БОЖУ̀Р ì. 1. Мíî­ãî­ãî­äè­ø­íî òðå­âèñ­òî, ïî-ðÿä­êî õðàñ­òî­âè­ä­íî, ãðà­äèí­ñ­êî èëè äè­âî ðàñ­òå­íèå ñ åä­ðè, íàé-÷åñ­òî ÿð­êî­÷åð­âå­íè, à ñú­ùî è áå­ëè èëè ðî­çî­âè öâå­òî­âå, êî­å­òî öúô­òè ïðåç ïðî­ëåò­òà. Paeonia officinalis. В òàÿ ãðà­äè­íà áè­ëå êüîø­êî­âå,.., ÷ó­ä­íè ðàç­êî­ø­íè òðåí­äà­ôè­ëè, ðà­ç­íîö­âå­ò­íè ãå­îð­ãè­íè, ëà­ëå­òà, áî­æó­ðè. Л. Кà­ðà­âå­ëîâ, Сú÷. II, 125. Чà­êà­õ­ìå ïðî­ëåò­òà. Тÿ áà­â­íî íà­ä­íè­ê­íà íàé-íà­ï­ðåä ñ öú­ô­íà­ëèÿ äðÿí, ñëåä òî­âà ñ êî­êè­÷å­òî, ïî­ñ­ëå ñ æúë­òî­çå­ëå­íèÿ êó­êó­ðÿê è íàé-ñå­ò­íå ñ êúð­âà­âî­÷åð­âå­íèÿ áî­æóð. Д. Кà­çà­ñîâ, ВП, 28. Нèå îïóñ­òî­øà­âà­õ­ìå ãðà­äè­íè­òå, êú­ñà­õ­ìå è îò­íà­ñÿ­õ­ìå ëþ­ëå­êè, êàð­òî­ïè, áî­æó­ðè, ÷åì­øè­ðè, òðåí­äà­ôè­ëè. Иâ. Вà­çîâ, ИСМ, 76. Бå­øå ìëà­äà, äè­â­íà áå­øå / â òúí­êîò­êà­íèÿ ñó­ê­ìàí, / íàä óøå­òî ѝ ïëàì­òå­øå ðóæ áî­æóð â çî­ðè íà­á­ðàí. О. Оð­ëè­íîâ, П, 99. — Пî­ëå ñå çå­ëå­íåé íàä âðà­ò­íÿ­òà îò­ï­ðåä, / îá­ñè­ïà­íî ñ öâå­òÿ: êî­êè­÷å, ãî­ðîö­âåò, / æåëò ñìèí, ÷åð­âåí áî­æóð. П. П. Сëà­âåé­êîâ, Сúáð. ñú÷. III, 13.

2. Дè­àë. Дèâ ìàê. — Пðå­ê­ðúñ­òè­ëè ìå Пøå­íè÷­êà­òà, çà­ùî­òî ñúì ïðè­ëè­÷àë íà óç­ðÿë êëàñ,.. — Тè ïðè­ëè­÷àø ïî­âå­÷å íà áî­æóð ñðåä íè­âà. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. II, 59.

Хâúð­ëÿì / õâúð­ëÿ (îáè­ðàì / îáå­ðà) áî­æó­ðè. Дè­àë. Иç­÷åð­âÿ­âàì ñå ìíî­ãî, îáèêí. îò ñèë­íî ñìó­ùå­íèå èëè ñðàì. Гî­ëå­ìè­ÿò ìè áðàò, êà­êúâ­òî ñè å è äî ñå­ãà øå­ãî­áèÿ, êà­òî

çíà­å­øå, ÷å ìå å ñðàì, âñå ñ òî­âà ìå ñúð­äå­øå: "Нèå íà­øà Зëà­òà íà åäè-êî­ãî ñè ùå ÿ äà­äåì, òîé ѝ âçåë â÷å­ðà êèò­êà­òà", ïúê àç — áî­æó­ðè õâúð­ëÿì è — áÿæ âúí. Ц. Гèí­÷åâ, ГК, 136. Чåð­âåí (àëåí) êà­òî áî­æóð. Яð­êî ÷åð­âåí. Лè­öå­òî ѝ îò­âå­ä­íúæ ñå ïðî­ìå­íè, ñòà­íà ÷åð­âå­íî êà­òî áî­æóð. Т. Вëàé­êîâ, Сú÷. I, 1941, 51. Яäîõ ëþ­áå­íè­öà.. ñòó­äå­íà êà­òî ëåä, ÷åð­âå­íà êà­òî áî­æóð. А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, СР, 19.