ПИЩЯ̀, ‑ѝø, ìèí. ñâ. ‑я̀õ, ïðè÷. ìèí. ñâ. äå­ÿò. ïè­ùя̀ë, ‑à, ‑î, ìí. ïè­ùѐ­ëè, íåñâ., íå­ï­ðåõ. 1. Иç­äà­âàì, íà­äà­âàì ïè­ñúê, îáèêí. ïðè ñèë­íè áîë­êè, ãî­ëÿ­ìà ñêðúá, íÿ­êà­êúâ óæàñ, ñòðàõ è ïîä.; ïèñ­êàì. Дâå ìîì­÷åí­öà ñà ñå ñ÷åï­êà­ëè çà åä­íà êî­ôè÷­êà. Тå­ã­ëÿò ÿ âñÿ­êî êúì ñå­áå ñè è ïè­ùÿò. Б. Бîë­ãàð, Б, 130. Вñè÷­êè ïè­ùÿ­õà îò­÷à­ÿ­íî è ïðè­çî­âà­âà­õà Бî‑

ãî­ðî­äè­öà­òà íà ïî­ìîù. Д. Дè­ìîâ, ОД, 194. Пà­âåë è Пå­òúð ñâà­ëè­õà áðà­òà ñè Бî­æàí íà êàë­íà­òà çå­ìÿ è ñè­ïå­õà âúð­õó ìó òåæ­êè óäà­ðè. Оêî­ëî òÿõ ïè­ùÿ­õà æå­íè­òå è äå­öà­òà. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. III, 60. Дå­öà­òà ïè­ùÿ­õà óï­ëà­øå­íè, áëå­ä­íè, / ïðåä ìàé­êè óáè­òè è òðó­ïî­âå ëå­ä­íè. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. I, 177. Гàð­âà­íà ãðà­÷å, ãðî­ç­íî çëî­âå­ùî, / ïñå­òà è âúë­öè âè­ÿò â ïî­ëå­òà, / ñòàð­öè ñå ìî­ëÿò áî­ãó ãî­ðå­ùî, / æå­íè­òå ïëà­÷àò, ïè­ùÿò äå­öà­òà. Хð. Бî­òåâ, Сú÷. 1929, 37.

2. Оáèêí. çà ïòè­öà èëè æè­âî­ò­íî — èç­äà­âàì ïè­ñúê èëè îñ­òúð çâóê, íà­ïî­äî­áÿ­âàù ïè­ñúê. Кó­êó­ìÿâ­êà­òà, è òÿ öÿ­ëà íîù ïè­ùÿ­ëà íà ïî­ê­ðè­âà. И òî­âà íå áè­ëî íà õó­áà­âî. К. Кàë­÷åâ, ПИЖ, 120. Мîì­÷èë èç­âà­äè òåæ­êèÿ ñè íîæ è âçå äà äÿë­êà áðå­çè­òå íà­î­êî­ëî .. И ñî­êî­ëúò íà ðà­ìî­òî ìó ïàê ïëÿñ­êà­øå ñ êðè­ëå è ïè­ùå­øå. А. Дîí­÷åâ, ВР, 180. — Мàé ÷å ùå íà­ò­ðó­ïà ñíÿã. Нî­ùåñ.. äè­âè­òå ãúñ­êè ïè­ùÿ­õà, áÿ­ãàò íà þã. Иë. Вî­ëåí, МДС, 171. Тúí­êî è çëî ïè­ùÿò êî­ìà­ðè, àëà ïî­÷åð­íå­ëè­òå îá­âå­ò­ðå­íè ìú­æå ñà èì ñâè­ê­íà­ëè îò­äà­â­íà. С. Сå­âåð­íÿê, ОНК, 116. Нà­ñ­ðå­ùà ñÿ­íî ãî­ðå­øå, / âúâ ñÿ­íî ïè­ùàò çìè­é­÷å­òà — / Гüîð­ãè ñè ãå­ãà ïðî­òî­÷è, / òà ñè çìè­é­÷å­òà èç­âà­äè. Нàð. ïåñ., СáНУ ХLVI, 75.

3. Пðåí. Зà ñè­ëåí âÿ­òúð, áó­ðÿ, óðà­ãàí — èç­äà­âàì îñ­òúð, ðå­ç­ëèâ çâóê, øóì, íà­ïî­äî­áÿ­âàù ïè­ñúê. Зà çëî, ðàç­âà­ëè ñå è âðå­ìå­òî.. Кúì âå­÷åð­òà íàä ïî­ëå­òî ñå íî­ñå­øå âå­÷å ñíå­æ­íà áó­ðÿ, ïè­ùÿ­õà âè­õ­ðóø­êè ïî­ê­ðàé ñã­ðà­äè­òå è ñëå­ïÿ­õà âñè÷­êî æè­âî. Г. Рà­é­÷åâ, В, 17. Вëà­æåí âÿ­òúð, ÷àñ ïî ÷àñ, ñå ñïó­ùà êà­òî ïñå âúð­õó ìåí .. Тîé øè­áà, áðó­ëè, ïè­ùè çëî­âå­ùî, çà­êà­íè­òåë­íî è ñå ïðî­äúí­âà â áåç­ä­íà­òà íà ìðà­êà. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. V, 61. И òîé ñå óâè­âà­øå â þð­ãà­íÿ, çà­ùî­òî ÷ó­âà, ÷å íà­âúí ïè­ùè ôúð­òó­íà­òà. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. IХ, 13. Оð­ëè íàä áå­ä­íè ñå­ëà / ðà­ç­ìàõ­âàò êðè­ëà / è õà­ëà â ïî­ëÿ­òà ïè­ùè. Н. Вàï­öà­ðîâ, Иçáð. ñò, 1946.

4. Зà áúð­çî äâè­æåù ñå âúâ âúç­äó­õà ïðå­ä­ìåò, êóð­øóì è ïîä. — ñâèñ­òÿ, ñâè­ðÿ. Оíåç êóð­øó­ìè — ïèó, ïèó, ïè­ùÿò êà­òî ìàë­êè ïè­ëåí­öà. Й. Йîâ­êîâ, Б, 117. Сðå­ùó íàñ íè­êîé íÿ­ìà­øå äà ñå áî­ðè. Нÿ­ìà­øå äà ïè­ùÿò êóð­øó­ìè íàä íàñ, ãðà­íà­òè, øðà­ï­íå­ëè. Вë. Мó­ñà­êîâ, СáЗР, 404. Еê­íà­õà ãúð­ìå­æè. Кóð­øó­ìè ïè­ñ­íà­õà íàä ñêà­ëè­òå.. Вúð­íàõ ñå íà ìÿñ­òî­òî ñè è äè­ã­íàõ ïðåä î÷è ðå­âîë­âå­ðà. Зà­÷à­êàõ. А ïóñ­òè­íÿ­òà å÷å­øå îò ãúð­ìå­æè, îëî­âî­òî ÷ó­êà­øå íà­î­êî­ëî ïî ñêà­ëè­òå è ïðî­íè­çè­òåë­íî ïè­ùå­øå íàä ãëà­âè­òå íè. Сò. Дè­÷åâ, Р, 144. Тàì .., òàì áó­ðÿ êðú­øè êëî­íî­âå, / à ñà­áÿ ãè ñâè­âà íà âå­íåö; / çè­íà­ëè ñà ñòðà­ø­íè äî­ëî­âå / è ïè­ùè â òÿõ çúð­íî îò ñâè­íåö. Хð. Бî­òåâ, Сú÷. 1950, 16. Кà­òî ãðàä / òàì âúð­õó íè êóð­øó­ìè âà­ëÿ­õà / è ïè­ùÿ­õà ãðà­íà­òè. П. П. Сëà­âå­é­êîâ, Сúáð. ñú÷. I, 85.

5. Зà ìó­çè­êà­ëåí èí­ñ­ò­ðó­ìåíò, ñâèð­êà íà ëî­êî­ìî­òèâ, ñè­ðå­íà è ïîä. — èç­äà­âàì îñ­ò­ðè, ïðî­íè­çè­òåë­íè çâó­öè, íà­ïî­äî­áÿ­âà­ùè ïè­ñúê. И ïàê ñå óíà­ñÿ, ïî­òú­âà â õà­îñ îò çâó­öè — ñòå­íàò öè­ãóë­êè, ðúì­æàò êîí­ò­ðà­áà­ñè, ïè­ùÿò ôëåé­òè, ôëè­ãîð­íè. А. Гó­ëÿø­êè, Л, 80. Кëàð­íå­òî ðÿç­êî ïè­ùå­øå, à òú­ïà­íúò áà­â­íî è ìî­íî­òîí­íî äóì­êà­øå. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. I, 142. Оñ­ò­ðî ïè­ùè ñâèð­êà­òà íà ëî­êî­ìî­òèâ. Й. Йîâ­êîâ, Рàçê. I, 164. А îâ­÷àð­ñ­êè­ÿò êà­âàë ïè­ùè íÿ­êú­äå, òà îã­ëà­øà­âà äî­ëè­íè è óñîè è âå­ñå­ëè öÿ­ëà ïëà­íè­íà. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. VI, 107. // С ïðåäë. î ò. Зà ïðîñ­ò­ðàí­ñ­ò­âî, ìÿñ­òî èëè ÷àñò îò íå­ãî — îã­ëà­ñÿ­âàì ñå, èç­ïúë­âàì ñå ñ îñ­ò­ðè, ðå­ç­ëè­âè çâó­êî­âå, íà­ïî­äî­áÿ­âà­ùè ïè­ñúê, îáèêí. îò ïè­ùÿë­êè, ñâèð­êè. Пëî­ùà­äúò è óëè­öè­òå ïè­ùÿ­õà îò ñâèð­íÿ­òà íà äå­öà­òà, êî­è­òî íà­äó­âà­õà òî­êó-ùî êó­ïå­íè­òå èì ãëè­íå­íè ñâèð­êè. Т. Хàð­ìàí­ä­æè­åâ, КЕД, 221. Аç ñå­äÿõ ïîä åä­íà âúð­áà è òàì ñè ïðà­âåõ "ãàé­äó­íè­öà". Цÿ­ëî­òî ñå­ëî ïè­ùå­øå îò íà­øè­òå ñâèð­êè è ïè­ùÿë­êè. К. Кàë­÷åâ, ПИЖ, 47. Дî­ëè­íè­òå æàë­íî åõ­òÿ­õà, ïè­ùÿ­õà. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. I, 8.

6. Пðåí. Рàçã. Иç­êàç­âàì, èç­ðà­çÿ­âàì îò­ê­ðè­òî íå­äî­âîë­ñ­ò­âî, íå­ñú­ã­ëà­ñèå, ïðî­òåñò îò íå­ùî èëè íÿ­êî­ãî; ïðî­òåñ­òè­ðàì. Нà­ê­ðàÿ Дî­é­÷è­íîâ íà­ä­íè­ê­íà è ïðè òå­ëå­òà­òà. Пî­ñ­ëå õâúð­ëè îáù ïî­ã­ëåä âúð­õó îáî­ðà è êà­çà: — Дî­áè­÷å­òà­òà èç­ã­ëåæ­äàò äî­á­ðå! А çà­ùî ïè­ùè­òå, ÷å ñà îøó­ãà­âå­ëè? Сò. Дàñ­êà­ëîâ, СЛ, 138. Нå å ëè âÿð­íî, ÷å öå­ëè äâå ãî­äè­íè îò òåá áÿ­õà äè­ã­íà­ëè äðó­ãà­ðè­òå ðú­öå, êî­ãà­òî ãåð­ìàí­öè­òå íà­ï­ðåä­âà­õà íà Иç­òî­÷­íèÿ ôðîíò? Пîñ­òî­ÿ­í­íî ñè ïè­ùÿë òî­ãà­âà, ÷å íå ñè âè­íî­âåí, ÷å íå òè å ìÿñ­òî­òî ïðè òÿõ, ÷å íå ñè íè­êà­êúâ êî­ìó­íèñò. В. Нåø­êîâ, Н, 127. В 1871-1872 ã. òîé [Бîò­éîâ] ñòà­âà âå­÷å àê­òè­âåí, ïè­ùÿò îò íå­ãî äâà­òà êðà­é­äó­íàâ­ñ­êè ãðà­äà Бðà­è­ëà è Гà­ëàö. З. Сòî­ÿ­íîâ, ХБ, 142.

Кàí­ñ­êè ïè­ùÿ. Рàçã. 1. Пè­ùÿ ìíî­ãî ñèë­íî, ïðî­íè­çè­òåë­íî, ñúð­öå­ðàç­äè­ðà­òåë­íî, íå­è­ñ­òî­âî. Пðè åäèí çà­âîé íà óð­âà­òà òîé ñå ñï­ðå­ï­íà â åä­íî ìî­ìè­÷åí­öå, êî­å­òî ñëî­ìå­íî îò òè­÷à­íå,.. ïè­ùå­øå êàí­ñ­êè çà ïî­ìîù. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХХIII, 166. 2. Иç­ðà­çÿ­âàì ñèë­íî íå­äî­âîë­ñ­ò­âî, íå­òúð­ïè­ìîñò êúì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî, îáèêí. çà­ðà­äè áåç­ï­ðà­âèå, îã­ðàá­âà­íå, èç­âúð­øå­íè æåñ­òî­êîñ­òè è äð. Нà­øè­ÿò êìåò Кà­ëú­÷à å áàí­äèò è ðàç­áîé­íèê. Сå­ëî­òî êàí­ñ­êè ïè­ùè îò íå­ãî. Вçå­ìå­òå ìåð­êè è íè îòúð­âå­òå. В. Нåø­êîâ, Н, 232. — Рåä íÿ­ìà â äúð­æà­âà­òà — äî­áà­âè Сà­âà. — Иç­äà­äî­õà ñå ôåð­ìà­íè óæ äà ñå ñïà­ñÿò õðèñ­òè­ÿ­íè­òå è äà çà­æè­âå­ÿò ÷î­âåø­êè, à ïúê íèå ñìå ñè ïàê áåç­ï­ðà­â­íà ðàÿ. Сå­ëÿ­íè­òå ïè­ùÿò êàí­ñ­êè îò àãè è áå­éî­âå. Дå­ñå­òú­êúò ñúâ­ñåì ãè ñú­ñèï­âà. Д. Мàð­÷åâ­ñ­êè, ДВ, 98. Пè­ùè áà­áà çà òî­ÿ­ãà. Дè­àë. Уïî­ò­ðå­áÿ­âà ñå, êî­ãà­òî íÿ­êîé ïîñ­òúï­âà òà­êà, ÷å çà­ñ­ëó­æà­âà áîé. Пè­ùÿ äî íå­áå­ñà­òà; ïè­ùÿ êîë­êî­òî ãëàñ èìàì, (êîë­êî­òî ìè ãëàñ äúð­æè); ïè­ùÿ êà­òî ðàç­ï­ðàí <î>). Рàçã.; Пè­ùÿ, òà ñè ãëà­âà êè­íà. Дè­àë. Пè­ùÿ (â 1 è 6 çíà÷.) èç­âúí­ðå­ä­íî ñèë­íî. А åòî, ñå­ãà ìè­ñ­ëè [Юð­òà­ëà­íà] çà ðî­äè­òå­ëè­òå íà òî­âà äå­òå. Кàê­âî ùå êà­æàò òå, àêî ñå íà­ó­÷àò êîé å óáèë ìîì­÷å­òî èì? Мàé­êà­òà ùå ïè­ùè äî íå­áå­ñà­òà è ùå ãî êúë­íå ñ âñè÷­êè ñè­ëè. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, С, 45. Пè­ùÿò ìè óøè­òå. Рàçã. Пðåñ­òà­âàì äà ÷ó­âàì êàê­âî­òî è äà áè­ëî îêî‑

ëî ñå­áå ñè, â ðå­çóë­òàò íà ñòðåñ, óï­ëà­õà, ñèë­íî âúë­íå­íèå, ñìó­ùå­íèå è ïîä. У÷è­òåë­êà­òà ñå ñìó­òè îùå ïî­âå­÷å. Тÿ íå ÷ó íè­ùî. Уøè­òå ѝ ïè­ùÿ­õà. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. IV, 169. Рàç­äå­ëè­õà ñå áëè­çî ïðåä äî­ìà ѝ. Кî­ëþ îò­ìè­íà, à òÿ çà­áúð­çà ïî óëè­öà­òà. Уøè­òå ѝ ïè­ùÿ­õà: çà­ìà­ÿ­íà áå­øå. Г. Рà­é­÷åâ, ЗК, 200.