ГЛА̀СЕН1, ‑ñíà, ‑ñíî, ìí. ‑ñíè, ïðèë. 1. Кî­é­òî ñòà­âà, èç­âúð­ø­âà ñå íà ãëàñ, ïðè êîé­òî ñå ÷ó­âà ãëàñ. Тå [ìî­ìè­÷å­òà­òà] ïúê îò ñâîÿ ñòðà­íà ïðå­äà­âà­õà ïî­ïúë­íå­íè­òå ÷å­êî­âå íà ñïå­öè­à­ë­íà êî­ìè­ñèÿ, êî­ÿ­òî ïó­á­ëè­÷­íî îáÿ­âÿ­âà­øå èìå­íà­òà íà äà­ðè­òå­ëè­òå è ñó­ìà­òà íà ïî­ìîù­òà. Гëà­ñ­íî­òî îáÿ­âÿ­âà­íå èìà­øå çà öåë äà ïî­ãà­ëè ñó­å­ò­íîñòòà íà õî­ðà­òà è äà ãè ïðå­äèç­âè­êà êúì "ñú­ðå­â­íî­âà­íèå". Г. Бå­ëåâ, КВА, 179. Мî­ìè­òå ïðå­êú­ñ­íà­õà ïå­ñåí­òà ñ ãëà­ñåí ñìÿõ. А. Сòðà­øè­ìè­ðîâ, ЕД, 26. Гëà­ñ­íî ÷å­òå­íå. Гëà­ñåí îò­ãî­âîð. Гëà­ñ­íà ìî­ëèò­âà. // Кî­é­òî èç­ïúë­íÿ­âà ïå­ñåí èëè ïðî­è­ç­íà­ñÿ äó­ìè íà ãëàñ. Лþ­áî­â­íà­òà ðà­äîñò íàé-ñèë­íî ìå îá­çå­ìà­øå âå­÷åð, êî­ãà­òî íàä Цà­ðåâ­ã­ðàä èç­ã­ðÿ­âà­øå ìå­ä­íè­ÿò ìå­ñåö è âñè÷­êè î÷è ñå âã­ëåæ­äà­õà â íå­ãî, ðàç­ò­âà­ðÿ­õà ñå çå­íè­öè­òå èì îò áëÿí è áëÿ­íúò ñå ïðå­â­ðú­ùà­øå â ìî­ëèò­âè íà âñè÷­êî æè­âî, â íå­ã­ëà­ñåí è ãëà­ñåí õîð. Еì. Сòà­íåâ, А, 23-24.

2. Оñ­òàð. Кî­é­òî å èç­âåñ­òåí íà ìíî­ãî õî­ðà; ÿâåí. Нî ðà­áî­òà­òà îò äåí íà äåí ñòà­âà­øå ïî-ÿñ­íà è ïî-ãëà­ñ­íà. Сâ. Мè­ëà­ðîâ, Н, 1883, êí. 2, 147. Иçÿ­ñ­íå­íèå çà íÿ­êîè .. íå âñÿ­êî­ìó ðà­çó­ìè­òåë­íè äó­ìè .. Оá­íà­ðî­äó­âàì — ïè­ñ­ìå­íî èëè ñëî­âå­ñ­íî ïðà­âÿ åä­íî íå÷­òî ãëà­ñ­íî, äà ãî ÷óå íà­ðî­äúò. С. Рà­äó­ëîâ, ГМП (ïðå­âîä), 259.

3. Оñ­òàð. Гëà­ñîâ. Пðå­ã­ðà­ê­íà­ëîñòòà çà­å­ä­íî ñ êà­ø­ëè­öà­òà è ñ ìî­ê­ðî­òà­òà .. ñÿ­êî­ãà áè­âà ñëåä­ñ­ò­âèå íà áî­ëå­ç­íå­íî­òî ïî­ðà­æå­íèå íà ãëà­ñ­íèÿ îð­ãàí (ò. å. íà ãúð­ê­ëÿ­íà). Зíàí., 1875, áð. 22-23, 344. // Зâóêîâ. Еä­íà ñòðó­íà èëè äðó­ãî íÿ­êîå ãëà­ñ­íî îðú­äèå, êî­å­òî ñå äâè­æè 16 ïú­òè â ñå­êóí­äà­òà, ïðî­è­ç­âîæ­äà íàé-íèñ­êèé ãëàñ, êîé­òî óõî­òî ÷å­ëî­âå­÷åñ­êî ìî­æå äà ÷óå. Н, 1884, êí. 5-6, 413.

4. Кà­òî ñúù. ãëà­ñ­íà æ. è (ïî-ðÿä­êî) ãëà­ñåí ì. Еçè­êîçí. Гëà­ñåí çâóê. Пî òðà­é­íîñò â ñâúð­çà­íà ðå÷ áúë­ãàð­ñ­êè­òå ãëà­ñ­íè íå ñå äå­ëÿò íà äúë­ãè è êú­ñè, êàê­òî â íÿ­êîè äðó­ãè ñëà­âÿí­ñ­êè è çà­ïà­ä­íî­å­â­ðî­ïåéñ­êè åçè­öè. Л. Аí­ä­ðåé­÷èí è äð., БГ, 9. Пå­ñåí­òà, êî­ÿ­òî èç­ïÿ Лà­õî, èìà­øå åä­íî­î­á­ðà­ç­íà ìå­ëî­äèÿ ñà­ìî îò íÿ­êîë­êî òî­íà, à ãëà­ñ­íè­òå â êðàÿ íà äó­ìè­òå òîé óäúë­æà­âà­øå. М. Мàð­÷åâ­ñ­êè, ОТ, 91. Сú­å­äè­íè­òåë­íà ãëà­ñ­íà.

Гëà­ñåí çâóê. Еçè­êîçí. Сðè÷­êîò­âî­ðåí çâóê íà ÷î­âåø­êà­òà ðå÷, êîé­òî ñå îá­ðà­çó­âà â óñ­ò­íà­òà ïðà­ç­íè­íà îò ìó­çè­êà­ëåí òîí, èç­äà­âàí îò ãëà­ñ­íè­òå ñòðó­íè áåç ïðè­ìåñ íà øóì; ãëà­ñ­íà. В áúë­ãàð­ñ­êèÿ åçèê èìà âñè÷­êî øåñò îñ­íî­â­íè ãëà­ñ­íè çâó­êà. Тå ñà: à, å, è, î, ó, ú. Л. Аí­äðåé­÷èí è äð., БГ, 9. Гëà­ñ­íà ìå­òî­äà íà ïðå­ïî­äà­âà­íå. Оñ­òàð. У íàñ ïðåç ìè­íà­ëèÿ âåê — ïå­äà­ãî­ãè­÷åñ­êè ìå­òîä çà ïðå­ïî­äà­âà­íå íà àç­áó­êà­òà, îñ­íî­âàí íà èçó­÷à­âà­íå íà çâó­êî­âå­òå íà ðå÷­òà è íà áóê­âè­òå êà­òî òå­õ­íè ïè­ñ­ìå­íè çíà­öè. Нà­÷àë­íî ÷òå­íèå è ïè­ñà­íèå ó÷àò ïî Лàí­êàñ­òåð­ñ­êà­òà ìå­òî­äà è îò åä­íà ãî­äè­íà íà­ñàì ó Кà­çàí­ëúê, Кà­ëî­ôåð è Пëîâ­äèâ ñÿ âú­âå­äå íà­ðå­÷å­íà­òà ãëà­ñ­íà ìå­òî­äà. Лåò., 1872, 82. Гëà­ñ­íè âðú­âè. Оñ­òàð. Гëà­ñ­íè ñòðó­íè. Тîé [ëà­ðèí­ê­ñúò] å ñúñ­òà­âåí îò íÿ­êîë­êî õðú­ùÿ­ëè.. Оò òèÿ õðú­ùÿ­ëè ñÿ ñúñ­òà­â­ëÿ­âà åä­íà ÿìè­öà, ïðåç êî­ÿ­òî ñÿ ïðîñ­òè­ðàò.. öè­ïåñ­òè ãúí­êè .. îò äâå­òå ñòðà­íè è ñÿ íà­ðå­÷ÿò ãëà­ñ­íè âðú­âè (ñò­ðó­íè). НКАФ (ïðå­âîä), 87. Гëà­ñ­íè ñòðó­íè (âðúç­êè, ãúí­êè) ìí., åä. (ðÿä­êî) ãëà­ñ­íà ñòðó­íà (âðúç­êà, ãúí­êà). Аíàò. Гëà­âåí îð­ãàí íà ãëà­ñî­î­á­ðà­çó­âà­íå­òî, ïðåä­ñ­òà­â­ëÿ­âàù äâå åëàñ­òè­÷­íè ãúí­êè íà ëè­ãà­âè­öà­òà â ãðú­ê­ëÿ­íà, êî­è­òî òðåï­òÿò ïîä äåéñ­ò­âèå íà èç­äè­ø­íà­òà âúç­äó­ø­íà ñòðóÿ è îá­ðà­çó­âàò çâóê; ãëà­ñèë­êè, ãëà­ñî­âè ñòðó­íè, ãëà­ñî­âè âðúç­êè, ãëà­ñî­âè ãúí­êè. Оïè­òà ñå äà çà­ïåå, íî ãëà­ñ­íè­òå ìó ñòðó­íè êà­òî ÷å áÿ­õà ñå ñêú­ñà­ëè. М. Гðó­áå­ø­ëè­å­âà, ПИУ, 288. Сú­å­äè­íè­òåë­íà ãëà­ñ­íà. Еçè­êîçí. Гëà­ñåí çâóê, êîé­òî ñú­å­äè­íÿ­âà äâå îñ­íî­âè, êî­è­òî ñå ñâúð­çâàò â ñëî­æ­íà äó­ìà, íàïð. î â ñå­íî­êîñ, êî­ñî­ïàä, áëå­äî­ëèê, å â ñè­íå­îê è ïîä. 130. Сòà­ðî­áúë­ãàð­ñ­êèéò åçèê, êàê­òî è ñå­ãà­ø­íèéò íè, ïðà­âè ñëà­ãà­íå­òî íà äó­ìè­òå — à) ÷ðåç ñú­å­äè­íè­òåë­íè­òå ãëà­ñ­íè О, Е: èíî­ï­ëå­ìåí­íèê, ñòîë­ïîò­âî­ðå­íèå, çà­êî­íî­ó­÷è­òåë, áî­ãî­ìî­ëåö, ìî­ðå­õî­äåö, ëú­æåñ­âè­äå­òåë — è á) áåç òå­çè ñú­å­äè­íè­òåë­íè ãëà­ñ­íè. Иâ. Мîì­÷è­ëîâ, ГСЕ, 166.

      ГЛА̀СЕН2, ‑ñíà, ‑ñíî, ìí. ‑ñíè, ïðèë. 1Дè­àë. Кî­é­òî èìà õó­áàâ, ïðè­ÿ­òåí ãëàñ, çâóê; ñëàä­êî­ã­ëà­ñåí, ñëàä­êîç­âó­÷åí, ãëà­ñî­âèò. Чåð­íà âðà­íà, òàì íà ãðà­íà / ÷î­êà íå­ùî è ãðè­çå; / à ëè­ñè­öà, ëó­êà­âè­öà — /.. / .. êàç­âà: /../ "А ïà òè êàê­âà ñè êðà­ñ­íà! / Дà íå áú­äåø òè ïà­óí? /... / Аêî áè äà ñè ïà ãëà­ñ­íà, / çà ïðå­ñòîë å òâî­ÿò êëþí!" П. Р. Сëà­âåé­êîâ, Иçáð. ïð I, 284. Хà­áåð îò­ï­ðà­òè­ëà, / äà ñå

ãîò­âè Йî­âàí Бå­ðî­âå­öî, / äà íà­êà­íè êó­ìî­âå, ñâà­òî­âå, / äà íà­êà­íè äâà ãëà­ñ­íè òú­ïà­íÿ, / äà íà­êà­íè äî äâå ãëà­ñ­íè ñâèð­êè, / äà íà­êà­íè äâà ëè­÷­íè äå­âå­ðÿ. / Дà äî­é­äî­õà çà õó­áà­âà Мà­ðà. Нàð. ïåñ., СáИБ, 30.

2. Иí­äèâ. Кî­é­òî èìà âú­ç­ìî­æ­íîñò, ñè­ëè äà ñå èç­êà­æå. Тó­êà å ãëà­ñ­íè­ÿò, îò­÷à­ÿ­íè­ÿò è ìú­æåñ­ò­âå­íè­ÿò ñå­äåì­ìè­ëè­î­íåí áúë­ãàð­ñ­êè íà­ðîä, êî­é­òî â ïðî­äúë­æå­íèå íà öå­ëè äâå ñòî­ëå­òèÿ å íî­ñèë íà ïëå­ùè­òå ñè íàé-áåç­÷å­ëî­âå­÷­íî­òî ðîá­ñ­ò­âî â Еâ­ðî­ïà è êî­é­òî äíåñ âúñ­òà­âà è èñ­êà îò ñâå­òà åä­íî îò òèÿ äâå íå­ùà: èëè ñâî­áî­äà, èëè ñìúðò! Хð. Бî­òåâ, Сú÷., 1929, 212.