ДОБРЀ íà­ðå÷. 1. Пî íà­÷èí, êî­é­òî ñú­î­ò­âåò­ñ­ò­âà íà îï­ðå­äå­ëå­íè íîð­ìè, èçèñ­ê­âà­íèÿ, ïðà­âè­ëà; êàê­òî òðÿá­âà, õó­áà­âî. Пðî­òè­âîï. çëå, ëî­øî. Тè ìå çíà­åø, ÷å àç ñè ïî­õîä­âàì, àìà ñè èìàì ìàë­êî çå­ìè­öà è ìîì­÷å­òà­òà ìè äî­á­ðå ñè ãëå­äàò ðà­áî­òà­òà. Й. Йîâ­êîâ, ВАХ, 104. — Пà­â­ëå, òè òàÿ ðà­áî­òà îá­ìè­ñ­ëèë ëè ñè äî­á­ðå? Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. III, 56. Нà äâå ìåñ­òà îò âúð­õà åä­íî èç­äà­äå­íî êà­ìú­÷å ïîç­âî­ëÿ­âà äà ñå ñòú­ïè äî­á­ðå ñ åäè­íèÿ ñà­ìî êðàê. Аë. Кîí­ñ­òàí­òè­íîâ, Сú÷. I, 103. Кà­òî çíàå êîå çà êàê­âî å ïî­ò­ðå­á­íî, òÿ âñè÷­êî ùå íà­â­ðå­ìå äà îò­äå­ëè è ñêú­òà, âñè÷­êî ùå äî­á­ðå äà çà­÷ó­âà. Т. Вëàé­êîâ, Сú÷. I, 165-166. Тîé óìåå äà ñå äúð­æè äî­á­ðå â îá­ùåñ­ò­âî­òî.Зà åê­ñ­êóð­çèÿ â ïëà­íè­íà­òà ÷î­âåê òðÿá­âà äà áú­äå åêè­ïè­ðàí ìíî­ãî äî­á­ðå.Дî­áè­òú­êúò òðÿá­âà äà ñå ïà­çè äî­á­ðå.Дî­á­ðå âúç­ïè­òàí ÷î­âåê.Дî­á­ðå ãëå­äà­íî äå­òå.

2. Пî íà­÷èí, êî­é­òî ñú­î­ò­âåò­ñ­ò­âà, îò­ãî­âà­ðÿ íà îï­ðå­äå­ëå­íè èçèñ­ê­âà­íèÿ çà êðà­ñî­òà; õó­áà­âî, ñ âêóñ. Пðî­òè­âîï. ëî­øî, çëå. Пî­âå­÷å­òî áî­ãî­ìîë­öè áÿ­õà äî­á­ðå îá­ëå­÷å­íè õî­ðà, íî íà­ðåä ñ òÿõ ñå âèæ­äà­õà è îêú­ñà­íè è áîë­íà­âè ñå­ëÿ­íè. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, ДП, 453. Аòå­ëè­å­òî áå­øå ãî­ëÿ­ìî è äî­á­ðå îá­çà­âå­äå­íî. Г. Бå­ëåâ, КВА, 290. Дî­á­ðå ïî­ä­ðå­äåí àïàð­òà­ìåíò. Дî­á­ðå íà­ðè­ñó­âà­íà êàð­òè­íà.

3. Пðè ãëà­ãî­ëè, îç­íà­÷à­âà­ùè ðàç­áè­ðà­íå, òúë­êó­âà­íå, îñ­âå­äî­ìÿ­âà­íå, âúç­ï­ðè­å­ìà­íå è ïîä. — ïî íà­÷èí, êî­é­òî îò­ãî­âà­ðÿ íà èñ­òè­íà­òà; ïðà­âèë­íî, òî­÷­íî, âÿð­íî. Пðî­òè­âîï. çëå. Аç ñúì áèë òî­ãà­âà îùå äîñ­òà ìà­ëúê, â ïúð­âèÿ êëàñ, çà äà ðàç­áå­ðà äî­á­ðå òèÿ ðà­áî­òè, è ãè ðàç­êàç­âàì, .. , ñïî­ðåä êàê­òî ïî-ïî­ñ­ëå ãè áÿõ íà­ó­÷èë. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. Х, 156. Аêî íÿ­êîé ãî çà­ïèò­âà­øå êàê å, òîé íå îò­ãî­âà­ðÿ­øå âå­ä­íà­ãà, ïî­ìè­ñ­ëþ­âà­øå, êà­òî ÷å ëè íå ñõ­âà­ùà­øå äî­á­ðå âú­ï­ðî­ñà. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. III, 84. Тîé èìà­øå òà­êúâ âèä, êà­òî ÷å òðÿá­âà­øå ñà­ìî äà ïî­ã­ëå­ä­íå è äà äî­äå ñëåä òóé äà êà­æå, ÷å Гëó­õà­íå­êà íå å âè­äÿë è íå å ðàç­á­ðàë äî­á­ðå êàê­âî èìà. Й. Йîâ­êîâ, ЧКГ, 280. — Дà ñè ïî­ãî­âî­ðèì, êî­ëå­ãà Мè­ëåâ, íî çà êàê­âî òî­÷­íî? Аç, ïðà­âî äà ñè êà­æà, íå ìî­ãà äà ñõâà­íà äî­á­ðå... Д. Аí­ãå­ëîâ, ЖС, 198. Иðè­íà íå ðàç­á­ðà íè­ùî îò ðå÷­òà íà Хå­ðà­ê­ëè. Бèì­áè äî­ëî­âè ñà­ìî îò­äåë­íè äó­ìè îò íåÿ, à Кîñ­òîâ ÿ ñõ­âà­íà ìíî­ãî äî­á­ðå. Д. Дè­ìîâ, Т, 507. Гî­øî ñòà­íà íåñ­ïî­êî­åí, .. Пî­è­ñ­êà ðà­ç­ðå­øå­íèå äà âú­ç­ëå­çå íà áè­ëî­òî, çà äà ñå îðè­åí­òè­ðà ïî-äî­á­ðå, è êî­ãà­òî ñå êà­÷è, óâå­ðè ñå, ÷å ñòðåë­áà­òà èäå îò­êúì ëà­ãå­ðà. Х. Рó­ñåâ, ПЗ, 289. Дó­ìè­òå ìó î÷å­âè­ä­íî íå áÿ­õà èç­òúë­êó­âà­íè ñúâ­ñåì äî­á­ðå.

4. Пðè ãëà­ãî­ëè êà­òî â ú ð â ÿ, î ò è â à ì, ï î ò ð ú ã â à ì, ñ â ú ð ø â à ì, ïî­íÿ­êî­ãà (ðàçã.) â ñú­÷åò. ñ ïðåäë. í à. Пî áëà­ãî­ï­ðè­ÿ­òåí íà­÷èí, ñ äî­á­ðè ïî­ñ­ëå­äè­öè, ðå­çóë­òà­òè. Пðî­òè­âîï. çëå, ëî­øî. Тîé ñå îïè­òà äà ïðî­äúë­æè òúð­ãî­âè­ÿ­òà çà­å­ä­íî ñúñ ñè­íî­âå­òå ñè, íî íå òðú­ã­íà äî­á­ðå. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. III, 16. Нà­ëè íàé-íà­ï­ðåä òà­êà äî­á­ðå òðú­ã­íà æè­âî­òúò èì, ùî­òî âñè÷­êè õî­ðà èì çà­âèæ­äà­õà? Т. Вëàé­êîâ, Сú÷. I, 1925, 311. — Пî­íå­æå âèæ­äàì — êà­çà òîé òè­õî è íÿ­êàê ñè ñú­ñòðà­äà­òåë­íî, — ÷å íå­ùà­òà íå âúð­âÿò íà äî­á­ðå, ñëåä êà­òî îò­õ­âúð­ëèõ­òå òîë­êî­âà äîñ­òî­é­íè íà­øè êî­ëå­ãè, àç ñå îñ­ìå­ëÿ­âàì äà ïðå­ä­ëî­æà ñå­áå ñè çà êà­ïè­òàí. Е. Кó­ç­ìà­íîâ, ЧДБ, 6. Рà­áî­òè­òå íà ïî-ìàë­êèÿ îò ñå­íå­áèð­ñ­êè­òå áðà­òÿ, íà Пà­â­ëè, òðú­ã­íà­õà îùå ïî-äî­á­ðå. Й. Йîâ­êîâ, ВАХ, 141. Аêî òà­êà ÿ êà­ðàø è çà­íà­ï­ðåä, íÿ­ìà äà ñâúð­øèø äî­á­ðå.Рà­áî­òà­òà ïî òå­ìà­òà âúð­âå­øå ìíî­ãî äî­á­ðå.  О ò ä î á ð å <ê ú ì> ï î-ä î á ð å. Зà óñèë­âà­íå. Вèå âè­äÿõ­òå íà­÷à­ëî­òî íà ìà­÷à, .. , êàê õó­áà­âî ñå áîê­ñè­ðà­õà. Вñè÷­êî âúð­âå­øå îò äî­á­ðå êúì ïî-äî­á­ðå. Й. Пî­ïîâ, СЛ, 100. // Бëà­ãî­ï­ðè­ÿ­ò­íî, áëà­ãîò­âîð­íî. Тàÿ ãðà­äè­íà, .. íà­ñà­äå­íà ñ õó­áà­âè îâîø­êè è öâå­òÿ, .. , ïî­äåéñ­ò­âó­âà äî­á­ðå íà áîë­íèÿ ñòà­ðåö. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХХIII, 16. Тî­âà ÷ó­ä­íî ëå­êàð­ñ­ò­âî ìè ïî­äåéñ­ò­âà èç­ê­ëþ­÷è­òåë­íî äî­á­ðå. △ Уâå­ðåí ñúì, ÷å ïî­÷èâ­êà­òà ùå òè ñå îò­ðà­çè äî­á­ðå.

5. В ðàç­áè­ðà­òåë­ñ­ò­âî, çà­ä­ðó­æ­íî, ñãî­âîð­íî. Пî­äèð ñå­äåì ãî­äè­íè òàÿ æå­íà íî­ñè îùå òðà­óð çà ìú­æà ñè.. — Аç çíàì, ÷å òå íå æè­âå­å­õà äî­á­ðå ñ ìú­æà ñè, — ïðè­áà­âè òîé. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. Х, 84. Тÿ äðó­æè è æè­âó­âà äî­á­ðå ñ âñè÷­êè ìî­ìè îò ìà­õà­ëà­òà. Т. Вëàé­êîâ, Сú÷. I, 1925, 9. // С äî­á­ðî­òà, ñ äî­á­ðè ÷óâ­ñ­ò­âà, ïî äî­áúð íà­÷èí. Тúé êà­òî âî­é­íè­öè­òå ñå îò­íà­ñÿ­õà äî­á­ðå ñ íå­ãî, òîé ñå ïðè­âúð­çà êúì òÿõ. Й. Йîâ­êîâ, Рàçê. III, 21. Гðà­äúò ïî­ñ­ðå­ù­íà äî­á­ðå íî­âèÿ ñè ãîñ­òå­íèí — ñ òî­ï­ëèÿ ñè ñî­ìóí, ñúñ ñëúí­÷å­âî­òî ñè óò­ðî, ïî­ñ­ðå­ù­íà ãî è ãî ïðè­âúð­çà êúì ñå­áå ñè çà­âè­íà­ãè. Д. Тà­ëåâ, ЖС, 21. Тóê âñè÷­êè ñå äúð­æàò äî­á­ðå ñ ìå­íå.

6. Пðè ãë. ï ð à â ÿ, ï î ñ ò ú ï â à ì è ïîä. Пî ïîä­õî­äÿù, óìåñ­òåí, ñï­ðà­âå­ä­ëèâ íà­÷èí. Пðî­òè­âîï. çëå, ëî­øî. Бà­ùà òè íà­ï­ðà­âè äî­á­ðå, ÷å íà­â­ðå­ìå ñêú­ñà ñ òèÿ õî­ðà. Г. Сòà­ìà­òîâ, Рàçê. I, 78. Кî­ãà­òî Пå­òúð ñå íà­ïè­å­øå, òîé ãî­âî­ðå­øå â êðú­÷­ìà­òà ïðåä âñè÷­êè: — Дî­á­ðå ïðà­âè ñòà­ðå­öúò! — íå­êà ãè êðèå òèÿ ïó­ùè­íè. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. III, 28. Сòðó­âà ìè ñå,

÷å íå ïîñ­òú­ïèõ­òå äî­á­ðå, êî­ãà­òî íà­êà­çàõ­òå òî­çè ÷î­âåê, òîé å íå­âè­íåí.Нå ïðà­âèø äî­á­ðå, êà­òî áè­åø äå­òå­òî çà ùÿ­ëî è íå ùÿ­ëî. // Рàçã. Пðè ãë. ê à ç â à ì, ð å ê à, â è ê à ì è ïîä. Уìåñ­ò­íî, ïðà­âèë­íî, ðà­çóì­íî. — Кàê çà­ùî? Гëóõ ëè áå­øå? Аç äî­á­ðå ðå­êîõ äà ñå êà­æå ñëî­âî çà ïîñò. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. VIII, 46. Тîé äî­á­ðå ìè âè­êà­øå äà íå ñå ìå­ñÿ, íî àç íå ãî ïî­ñ­ëó­øàõ è ñå­ãà ùå ïà­òÿ.

7. С ãë. ñ ú ì, ñ ò à â à ì è ïîä. â 3 ë. åä. è îáèêí. ñëåäâ. èçð. ñúñ ñú­þç ä à èëè ÷ å èëè ïðè ïîâ. íàêë. Зà èç­ðàç íà îäî­á­ðå­íèå èëè çà îç­íà­÷à­âà­íå, ÷å íå­ùî å çà ïðåä­ïî­÷è­òà­íå, ÷å å æå­ëà­òåë­íî äà ñòà­íå, äà ñå èç­âúð­øè. — Нå­âåñ­òî, äî­á­ðå å Еë­êà äà îñ­òà­íå â êú­ùè — îáúð­íà ñå ñòà­ðå­öúò êúì Бî­æà­íè­öà. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. III, 35. Нå å äî­á­ðå äà ñòðà­äàò íÿ­êîë­êî äó­øè çà åä­íî­ãî. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХVIII, 63. Нå áå­øå ëè ïî-äî­á­ðå âî­é­íè­öè­òå äà íà­ïó­ñ­íàò ñå­ëî­òî è âúí, â ïî­ëå­òî, ñòå­ã­íà­òè è ãî­òî­âè, .. , äà ÷à­êàò? Й. Йîâ­êîâ, Рàçê. II, 129. И ïî­íÿ­êî­ãà ñè ìè­ñ­ëÿ: äà­ëè íå ñòà­íà ïî-äî­á­ðå, ÷å ìå àðåñ­òó­âà­õà, òà ñå îñ­âî­áî­äèõ îò Вè­î­ëå­òà. К. Кàë­÷åâ, ДНГ, 29. — Пî-äî­á­ðå êà­æè êî­ãà ùå äî­é­äå õëÿ­áúò — ìúð­ìî­ðè òîé. Л. Сòî­ÿ­íîâ, Х, 14. Сà­ìî òîé îò íàñ ïðî­ç­ðå / èñ­òè­íà åä­íà â æè­âî­òà — / ïî-äî­á­ðå å äà óì­ðåø, / âìåñ­òî äà æè­âå­åø ñêîò­ñ­êè. Н. Вàï­öà­ðîâ, Иçáð. ñò, 1946, 124. Дî­á­ðå ùå å, àêî çà­ìè­íåì âå­ä­íà­ãà.Я ïî-äî­á­ðå äà èç­ëå­çåì ìàë­êî íà­âúí.Нà­ìè­ðàì çà íàé-äî­á­ðå äà âè íà­ïó­ñ­íà.

8. Рàçã. В ñú­÷åò. ä î á ð å ÷ å è ñëåäâ. ãëà­ãîë. Зà èç­ðà­çÿ­âà­íå íà çà­äî­âîë­ñ­ò­âî, óäî­â­ëåò­âî­ðå­íèå îò èç­âúð­ø­âà­íå­òî íà äå­éñ­ò­âè­å­òî, îç­íà­÷å­íî ñ ãëà­ãî­ëà. Вëå­çå ÷è­÷î­òî è ïî­ã­ëå­ä­íà ïðåç ïðî­çî­ðå­öà: âà­ëå­øå åäúð, ïóõ­êàâ ñíÿã .. Аìà ÷å çè­ìà, æå­íî, à! Дî­á­ðå ÷å äî­êà­ðà­õ­ìå âú­ã­ëè­ùà­òà! М. Гðó­áå­ø­ëè­å­âà, ПИУ, 27. Дî­á­ðå ÷å ìè ñå îáà­äè. Иíàê íÿ­ìà­øå è äà òå ïî­ç­íàÿ. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. II, 163. Дî­á­ðå ÷å äî­é­äîõ­òå, òîë­êî­âà ìè áå­øå äî­ìú­÷­íÿ­ëî çà âàñ.

9. Пðè ãë. ñ ú ì, ÷ ó â ñ ò â à ì ñ å, è ç ã ë å æ­ ä à ì è äð. В äî­á­ðî ñúñ­òî­ÿ­íèå (ôè­çè­÷åñ­êî, äó­øå­â­íî, ìà­òå­ðè­à­ë­íî). Пðî­òè­âîï. çëå. — О-î! äî­áúð äåí, áàé Иðå­÷åê, êàê ñè, äî­á­ðå ëè ñè? Аë. Кîí­ñ­òàí­òè­íîâ, БГ, 40. Бàé Дè­ìî — òúé ñè êà­çà èìå­òî — ñå ôà­ëå­øå, ÷å ñà äî­á­ðå, ïî­ìè­íú­êúò èì íå å ëîø. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХII, 121. — Тè íå èç­ã­ëåæ­äàø äî­á­ðå. Бî­ëåí ëè ñè? Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. II, 51. Тóê, ïðè ðî­ÿ­ëà, äå­òî ðÿä­êî âëè­çà ÷î­âåê, òå [ìëà­äè­òå õî­ðà] ñå ÷óâ­ñ­ò­âó­âàò íàé-äî­á­ðå. Сâ. Мèí­êîâ, ДА, 37. Аêî íÿ­êàê ðàç­áå­ðå, / àêî íÿ­êàê òîé óñå­òè, / òè êà­æè, ÷å ñìå äî­á­ðå / è î÷àê­âà­ìå äå­òå­òî. Н. Вàï­öà­ðîâ, Иçáð. ñò, 1946, 126.  В ñú­÷åò. ñ í à ñ ò ð î å í, ð à ç ï î ë î æ å í. В äî­á­ðî, ïðè­ÿ­ò­íî ðàç­ïî­ëî­æå­íèå, íàñ­ò­ðî­å­íèå. Кàê­òî å äî­á­ðå ðàç­ïî­ëî­æåí è íå ìó ñå ñïè, íàé-äî­á­ðå ùå áú­äå äà çà­ïè­øå íå­ùî â äíå­â­íè­êà ñè. Й.Йîâ­êîâ, ЧКГ, 246. Нà­âå­äå ãëà­âà íàä ïè­ñ­ìà­òà è ñ ïè­ñàë­êà â ðú­êà ïîä­êà­íè: — Гî­âî­ðå­òå, Вè­ëåì. Оá­ðú­ùå­íè­å­òî ñ ìàë­êî­òî ìó èìå ïîä­ñ­êàç­âà­øå íà Мàí­äåð, ÷å øå­ôúò å äî­á­ðå ðàç­ïî­ëî­æåí. П. Сïà­ñîâ, ХëХ, 10.

10. Пðè ãë. ñ ú ì, ñ ò à â à ì â 3 ë. åä. è ñ ëè÷. ìåñ­òî­èì. â äàò. Оç­íà­÷à­âà, ÷å íÿ­êîé ñå ÷óâ­ñ­ò­âà èëè çà­ïî÷­âà äà ñå ÷óâ­ñ­ò­âà äî­á­ðå. Пðî­òè­âîï. çëå. — Пðî­ùà­âàé­òå, íî íå ìè å äî­á­ðå! Мíî­ãî ìå áî­ëè ãëà­âà­òà! О. Вà­ñè­ëåâ, Л, 28. Тà­çè ñó­ò­ðèí îùå ùîì ñòà­íà, óñå­òè, ÷å íå ѝ å äî­á­ðå. В. Пëà­ìå­íîâ, ПА, 40.

11. Дîñ­òà­òú­÷­íî ïî êî­ëè­÷åñ­ò­âî èëè êà­÷åñ­ò­âî; õó­áà­âî. Пðî­òè­âîï. çëå, ëî­øî. Оò ñå­ãà íà­òà­òúê íà­äåæ­äè­òå íà Пå­ò­ðà áÿ­õà ñà­ìî íà Аíà­äî­ëå­öà. Тîé ãî õðà­íå­øå äî­á­ðå ñ ïðî­ñå­íà êà­øà, õâúð­ëÿ­øå ìó õàï­êè õëÿá. Й. Йîâ­êîâ, АМГ, 28. Кðèñ­òà èçîá­ùî íå ãî [áå­áå­òî] óñå­ùà­øå, ñà­ìî äå­òî áå ïðè­áà­âè­ëà è íå­ãî­âèÿ ãëàä êúì ñâîÿ, òúé äî­á­ðå ñè ïî­õàï­âà­øå. П. Вå­æè­íîâ, НБК, 354-355. Сëóæ­áà­òà ìó áå äî­á­ðå ïëà­òå­íà è òîé íå­âîë­íî ïî­ò­ðúï­âà­øå îò ìè­ñúë­òà, ÷å áè ìî­ãúë äà áú­äå åäèí îò ìíî­ãî­òî áå­ç­ðà­áî­ò­íè ìëà­äå­æè ñ îá­ðà­çî­âà­íèå, êî­è­òî ñêè­òà­õà îò êàí­òî­ðà íà êàí­òî­ðà äà òúð­ñÿò ðà­áî­òà. П. Сïà­ñîâ, ХëХ, 11-12. // В äîñ­òà­òú­÷­íî âè­ñî­êà ñòå­ïåí; õó­áà­âî. Пðî­òè­âîï. çëå. Нå­ùî îñî­áå­íî çà­áå­ëÿç­âàì â òó­êà­ø­íè­òå ìåñ­òà: ñëåä êà­òî çà­ñå­ä­íå ñëúí­öå­òî è ñå ìðú­ê­íå äî­á­ðå, â ïðî­äúë­æå­íèå íà åäèí ÷àñ ñòà­âà ìíî­ãî òúì­íî. Й. Йîâ­êîâ, ЧКГ, 248. — Щî âå­ëèø, Нè­éî, ùåð­êî? — ÷ó ñå .. ãëà­ñúò ѝ îò­êúì äðó­ãèÿ êðàé íà ñòà­ÿ­òà. — Тî­âà ëè äà íè ñâå­òè? Дî­á­ðå íè ñâå­òÿò íàì ñâå­òèë­íè­öè­òå. Д. Тà­ëåâ, ПК, 17. Сëåä ìàë­êî ãîñ­òúò è Мà­òåé Пðå­î­á­ðà­æåí­ñêè âëÿ­çî­õà â äî­á­ðå çà­òî­ï­ëå­íà ñòàÿ, ïîñ­ò­ëà­íà ñ ÷åð­ãà. Д. Мàð­÷åâ­ñ­êè, ДВ, 42. Лè­ñè­öà­òà, êî­ãà âè­äÿ­ëà, ÷å å çàì­ðú­ç­íà­ëà äî­á­ðå îïàø­êà­òà íà âúë­êà, ðå­ê­ëà: à ñå­ãà, êóì­÷å, òå­ã­ëè! Хðèñ­òîì. ВВ I, 29. Чå­òè­ðè î÷è îò äâå ïî-äî­á­ðå âèæ­äàò. Пî­ãîâ. △ Пðè­÷è­íè­òå çà êà­òàñ­ò­ðî­ôà­òà ñà äî­á­ðå èç­âåñ­ò­íè íà âñè÷­êè.Гî­âî­ðÿ ñðà­â­íè­òåë­íî äî­á­ðå íÿ­êîë­êî åçè­êà.Бåç î÷è­ëà­òà íå âèæ­äàì äîñ­òà­òú­÷­íî äî­á­ðå.Пî­ç­íà­âàì òî­çè ãðàä ìíî­ãî äî­á­ðå. // Дè­àë. В ìíî­ãî âè­ñî­êà ñòå­ïåí; òâúð­äå ìíî­ãî. Мèõ­êî, àêî íå å ñëÿ­çúë íà­äî­ëó êúì òóð­ñ­êè­òå òþ­òþ­íè­ùà ïî êðàæ­áà, ùå ëå­æè íà äî­á­ðå äå­áå­ëà è ñòó­äå­íà ñÿí­êà. Иë. Вî­ëåí, МДС, 212.

12. Оñ­òàð. В ñðàâí. ñòå­ïåí, êà­òî âìåò. èç­ðàç, îáèêí. ñúñ ñú­þç è ë è. Пðè óòî­÷­íÿ­âà­íå íà ïðåä­õî­ä­íî òâúð­äå­íèå; ïî-ïðà­âî, ïî-òî­÷­íî. Зà­ëà­òà, èëè ïî-äî­á­ðå, øè­ðî­êè­ÿò ïðóñò, .. , áå­øå âå­÷å îñ­âå­òåí. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. VI, 24. Аëà â òîÿ ñëó­÷àé òîé ñå ïîä­÷è­íè íà âî­ëÿ­òà íà áà­áà ñè è ðå­øè ñå äà íà­ï­ðà­âè òî­âà, êî­å­òî òÿ ãî ñú­âåò­âà­øå, èëè ïî-äî­á­ðå, êî­å­òî ìó çà­ïî­âÿä­âà­øå. Т. Вëàé­êîâ, Сú÷. II, 99. И Иñ­êú­ðúò, ïî-äî­á­ðå — øó­ìúò ìó, å äðóã ñå­ãà. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХVII, 43.

13. Кà­òî ÷àñ­òè­öà. Рàçã. Зà èç­ðà­çÿ­âà­íå íà ñú­ã­ëà­ñèå, îäî­á­ðå­íèå, ðàç­áè­ðà­íå. — Мíî­ãî íàñ­òî­ÿ­âà äà âè­äè... — Дî­á­ðå, íå­êà äî­é­äå, — ðå­÷å äîê­òî­ðúò íå­çà­èí­òå­ðå­ñî­âà­íî. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. II, 174. — Вå­ä­íà­ãà äà ñå ìà­õàø! .. — Дî­á­ðå — êà­çà ãëó­õî àä­âî­êà­òúò, — ùå

èäà äà ñè ïðè­áå­ðà áà­ãà­æà. Кð. Вåë­êîâ, СБ, 143. — Нà òè òàÿ ñâè­íÿ, äàé ìè êðà­âà­òà! Дî­á­ðå, ñú­ã­ëà­ñåí ñúì. Рàí Бî­ñè­ëåê, ВП, 111. Г î ë å ì à í î â.. Иäè ñå îá­ëå­÷è è âúð­âè ó Аí­ãå­ëî­âè, .. Чà­êàé ìå òàì. Г î ë å ì à í î â à. Дî­á­ðå. Сò. Л. Кîñ­òîâ, Г, 34. // Оáèêí. â ñú­÷åò. ñ ÷àñ­òè­öà­òà ä å. Зà èç­ðàç íà ñú­ã­ëà­ñèå, ïîò­âúð­æ­äå­íèå ñ îò­ñÿí­êà íà íå­äî­âîë­ñ­ò­âî, ðàç­ä­ðà­ç­íå­íèå, äî­ñà­äà. — Тà­êà ëè? Дî­á­ðå — ðå­÷å Еí­üî îáè­äå­íî. — Кà­òî å òà­êà, âúð­âè ñè. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. III, 104. — Тè ìè êà­æè ìå­íå ùå äî­é­äåø ëè? — Нå ùåø, à, òúé ëè, íå ùåø. Дî­á­ðå. Й. Йîâ­êîâ, ЖС, 88. — Дíåñ òðÿá­âà íå­ï­ðå­ìåí­íî äà ïðè­ãîò­âèì âñè÷­êî çà óò­ðå­ø­íà­òà åê­ñ­êóð­çèÿ. — Дî­á­ðå äå, ðàç­á­ðàõ! ● В ñú­÷åò. ñúñ ñú­þç à ì à. Мëàä å Гåð­÷î, æå­íè ìó ñå, ïà ñå­äè è ìè­ñ­ëè, êàê­âî äà ïðà­âè. Кîÿ îí äà èç­áå­ðå? Пî­è­ñ­êàë áè Гàí­êà Гðú­ãîð­÷è­íà.. Дî­á­ðå, àìà áà­ùà ѝ òà­êè­âà çåò­üî­âå êà­òî Гåð­÷î íå èñ­êà è äà âè­äè. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. V, 95. Нà ìíî­ãî ìåñ­òà ïî ïú­òÿ ñðå­ùàë ïðåñ­ïè êà­òî êó­ïà ñå­íî, íî ãè ïðå­ãàç­âàë è âñå áúð­çàë äà ñòè­ã­íå ñå­ëî­òî. Дî­á­ðå, àìà íà åäèí çà­âîé íà ïú­òÿ, ïàê â íÿ­êàê­âà òó­ôà, ÷óë âúë­÷è âîé. Й. Рà­äè÷­êîâ, В, 195.

Дî­á­ðå äî­øúë è (ïðîñ­òî­íàð.) äî­á­ðå äî­øåë. Пîç­ä­ðàâ ïðè ïî­ñ­ðå­ùà­íå íà ãîñò. — Пðå­äè ìè­íóò­êà ìè îáà­äè­õà, ÷å ùå äîé­äå­òå! — êà­çà òîé, êà­òî ñå ðú­êó­âà­øå. — Е äî­á­ðå äî­ø­ëè! П. Вå­æè­íîâ, НС, 27. Нåø­êî­ëî­âàí æåí­ñ­êè ãëàñ ïîç­ä­ðà­âè ïú­ò­íè­öè­òå, äî­á­ðå äî­ø­ëè íà áîð­äà íà ñà­ìî­ëå­òà ñ êî­ìàí­äèð Тî­äî­ðîâ. М. Иâà­íîâ, КБВ, 3-4. — Аç ìó ïðî­òÿ­ãàì ðú­êà çà "äî­á­ðå äî­øåë", à òîé ñå ïà­çè! Зä­ðà­âåé äå! Дî­á­ðå äî­øåë! П. Пðî­äà­íîâ, С, 112. Дî­á­ðå äî­øúë ñúì. 1. Нÿ­êú­äå, ïðè íÿ­êî­ãî. Пðè­ÿ­òåí, æå­ëàí ãîñò ñúì íÿ­êú­äå, ïðè íÿ­êî­ãî. Зà­ãîð­ñ­êè ãî èç­ï­ðà­òè äî âõî­ä­íà­òà âðà­òà è êà­òî ñå ðú­êó­âà­øå, çà­áå­ëÿ­çà ó÷­òè­âî: — Вèå ñòå âè­íà­ãè äî­á­ðå äî­øúë â ìîÿ äîì. В. Гå­íîâ­ñ­êà, СГ, 282. 2. Зà íÿ­êî­ãî, çà íå­ùî. Оáèêí. â 3 ë. Кîé­òî å ìíî­ãî íà­â­ðå­ìå­íåí, èç­ãî­äåí, ïî­ëå­çåí çà íÿ­êî­ãî èëè çà íå­ùî è ñå ïðè­å­ìà ñ ãî­òî­â­íîñò. Оò­ï­ðå­äå ìó ïî­î­ðå­äÿ, æúë­òè­òå ÷àë­ìè ñå ïî­î­ò­äà­ëå­÷è­õà. И òî­âà áå äî­á­ðå äî­ø­ëî çà Мîì­÷è­ëà: äà ñè îò­äú­õ­íå çà ìèã è äà ðàç­ã­ëå­äà áîé­íî­òî ïî­ëå. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, ДП, 485. Зà íåÿ [÷îð­áàä­æèéñ­êà­òà ïàð­òèÿ] òÿ [ñòà­òè­ÿ­òà íà Иêî­íî­ìîâ] âñú­ù­íîñò å äî­á­ðå äî­ø­ëà, çà äà ñå ñï­ðà­âè ñúñ ñâî­è­òå ïðî­òè­â­íè­öè. Т. Жå­÷åâ, БВ, 382. Дî­á­ðå çà­âà­ðèë. Рàçã.; Дî­á­ðå íà­ìå­ðèë. Дè­àë. Оò­ãî­âîð íà ïîç­ä­ðà­âà "äî­á­ðå äî­øúë". О, äÿ­äî Сòàí­÷î, äî­á­ðå äî­øåë! .. Дî­á­ðå çà­âà­ðèë, Нè­êîë­÷î. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХIХ, 11. П å ò ê î — Дî­á­ðå äî­ø­ëè. Д î á ð è Т å ð ç è ÿ ò — Дî­á­ðå íà­ìå­ðèë, ÷îð­áàä­æè Пåò­êî. П. Тî­äî­ðîâ, Сúáð. ïð II, 421. Дî­á­ðå, çëå; çëå, äî­á­ðå. Рàçã. Кàê äà å; êðè­âî-ëÿ­âî. Дî­á­ðå, çëå — òàÿ çè­ìà ìè­íà, àìà äà âè­äèì äðó­ãà­òà êàê ùå èç­êà­ðà­ìå. Дî­á­ðå ñúì. Рàçã. 1. С íÿ­êî­ãî. Нà­ìè­ðàì ñå â äî­á­ðè îò­íî­øå­íèÿ, ðàç­áè­ðàì ñå (ñ íÿ­êî­ãî). Кà­òî èìàõ ïðåä âèä æåñ­òî­êè­òå ãî­íå­íèÿ, êî­è­òî áÿõ ñè íà­â­ëÿ­êúë ïî­ðà­äè ÿâ­íà­òà ìè âðàæ­äå­á­íîñò ñï­ðÿ­ìî Нå­î­ôè­òà è Кîñ­òà­êÿ, àç áÿõ ïðåä­ïà­ç­ëèâ â Лî­âå÷ è ÿâ­íî ãëå­äàõ äà áú­äà äî­á­ðå ñ Мå­ëå­òèÿ. П. Р. Сëà­âåé­êîâ, БП I, ХХIV. Дà, çëå ñìå ñ ãî­ðè­òå è ñ âî­äà­òà! — âúç­äú­õ­íà áàé Нîí­÷î. Кàé­ðÿ­êîâ ðÿç­êî ñå èç­âúð­íà. — А ñ õî­ðà­òà äî­á­ðå ëè ñìå? А. Гó­ëÿø­êè, СВ, 296. 2. С íå­ùî. Нå èç­ïèò­âàì çà­ò­ðó­ä­íå­íèÿ ïî îò­íî­øå­íèå íà íå­ùî, ìî­ãà äà ñå ñï­ðà­âÿ ñ íå­ùî èëè èìàì íå­ùî êîë­êî­òî ìè òðÿá­âà, êîë­êî­òî ìè å íå­î­á­õî­äè­ìî. — "Нî êàê äà çà­ïî­÷­íà? — ïè­òà­øå ñå òîé. .. А è ñ ïðî­è­ç­íî­øå­íè­å­òî íå ñúì äî­á­ðå." Н. Аí­òî­íîâ, ВОМ, 45. Хëÿ­áúò áå­øå ÷å­ðåí, áåç­â­êó­ñåí, à è íå äîñ­òè­ãà­øå. Бðà­ø­íî­òî ïîñ­êú­ï­íà, à íÿ­ìà­øå îò­êú­äå è äà ñå êó­ïè. И ñ ìà­ç­íè­íè­òå íå áÿ­õà äî­á­ðå. Г. Кà­ðà­ñëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. V, 175. Дî­é­äå ìè (ùå ìè äî­é­äå) äî­á­ðå; èä­âà ìè äî­á­ðå. Рàçã. Кàç­âà ñå çà íå­ùî ïðè­ÿ­ò­íî, êî­å­òî ñúì ïî­ëó­÷èë òî­÷­íî â ïîä­õî­äÿù ìî­ìåíò, êî­å­òî ìè å äîñ­òà­âè­ëî (ùå ìè äîñ­òà­âè) ãî­ëÿ­ìî óäî­âîë­ñ­ò­âèå, êî­å­òî å çà­äî­âî­ëè­ëî (ùå çà­äî­âî­ëè) íÿ­êàê­âà ìîÿ ïî­ò­ðå­á­íîñò. Нà­ìè­ðàì / íà­ìå­ðÿ çà äî­á­ðå. Сìÿ­òàì çà ïðà­âèë­íî, ðå­øà­âàì. Нå­êà ñè ïî­ìè­ñ­ëè. Тîé å ðà­çó­ìåí. И êàê­âî­òî íà­ìå­ðè çà äî­á­ðå, òî­âà äà íà­ï­ðà­âè. Т. Вëà­é­êîâ, Сú÷. I, 1925, 232. Фè­ëî­ñî­ôè­è­òå íà äÿ­äà íå ìè ñå õà­ðå­ñà­õà è àç íà­ìå­ðèõ çà ïî-äî­á­ðå äà èç­ëÿ­çà íà óëè­öà­òà è äà íà­ìå­ðÿ ïðè­ÿ­òå­ëè­òå ñè. Д. Нå­ìè­ðîâ, КБМ, êí. 1, 100. Оòè­âàì (âúð­âÿ) <íà> äî­á­ðå. Рàçã. Зà áî­ëåí ÷î­âåê èëè æè­âî­ò­íî — ïî­ï­ðà­âÿì ñå, îç­ä­ðà­âÿ­âàì. Сëåä ñå­ä­ìè­öà-äâå, íàñ­òà­íå­íè â åä­íà áîë­íè­öà, ðî­ò­íè­ÿò îòè­âà­øå íà äî­á­ðå. Й. Йîâ­êîâ, Рàçê. III, 28. Сòà­ðà­òà íå îòè­âà­øå íà äî­á­ðå. Иìà­øå îãúí, ìÿ­òà­øå ñå, äè­øà­øå òåæ­êî. Й. Йîâ­êîâ, ВАХ, 184. — Вúð­âèø äî­á­ðå! — êà­çà òîé. — Дà­æå ìíî­ãî äî­á­ðå! .. — Сêî­ðî ùå áú­äåø íà êðà­êà... — Иñ­êàì äà ñå âúð­íà â ñòðîÿ! — êà­çà òè­õî áî­å­öúò. П. Вå­æè­íîâ, НС, 85. Пîñ­òè­ëàì ñè / ïîñ­òå­ëÿ ñè äî­á­ðå îáèêí. ïðåä íÿ­êî­ãî. Рàçã. 1. С ïî­âå­äå­íè­å­òî ñè ñúì ñè ñïå­÷å­ëèë äî­âå­ðèå, àâ­òî­ðè­òåò. Дúë­áî­êî è èñ­ê­ðå­íî òè ñå ïî­ê­ëà­íÿò! — çà­áå­ëÿ­çà Бî­ðè. — Иç­ã­ëåæ­äà äî­á­ðå ñè ïîñ­òè­ëàø! Й. Вúë­÷åâ, СКН, 72. 2. Иðîí. Иç­ëà­ãàì ñå ñ ïîñ­òúï­êè­òå ñè èëè ñúç­äà­âàì ëî­øî îò­íî­øå­íèå, íàñ­ò­ðî­å­íèå êúì ñå­áå ñè. — Кàê­òî àç íà òåá íå òè ñå áúð­êàì â ðà­áî­òà­òà, òà­êà è òè íå ìî­æåø äà çà­ïî­âÿä­âàø â ìî­ÿ­òà êàí­öå­ëà­ðèÿ! Нà­ïó­ñ­íè ìè êàí­öå­ëà­ðè­ÿ­òà. — Мíî­ãî äî­á­ðå ñè ïîñ­òè­ëàø! — èç­âè­êà Пåò­êî è èç­ñ­êî­÷è, öå­ëè­ÿò ðàç­ò­ðå­ïå­ðàí. Сò. Дàñ­êà­ëîâ, СЛ, 256.