НАДЯ̀ВАМ, -àø, íåñâ.; íà­äя̀­íà, íà­äѐ­íåø, ìèí. ñâ. íà­äя̀­íàõ, ïðè÷. ìèí. ñòðàä. íà­äя̀­íàò, ñâ., ïðåõ. 1. Оá­ëè­÷àì, îáèêí. ãîð­íà äðå­õà; íà­õ­ëóç­âàì, íàâëè÷àì2. Дàñ­êà­ëè ñúñ ñåë­ñ­êè àí­òå­ðèè, áå­ä­íè êà­ëó­ãå­ðè è ïî­ïî­âå ñ ïî­òó­ðè áÿ­õà íà­øè­òå íà­ðî­ä­íè áó­äè­òå­ëè. А êî­ãà­òî äî­ò­ðÿá­âà­øå — íà­äÿ­âà­õà óíè­ôîð­ìà­òà â ëå­ãè­è­òå íà Рà­êîâ­ñ­êè èëè ñå çà­ïèñ­âà­õà â ÷å­òè­òå è çà­ãè­âà­õà íà Бàë­êà­íà. В. Йî­ñè­ôîâ, Иçáð. òâ I, 42-43. Тÿ [êíÿ­ãè­íÿ Сî­ôèÿ] áå íà­âúð­øè­ëà ñå­äåì­íà­äå­ñåò ãî­äè­íè è çà ïúð­âè ïúò íà­äÿ­âà­øå íî­âî­òî ñè âå­ëè­êî­ëå­ï­íî îá­ëå­ê­ëî îò ïúñ­ò­ðà êî­ï­ðè­íà. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, ЛСС, 5. Сà­ìî äâà­ìà îò ìú­æå­òå íî­ñå­õà îïèí­öè è åä­íà îò æå­íè­òå áå íà­äÿ­íà­ëà çèì­íî­òî ñè êî­æóõ­÷å. Д. Тà­ëåâ, ПК, 267. Пî­áÿ­ã­íàõ îò ñâå­òà, íà­äÿ­íàõ ìî­íà­øåñ­êà âëà­ñå­íè­öà. А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, ПГ, 115. Сëåä êðú­ùå­íè­å­òî íà­äÿ­âàò ìó [íà äå­òå­òî] áÿ­ëà äðå­õà, çà áå­ëåã íà íå­ãî­âà­òà ÷èñ­òî­òà è ìó ñå îêà­÷à êðúñò, äà ñå çíàå, ÷å å õðèñ­òè­ÿ­íèí. Д. Мàí­÷åâ, НН (ïðå­âîä), 135.  Оáð. Вúð­õúò íà­äÿ­âà ñâå­ò­ëà ðè­çà / íàä ñâîé­òà ñè­âà òâúð­äè­íà, / çî­ðà­òà ïî ñêà­ëè­òå ñëè­çà / êà­òî ïðî­áó­äå­íà æå­íà. М. Пåò­êà­íî­âà, КС, 52.

2. Оáó­âàì íå­ùî íà êðà­êà­òà (îáóâ­êè, áî­òó­øè, ÷î­ðà­ïè è ïîä.); íà­õ­ëóç­âàì, íàâëè÷àì2. Рàç­á­ðàõ, ÷å ùå ìè ñòà­íàò [áî­òó­øè­òå] .. Дúð­ïàì è õîï! — òà­ìàì.. Нà­äÿ­âàì è äðó­ãèÿ... Сò. Чè­ëèí­ãè­ðîâ, ХНН, 28. И êàë­öó­íè âñå ìó íà­äÿ­âà­ìå, ÷å íå ìî­æå äà òúð­ïè áî­ñî êà­òî ìî­ìè­÷å­òà­òà, íî ïàê íå ñå çà­êà­ëè. Л. Аëåê­ñàí­ä­ðî­âà, ИЕЩ, 183. [Аã­íà] íà­äÿ­íà ÷å­õ­ëè­òå ñè, ïà­ä­íà­ëè ïîä ñòî­ëà, è ñè òðú­ã­íà, ïî­ã­ëåæ­äà­é­êè ãî ñú­÷óâ­ñ­ò­âå­íî. Сò. Мî­ê­ðåâ, ПСН, 157.

3. Нà­ïúõ­âàì, âòúê­âàì îáèêí. íå­ùî ïî-øè­ðî­êî â íå­ùî ïî-òÿ­ñ­íî, ïî-ìàë­êî; íà­ìúê­âàì, íà­õ­ëóç­âàì. Иç­âàæ­äà îò êî­ø­íè÷­êà­òà åäèí ïðúñ­êà÷, îò­ðÿç­âà ìó îïàø­êà­òà, íà­äÿ­âà ÿ íà âú­äè­öà­òà è "ïëÿñ"! Д. Кàë­ôîâ, Иçáð. ðàçê., 109. Аáó-Сèð âçåë ïðúñ­òå­íà è ãî íà­äÿ­íàë íà ìàë­êèÿ ñè ïðúñò, áåç äà çíàå âúë­øå­á­íè­òå ìó ñâî­éñ­ò­âà. Сâ. Мèí­êîâ, ПШ, 168. Дíåñ ñòî­ëè­÷àí­êà­òà êà­òî æåò­âàð­êà / óëà­âÿ äî­á­ðî­âîë­íî ñúðï â ðú­êà, / íà­äÿ­âà äúð­âå­íà­òà ïà­ëà­ìàð­êà / è ïðúâ ïúò âëè­çà â æè­ò­íà­òà ðå­êà. Бë. Дè­ìè­ò­ðî­âà, Л, 64. // Нà­áîæ­äàì, íà­òúê­âàì. Иø­ëå ó öúð­ê­âà, ïà ñîñ ìóç­ä­ðà­öè­òå îò­äà­ëåê íà­äå­âà­ëè íà­ôî­ðà­òà. СáНУ V, 179.

4. Нà­ïúõ­âàì, çà­êà÷­âàì íà ðú­êà, âðàò èëè ïðåç ðà­ìî. Зà äà ñè ïëà­òÿò äà­íú­öè­òå è êó­ïÿò ïî åä­íà áîõ­÷à ïà­ìóê, ìú­æå­òå â ðàí­íà ïðî­ëåò íà­äÿ­âà­õà äè­ñà­ãè­òå, ìÿ­òà­õà îò­ãî­ðå èì êî­æó­ñè­òå è òðúã­âà­õà äà ïðà­âÿò ãðà­äè­íàð­ñ­ò­âî â Кðè­âîé ðîã, â Тå­ìåø­âàð è Мóí­êà÷. А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, НЗ, 200. Бîë­íè­ÿò ïðèñ­òú­ïè êúì êó­øåò­êà­òà,.. — Оò ñó­ò­ðèí­òà íå å ÿë íè­ùî, çà­òî­âà ìó å ïðè­ëî­øà­ëî — îáà­äè ñå äðó­ãè­ÿò. Тîé íà­äÿ­âà­øå äâå­òå òîð­áè íà ðú­êà­òà ñè. Еì. Сòà­íåâ, ИК I è II, 282. íà­äÿ­âàì ñå, íà­äÿ­íà ñå ñòðàä. è âúçâð. Оðà­ðúò [íà ñâå­ùå­íè­êà] å åä­íà øè­ðî­êà èâè­öà, ðà­ç­ðÿ­çà­íà íà ãîð­íÿ­òà ñò­ðà­íà, êî­ÿ­òî ñå íà­äÿ­âà íà øè­ÿ­òà è âè­ñè îò­ï­ðåä äî ïîä êî­ëå­íà­òà. Д. Мàí­÷åâ, НН (ïðå­âîä), 145. — Аêî òå óáè­ÿò — âñå îùå çà­ã­ëå­äàí íà­ï­ðåä, ñ íå­î­÷àê­âà­íà ðå­øè­òåë­íîñò è æàð èç­ðå­÷å Рà­äî­ìèð, — àêî òå óáè­ÿò, ùå ñå íà­äÿ­íà íà íÿ­êîå êî­ïèå. А. Дîí­÷åâ, СВС, 638. íà­äÿ­âàì ñè, íà­äÿ­íà ñè âúçâð. Иç­ò­ðúã­âàé ëþ­áîâ­òà, / äî êðúâ ñúñ æè­âà òú­êàí ÿ îò­äè­ðàé! / .. / Бî­ðåö

çà ñâî­áî­äà, / ñà­ìè÷­êà ñè íà­äÿ­âàé áå­ëå­ç­íè­öè! / И â òî­ï­ëè­òå ãíåç­äà / óáèé çà­ïå­ëè­òå âúâ òå­áå ïòè­öè! Бë. Дè­ìè­ò­ðî­âà, Л, 96. Нà­äÿ­âàì ñè ÷å­õ­ëè­òå.

Нà­äÿ­âàì / íà­äÿ­íà âú­æå­òî íÿ­êî­ìó. Рàçã. Оñúæ­äàì íà ñìúðò íÿ­êî­ãî, ñòà­âàì ïðè­÷è­íà íÿ­êîé äà áú­äå îñú­äåí íà ñìúðò, îáèêí. ÷ðåç îáåñ­âà­íå. — В äðó­ãè­òå ñå íà­ìå­ðè­õà ïî õè­ëÿ­äà ãðî­øà. А â òåá — ñòî õè­ëÿ­äè. Зíà­÷è òè ñè èì ãëà­âà­òà­ðÿò! — Нå ñúì! — èç­âè­êà óïî­ðè­òî Оá­ùè. Пðè­ç­íàå ëè ñå çà ãëà­âà­òàð, íà­äÿ­âà ñè âú­æå­òî. Сò. Дè­÷åâ, ЗС II, 651. Нà­äÿ­âàì / íà­äÿ­íà ìàñ­êà­òà íà íå­ùî. Кíèæ. Дî­áè­âàì íÿ­êàê­âî èç­ðà­æå­íèå íà ëè­öå­òî. Мà­êàð äà áÿõ íà­äÿ­íàë ìàñ­êà­òà íà áå­ç­ðà­ç­ëè­÷èå, âú­ò­ðå­ø­íî ñå âúë­íó­âàõ. Нà­äÿ­âàì / íà­äÿ­íà óñ­ìè­ðè­òåë­íà­òà ðè­çà (ðè­ç­íè­öà) íà íÿ­êî­ãî. Кíèæ. Вçå­ìàì ðå­øè­òåë­íè ìåð­êè ñðå­ùó ñâî­å­âî­ëè­ÿ­òà íà íÿ­êî­ãî. Аêî çà­ïî­÷­íå ìíî­ãî äà òè ïðå­÷è, ùå ìó íà­äå­íåì óñ­ìè­ðè­òåë­íà­òà ðè­çà è ùå ñå îï­ðà­âèø. Нà­äÿ­âàì / íà­äÿ­íà õî­ìîò (þëàð, ÿðåì) íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. 1. Оã­ðà­íè­÷à­âàì ñâî­áî­äà­òà íà íÿ­êî­ãî, âçå­ìàì ãî ïîä âëàñòòà ñè. 2. Оæåí­âàì íÿ­êî­ãî. — Тó­êà ìè ñå êðîè íÿ­êàê­âà, íî äà âè­äèì êàê­âà ùå èç­ëå­çå. — Пôó, êðî­ÿ­ëà òè ñå — ïðå­íå­á­ðå­æè­òåë­íî ãî [òà­òè] ïðå­êú­ñ­íà ìà­ìà. Кðîè ñå ìî­æå áè íå­ìó — äà ìó íà­äÿ­íàò þëà­ðÿ. Сò. Чè­ëèí­ãè­ðîâ, ХНН, 112.