çà­ñ­ëó­æå­íî èç­ïè­òà­íèå. М. Аð­íà­ó­äîâ, БКД, 142. Нà ïðà­ãà ñå îáúð­íà è õâúð­ëè â î÷è­òå íà ñìà­ÿ­íèÿ óï­ðà­â­íèê: — И íà êàð­òè­íà­òà, è òóê, è íàâ­ñÿ­êú­äå òðåá­âà äà ñòî­ÿò õî­ðà ñ ãëà­âè. Сò. Дàñ­êà­ëîâ, ЕС, 333. Хâúð­ëÿì / õâúð­ëÿ <ïî åä­íî> îêî (î÷è). Рàçã. 1. Пî­ã­ëåæ­äàì áå­ã­ëî, êðà­äåø­êîì èëè íà­áúð­çî êúì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, â íÿ­êàê­âà ïî­ñî­êà. Мè­íà­õà ïî­ê­ðàé êðú­÷­ìà­òà, òîé õâúð­ëè îêî ïðåç îò­âî­ðå­íà­òà âðà­òà è îñ­òà­íà ó÷ó­äåí, ÷å íå âèæ­äà íè­êî­ãî íà ïå­é­êè­òå. К. Пåò­êà­íîâ, МЗК, 9. Рà­áî­òà­òà íå ìó ïðå­÷å­øå äà õâúð­ëÿ îêî íà­âúí ïðåç áî­é­íè­öè­òå è êúì ñâîÿ ìëàä äðó­ãàð. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, Иçáð. ïð III, 14. Кà­òî ñè äà­âàì âà­æ­íîñò ïî­ê­ðàé ãíåç­äî­òî, õâúð­ëÿì ïî åä­íî îêî è íà äðó­ãè­òå âðàá­öè. Й. Рà­äè÷­êîâ, НВ, 49. А Дî­é­íî Мà­é­äîâ­ñ­êè, ñïðÿë íå­äà­ëå÷ îò òÿõ, õâúð­ëÿ­øå î÷è êúì äî­ëà. А. Сò­ðà­øè­ìè­ðîâ, ЕД, 31. 2. Пðå­ã­ëåæ­äàì íå­ùî íà­áúð­çî è ïî­âúð­õ­íîñ­ò­íî. Дðóã ïúò òîé ñå âðú­ùà­øå óìî­ðåí, õâúð­ëÿ­øå îêî íà íî­âèÿ âåñ­ò­íèê è îáÿä­âà­øå. В. Сòà­íè­ëîâ, СáХС, 68. Хâúð­ëÿì / õâúð­ëÿ îêî íà (âúð­õó) íå­ùî èëè íÿ­êî­ãî. Рàçã. 1. Хà­ðåñ­âàì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî è èñ­êàì, æå­ëàÿ äà ãî èìàì, äà ãî ïðè­òå­æà­âàì. Оò ïî­ê­ðè­âà íà áà­ðà­êà­òà â çà­ä­íèÿ äâîð äâà­ìà­òà ñ Вàñ­êà­òà óñ­ïÿ­õà äà îò­êúð­òÿò åä­íî ãî­ëÿ­ìî ïàð­÷å ëà­ìà­ðè­íà, íà êî­å­òî îò­äà­â­íà áÿ­õà õâúð­ëè­ëè îêî. Еì. Мà­íîâ, ДСР, 179. Дî­ø­ëà ñè òóê äà ñè òúð­ñèø ìúæ.. Сè­ãóð­íî ñè õâúð­ëè­ëà îêî íà íàé-õó­áà­âèÿ! Бë. Дè­ìè­ò­ðî­âà, ПКС, 336. Нà ïè­ñàð­ñ­êî­òî ìÿñ­òî å ôúð­ëèë îêî òîà ñèí­êî­âåö. Т. Вëà­é­êîâ, Сú÷. III, 82. 2. Нà­ñî÷­âàì âíè­ìà­íè­å­òî ñè êúì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, èìàì ïðåä­âèä, îï­ðå­äå­ëÿì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî çà íÿ­êàê­âà ðà­áî­òà, çà íÿ­êàê­âî äåé­ñò­âèå ñï­ðÿ­ìî íå­ãî. Нà òå­áå, ñè­íå, ñúì

õâúð­ëèë îêî îò­êî­ëå è ùå òå íà­ï­ðà­âÿ ïî­ìîù­íèê. А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, СР, 74. Аç çà­ìè­íà­âàì çà Мå­÷è äîë, êú­äå­òî ñìÿ­òàì, ÷å ùå áú­äà ìíî­ãî ïî-ïî­ëå­çåí,.. Тî­âà å! Оùå ïî­âå­÷å, ÷å ïî­ëè­öè­ÿ­òà å õâúð­ëè­ëà âå­÷å îêî íà ìî­ÿ­òà øè­âà­÷­íè­öà. К. Кàë­÷åâ, ЖП, 216-217. Хâúð­ëÿì / õâúð­ëÿ ïðàõ (ïå­ïåë) â î÷è­òå íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. Зà­á­ëóæ­äà­âàì, ïîä­âåæ­äàì íÿ­êî­ãî ÷ðåç ïðè­âè­ä­íî äî­á­ðè, áëà­ãî­ï­ðè­ÿ­ò­íè çà íå­ãî äå­éñ­ò­âèÿ, êî­è­òî ñà­ìî ïðè­ê­ðè­âàò èñ­òèí­ñ­êè­òå ìè öå­ëè, íà­ìå­ðå­íèÿ. — Сà­ìî êúñ õàð­òèÿ — ïðî­äúë­æè Аá­äó­ðà­õ­ìàí àãà, — ñ êî­é­òî íà­øè­ÿò áà­ùà è ïî­ê­ðî­âè­òåë, íå­ãî­âî èì­ïå­ðà­òîð­ñ­êî âå­ëè­÷åñ­ò­âî ñóë­òàí Аá­äóë Мåä­æèä õàí èñ­êà äà õâúð­ëè ïðàõ â î÷è­òå íà åâ­ðî­ïåéñ­êè­òå ïî­ñ­ëà­íè­öè. А. Хðèñ­òî­ôî­ðîâ, А, 21. Тîé ñú­ùî å çà­ìå­äå­ëåö è ñ îñ­òàâ­êà­òà ñè êà­òî ìè­íèñ­òúð íà çå­ìå­äå­ëè­å­òî îò ïðå­äè­ø­íèÿ êà­áè­íåò óñ­ïÿ äà õâúð­ëè ïðàõ â î÷è­òå íà çå­ìå­äåë­ñ­êè­òå ìà­ñè, ÷å çà­ùè­ùà­âà òå­õ­íè­òå èí­òå­ðå­ñè. Д. Аí­ãå­ëîâ, ЖС, 586. Чå­ðåí ìè å ïðåä î÷è­òå. Рàçã. Мðà­çÿ, íå­íà­âèæ­äàì íÿ­êî­ãî è íå ìî­ãà äà ãî ïî­íà­ñÿì. Нà­øè­ÿò Пåò­êî Сè­ìå­î­íîâ îò â÷å­ðà ìè å ÷å­ðåí ïðåä î÷è­òå! Вÿð­âàé­òå ìè, ïî­íÿ­êî­ãà òîé å ïî-ãî­ëÿ­ìà íà­ïàñò è îò ëèñ­ò­íà­òà âúø­êà. К. Гðî­çåâ, СС, 144. Рî­ä­íè­íè­òå ñà áðà­òîâ­÷å­äè, ÷è­÷îâ­öè, ëå­ëè è âó­é­íè. Чåð­íè ñà ìè ïðåä î÷è­òå è áèõ ãè ìà­õ­íàë, íî åäèí ïî åäèí — íå ñòà­âà. Сò, 1960, áð. 726, 1. Чåð­íåå (òúì­íåå) ìè ïðåä î÷è­òå; ÷åð­íî ìè å ïðåä î÷è­òå. Рàçã. 1. Лî­øî ìè å, íå ñå ÷óâ­ñ­ò­âó­âàì äî­á­ðå (îáèêí. îò ãëàä èëè ñèë­íà áîë­êà). — Оò ëå­ùà­òà ùå íè ñè­ïåø. — Аç ùå âå­÷å­ðÿì âêú­ùè, áàé Иâà­íå,.. — Дî­á­ðå äå, íå íàñ­òî­ÿ­âàì. Дà áå­øå íå­ùî ïî-ñâÿñ­ò­íî, èäè-äîé­äè... Сòî­é­íå, äàé òî­ãà­âà íà ìå­íå, ÷å ìè ÷åð­íåå ïðåä î÷è­òå. Еì. Мà­íîâ, ДСР, 149. И íå­ìó íå å äî­á­ðå; òúì­íåå ìó ïðåä î÷è­òå ïî­íÿ­êî­ãà è íå ìó ñå øå­òà íà äî­áè­òúê, íî êàê­âî äà ñòî­ðè? Ц. Цåð­êîâ­ñ­êè, Сú÷. III, 157. 2. Мíî­ãî ñúì ÿäî­ñàí, ðàç­ã­íå­âåí. Тî­ãà­âà ñðå­ùó íå­ãî ñå èç­ñòú­ïè áó­é­íè­ÿò Мëà­äåí,.., ïà èç­âè­êà îò­÷à­ÿ­íî è ñò­ðà­ø­íî: — Дÿ­äî ïî­ïå, õâúð­ëè áðàä­âà­òà íàñ­ò­ðà­íà, ÷å ìè òúì­íåå ïðåä î÷è­òå. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. I, 77. — Сâà­ðè­ëè ãî ñ åä­íà æåí­ñ­êà â ñòà­ÿ­òà.. — Мëà­äà? Сòà­ðà? — Хà, áàÿ ñúì ÿ ãëå­äàë!... Бå­øå ìè ÷åð­íî ïðåä î÷è­òå. Сå­ãà ìî­æå è äà ìå óâîë­íÿò çà­ðà­äè íå­ãî. К. Кàë­÷åâ, ДНГ, 53. 3. Тåæ­êî ìè å, ìú­÷­íî ìè å, â îò­÷à­ÿ­íèå ñúì. Аõ, íà ìëà­äî ïðåä î÷è­òå / îùå ïî­âå­÷å òúì­íåå. П. К. Яâî­ðîâ, Мèñ., 1894, êí. 6-10, 4. Чóæ­äî îêî. Рàçã. Дðóã ÷î­âåê (îáèêí. çà äà ñå ïîä­÷åð­òàå, ÷å òîé âèæ­äà íå­ùî, êî­å­òî íå òðÿá­âà äà ñå âè­äè). Тî­âà ñå ïðà­âå­øå îò ïðåä­ïà­ç­ëè­âîñò — àêî íà­ä­íè­ê­íå íÿ­êîå ÷óæ­äî îêî, äà íå çà­áå­ëå­æè íè­ùî ïî­äî­ç­ðè­òåë­íî. Д. Сï­ðîñ­ò­ðà­íîâ, С, 211. Нå­äåé­òå çà­á­ðà­âÿ, ÷å âñå­êè âèæ­äà ó ñú­ñå­äè­òå ñè ïî­âå­÷å, îò­êîë­êî­òî ó äî­ìà ñè. Вèå äà íå ïó­ùà­òå ÷óæ­äî îêî âêú­ùè. Сò. Чè­ëèí­ãè­ðîâ, ХНН, 133. Щå ñè èç­äå­ðåì (èç­âà­äèì, èç­êà­ðà­ìå) î÷è­òå. Рàçã. 1. Кà­ðà­ìå ñå è ñå áè­åì ñ íàñ­òúð­âå­íèå, ñ îæåñ­òî­÷å­íèå. 2. В ìíî­ãî ëî­øè, âðàæ­äå­á­íè îò­íî­øå­íèÿ ñìå, êà­ðà­ìå ñå ïî­ìåæ­äó ñè; âðàæ­äó­âà­ìå.