НАПЀТ, -à, -î, ìí. -è, ïðèë. 1. Зà ÷î­âåê — êî­é­òî å ñ õó­áà­âà îáèêí. âè­ñî­êà è èç­ï­ðà­âå­íà ôè­ãó­ðà è ñò­ðî­é­íà ïî­õîä­êà; ñò­ðî­åí, ãèç­äàâ. Иí­ä­æå ñå óñ­ìèõ­âà­øå, ëè­öå­òî ìó ñâå­òå­øå, íè­êî­ãà òîé íå å èç­ã­ëåæ­äàë òúé õó­áàâ è þíàø­êè íà­ïåò. Й. Йîâ­êîâ, СЛ, 148. Иâ­êà, íå­ãî­âà­òà ëè­÷­íà è íà­ïå­òà äú­ùå­ðÿ, èç­ï­ðà­òè äðóæ­êè­òå ñè äî ïú­ò­íè­òå âðà­òà. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. I, 126. Нà­÷å­ëî íà õî­ðî­òî íà­ïåò äå­ëèÿ ðàç­âÿ­âà ñâè­ëå­íà êúð­ïà, ðè­òà êà­òî àä­æà­ìèÿ êîí­÷å è ñå ïðî­âèê­âà. К. Пåò­êà­íîâ, СВ, 70. Тîé áå­øå òðèé­ñåò è ïåò ãî­äè­øåí ìúæ, çäðàâ, íà­ïåò è æè­ç­íå­ðà­äîñ­òåí. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. II, 330. // Зà æè­âî­ò­íî — êî­é­òî å ñ äî­á­ðå îôîð­ìå­íî è èç­ï­ðà­âå­íî òÿ­ëî; ñò­ðî­åí, ãèç­äàâ. Еäèí ñðúí­äàê, ñ ïðî­ëå­ò­íè, ìú­õ­íà­òè ðî­ãà, èä­âà­øå íà èç­âî­ðà — ñò­ðî­åí è íà­ïåò êà­òî õó­áàâ þíî­øà. Еì. Сòà­íåâ, ПЕГ, 85. Тÿ [ñè­âà­òà ïà­òè­öà] íà­è­ñ­òè­íà áå­øå äè­âà. Нî áå­øå õó­áà­âà, ñ ïðè­ã­ëà­äå­íè ïå­ðà, íà­ïå­òà, ÷åð­âå­íà ïî ãúð­äè­òå, êà­òî ÿðå­áè­öà. Й. Йîâ­êîâ, АМГ, 166.  Оáð. Нå âè­äÿ­õ­ìå íè ãîð­äà­òà ãðà­ìà­äà íà Вè­òî­øà è çàä íåÿ — íà­øà­òà íà­ïå­òà ñòî­ëè­öà, ïî­òú­íà­ëà â çëà­òèñ­òà­òà îìà­ðà íà ëå­ò­íèÿ äåí. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХV, 145. Нà­ïå­òè êú­ùè­öè ñå óã­ëå­ä­íî áå­ëå­ÿò / è ðàä­âàò ïî­ã­ëå­äà òàì ñ îõîë­íèé ñè âèä. П. П. Сëà­âåé­êîâ, КП ÷. III, 85.

2. Зà òÿ­ëî, ôè­ãó­ðà — êîé­òî å âè­ñîê è äî­á­ðå ñëî­æåí; ñò­ðî­åí. Тÿ áå­øå åä­íà âå­ëè­êî­ëå­ï­íà, åä­ðà, âè­ñî­êà ìî­ìà, ñ ðó­ìå­íè áó­çè, ñ âè­ñî­êè ãúð­äè è èç­òî­÷å­íà, íà­ïå­òà ñíà­ãà. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХIV, 24. И Гðîç­äàí èã­ðà­å­øå õó­áà­âî, ìàë­êî ïî-âúç­äúð­æà­íî è ïî-òåæ­êî îò Мîí­êà­òà, íî çà­òóé ïúê ìú­æåñ­ò­âå­íà ñè­ëà è êðà­ñî­òà èìà­øå â öÿ­ëà­òà ìó ôè­ãó­ðà, íà­ïå­òà è ñò­ðî­é­íà. Й. Йîâ­êîâ, Ж 1945, 17. // Зà ïî­õîä­êà, äâè­æå­íèÿ — êîé­òî å ïðè­ñúù íà ÷î­âåê èëè æè­âî­ò­íî ñ òà­êà­âà ôè­ãó­ðà. Тîé ñå ïî­è­ç­êà­ø­ëÿ âà­æ­íî, âçå ïî-íà­ïå­òà ñòîé­êà, îïú­íà ñ ïà­ëåö ðå­ìú­êà íà øìàé­çå­ðà ñè. Еì. Мà­íîâ, ДСР, 31. Аðèô ñêî­ðî ñå èç­ãó­áè â áó­êà­êà ñ íà­ïå­òà öàð­ñ­ò­âå­íà ïî­õîä­êà. Н. Хà­é­òîâ, ПП, 109. Еäèí ñëå­äî­áåä ìî­ìè­÷å­òî áå ïî­âè­êà­íî ïî òå­ëå­ôî­íà. Тî ñêî­÷è ïúð­ãà­âî, ñ íà­ïå­òè äâè­æå­íèÿ è ñ ëè­öå, çà­ðó­ìå­íÿ­ëî îò ñìó­ùå­íèå. З. Сðå­á­ðîâ, Иçáð. ðàçê., 153.

3. Оñ­òàð. Кî­é­òî å äî­á­ðå íà­ï­ðà­âåí, èç­ðà­áî­òåí, îôîð­ìåí; õó­áàâ, ãèç­äàâ. Кà­òî ïî­ã­ëå­ä­íà íà­ïå­òà­òà èç­ã­ëà­äå­íà óíè­ôîð­ìà íà êî­ìåí­äàí­òà, â î÷è­òå ìó áëå­ñ­íà­õà çëè ïëà­ìú­÷å­òà. Х. Рó­ñåâ, ПС, 9. Еäèí ìî­ìúê, êàë­ôà, îáè­÷à äà ñÿ ñëþ­äÿ­âà, äà ñÿ ãèç­äè, äà ñÿ îá­ëè­÷à ÷èñ­òè÷­êî, äà íî­ñè íà­ïÿ­òè îáó­ùà. Й. Гðó­åâ, Лåò., 1873, 181. Мè­íà­ëà­òà çè­ìà îòå­öúò ѝ áå­øå íà­ï­ðà­âèë ìíî­ãî ïðå­ê­ðà­ñ­íè è íà­ïå­òè ïà­íåð­÷å­òà è íàé-õó­áà­âî­òî áå­øå äà­ðèë íåé. Х. Пà­øîâ è äð., ЦП (ïî­áúëã), 8. Оò òå­çè äâà áî­ãà­òè è îñî­âúð­øå­íè åçè­öè [ïåð­ñèéñ­êèÿ è àðàá­ñ­êèÿ] å çà­åë òóð­ñ­êèé åçèê ñëàä­êî­ã­ëà­ñè­å­òî, îá­ëà­ãà­òà è âå­ëå­ëå­ïè­å­òî ñè è å ñòà­íàë òîë­êî íà­ïåò è âà­æåí. П. Р. Сëà­âåé­êîâ, СТИ, 2.