НАВАЛЯ̀ВАМ1, -àø, íåñâ.; íà­âà­ëя̀, ‑ѝø, ìèí. ñâ. -я̀õ, ïðè÷. ìèí. ñâ. äå­ÿò. íà­âà­ëя̀ë, -à, -î, ìí. íà­âà­ëѐ­ëè, ñâ, 1. Нå­ï­ðåõ. Зà ñíÿã — âà­ëÿ â îï­ðå­äå­ëå­íî êî­ëè­÷åñ­ò­âî èëè äîñ­òà­òú­÷­íî, çà äà ïî­ê­ðèÿ çå­ìÿ­òà èëè íå­ùî. Нàñ­òú­ïè­õà ïúð­âè­òå ñòó­äî­âå. Нàé-íà­ï­ðåä çà­ïî­÷­íà äà ïà­äà ñëà­íà, ïî­ñ­ëå íà­âà­ëÿ òú­íúê ïëàñò ñíÿã. СáХ, 131. Вðå­ìå­òî ñå ïðî­ìå­íè è åä­íà íîù âúð­õó ñòà­ðèÿ ñíÿã íà­âà­ëÿ íîâ, ïðå­ñåí. Й. Йîâ­êîâ, ВАХ, 121. Аëà ñú­ùà­òà íîù îò­íî­âî íà­âà­ëÿ­âà äå­áåë ñíÿã. Д. Бî­çà­êîâ, ДС, 60. // Бåçë. íà­âà­ëÿ­âà, íà­âà­ëè. Вà­ëè ñíÿã â îï­ðå­äå­ëå­íî êî­ëè­÷åñ­ò­âî èëè äîñ­òà­òú­÷­íî, çà äà ïî­ê­ðèå çå­ìÿ­òà èëè íå­ùî. Сòó­äî­âå­òå õâà­íà­õà îò Нè­êóë­äåí è äúð­æà­õà ÷àê äî ïðî­ëåò­òà. Пî­î­ò­ïóñ­êà­õà ïðåç äå­íÿ çà ÷àñ-äâà, êîë­êî­òî äà íà­âà­ëè, äà íà­ò­ðó­ïà íî­âè ïðåñ­ïè, è ïàê ñòÿ­ãà­õà. Н. Нè­íîâ, ЕШО, 52. — Тè íå çíà­åø. Гîð­ñ­êè­òå õî­ðà íå èç­áè­ðàò, à êà­ðàò íà­ï­ðà­âî, çà äà íå õâà­íàò ïú­òå­êè­òå èì. А ñå­ãà, êàê­òî å íà­âà­ëÿ­ëî, âñÿ­êà ñëå­äà ëè­÷è îò­äà­ëå­÷å. Иâ. Хàä­æè­ìàð­÷åâ, ОК, 49.

2. Нå­ï­ðåõ. Зà äúæä — âà­ëÿ â îï­ðå­äå­ëå­íî êî­ëè­÷åñ­ò­âî èëè äîñ­òà­òú­÷­íî, çà äà íà­ïîÿ çå­ìÿ­òà. Нå­êà ñè ïà­ä­íå ñå­ìå­òî â ïðúñòòà, òî íè­òî ãíèå, íè­òî ñå ðàç­âà­ëÿ, êà­òî íà­âà­ëè äúæä, ïàê ùå ñè ïî­íè­ê­íå. Й. Йîâ­êîâ, ЧКГ, 160. Кîë­êî ïú­òè, óìî­ðåí äî ñìúðò, òîé çàñ­ïè­âà­øå òîë­êî­âà äúë­áî­êî, ÷å êî­ãà­òî ñå

ñú­áóæ­äà­øå íà çà­ðàí­òà, ïîä ðî­ãîç­êà­òà æìè÷­êà­øå âî­äà îò íà­âà­ëå­ëèÿ äúæä ïðåç íîù­òà. Кð. Гðè­ãî­ðîâ, Н, 88. // Бåçë. íà­âà­ëÿ­âà, íà­âà­ëè. Вà­ëè äúæä â îï­ðå­äå­ëå­íî êî­ëè­÷åñ­ò­âî èëè äîñ­òà­òú­÷­íî, çà äà íà­ïîè çå­ìÿ­òà. Дúæ­äî­ìå­ðúò å åä­íà êà­öà, íà êî­ÿ­òî å íà­ï­ðà­âå­íà ìÿð­êà äà âèæ­äàò êîë­êî ïúð­ñ­òà äúæä å íà­âà­ëÿ­ëî çà åäèí äåí, â åäèí ìå­ñåö èëè â åä­íà ãî­äè­íà. Зíàí., 1875, áð. 5, 70.

3. Пðåõ. Зà ñíÿã — êà­òî âà­ëÿ, ïî­ê­ðè­âàì íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Пî­íÿ­êî­ãà ñè ëÿ­ãà­øå âúí è íà ñó­ò­ðèí­òà îò ðàç­ãî­ëå­íè­òå ñè ìå­ñà èç­òúð­ñ­âà­øå ñíå­ãà, êîé­òî áå­øå ãî íà­âà­ëÿë ïðåç íîù­òà. Й. Йîâ­êîâ, ВАХ, 119-120. Нî­ñÿò ñå íà­ãî­ðå è íà­äî­ëó øå­é­íè÷­êè­òå, êðå­ùÿò äå­öà­òà, çà­ï­ðè­ëè­÷à­ëè íà ñíå­æ­íè ÷î­âå­÷å­òà îò íà­âà­ëå­ëèÿ ãè ñíÿã. Сò. Мàð­êîâ, ДБ, 30.

4. Пðåõ. Зà äúæä — êà­òî âà­ëÿ, íà­ìî­ê­ðÿì íÿ­êî­ãî. — Вà­ñè­ëå­íà íå ñè äî­äå, ùå ÿ íà­âà­ëè äúæ­äà. Й. Йîâ­êîâ, АМГ, 75. íà­âà­ëÿ­âàì ñå, íà­âà­ëÿ ñå ñòðàä. îò íà­âà­ëÿ­âàì â 3 è 4 çíà÷.

НАВАЛЯ̀ВАМ СЕ íåñâ.; íà­âà­ëя̀ ñå ñâ., íå­ï­ðåõ. Зà ñíÿã, äúæä, ãðàä — âà­ëÿ ìíî­ãî, äî íà­ñè­òà. Тè­õúí ìè âå­ò­ðåö ïî­âå­ëî, / ñè­òåí ìè äúæä çà­âà­ëå­ëî, / Дà­ôèí­êà îò ñúí ñú­áó­äè. Дà­ôèí­êà ëþ­òî êúë­íå­øå: / "Вå­ò­ðî ëüî, íå íà­âå­ÿë ñà! / Дúæ­äî ëüî, íå íà­âà­ëåë ñà !" Нàð. ïåñ., СáГЯ, 87. Мî­ìà ãî ëþ­òî êúë­íå­øå: / -"Вå­ò­ðå ëå, íå íà­äó­õàë ñå, / äúæ­äî ëå, íå íà­âà­ëÿë ñå." Нàð. ïåñ., СáВСòТ, 389.

      НАВАЛЯ̀ВАМ2 -àø, íåñâ.; íà­âà­ëя̀, ‑ѝø, ìèí. ñâ. -ѝõ, ñâ., ïðåõ. è íå­ï­ðåõ. Дè­àë. Нàâàëÿì1, ïðè­è­æ­äàì, òðó­ïàì ñå. íà­âà­ëÿ­âàì ñå, íà­âà­ëÿ ñå ñòðàä.

НАВАЛЯ̀ВАМ СЕ íåñâ.; íà­âà­ëя̀ ñå ñâ., íå­ï­ðåõ. Оñ­òàð. è äè­àë. Нà­âà­ëÿì ñå.

— Оò Н. Гå­ðîâ, Рå­÷­íèê íà áëú­ãàð­ñ­êèé ÿçèê, 1899.