НАПЍРАМ1, -àø, íåñâ.; íà­ïå­ðа̀, -ѐø, ìèí. ñâ. íà­ï­ðа̀õ, ñâ., ïðåõ. 1. Иç­ïè­ðàì, ïå­ðà ìíî­ãî, ãî­ëÿ­ìî êî­ëè­÷åñ­ò­âî îò íå­ùî. Нà­ï­ðàõ âñè÷­êè îäå­ÿ­ëà.

2. Рàçø. Дè­àë. Пå­ðà, èç­ïè­ðàì. В êè­ëèÿ å ñâå­òà Мà­ðèÿ, / ..: / Сúñ çëàò ñà ðú­æåí ïîä­ïè­ðà, / çëà­ò­íî êî­ðè­òî èç­íà­ñÿ, / çëà­ò­íè ïå­ëåí­êè íà­ïè­ðà. Нàð. ïåñ., СáНУ ХХVII, 305. Сï­ðî­âè­ê­íàë ñà / Зä­ðàâ­êî þò ïëà­íè­íà: / — "Щî íå âú­ðÿò [âúð­âÿò] / ìî­ìè äà íà­ïè­ðàò, / íà áî­ñèë­êà / ëè ñà þá­ëå­ã­íà­ëè? / Бî­ñèë­êà å / ëÿ­òîñ òðè ìå­ñå­öà, / ïúê àçè ñúì / è çè­ìå, è ëå­òå." Нàð. ïåñ., СáВСò, 248. íà­ïè­ðàì ñå, íà­ïå­ðà ñå ñòðàä.

      НАПЍРАМ2, -àø, íåñâ.; íà­ï­ðа̀, -ѐø, ìèí. ñâ. -я̀õ, ïðè÷. ìèí. ñâ. äå­ÿò. íà­ï­ðя̀ë, -à, ‑î, ìí. íà­ï­ðѐ­ëè, ñâ., íå­ï­ðåõ. 1. Оáèêí. íåñâ. è ñ ïðåäë. ê ú ì. Оáèêí. çà ìíî­æåñ­ò­âî îò õî­ðà, æè­âî­ò­íè, àâ­òî­ìî­áè­ëè è äð. — äâè­æà ñå, ïðèä­âèæ­âàì ñå èëè ñå ñò­ðå­ìÿ äà ñå ïðèä­âè­æà ñ óñ­ò­ðåì, ñè­ëà, íà­ïîð. Зà­÷ó­õà ñå âè­êî­âå­òå íà òúë­ïà­òà. Пðåç ïðèò­âî­ðà ñå âèæ­äà­øå êàê íà­âà­ëè­öà­òà íà­ïè­ðà êúì öúð­ê­âà­òà. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, ЛСС, 99. Тúë­ïà­òà îò­êúì Ю÷­áó­íàð íà­ïè­ðà, ïî­ëè­öà­è­òå ñå ñòú­ïèñ­âàò, âúë­íà­òà ãè îò­â­ëè­÷à, îò­êú­ñ­íà­òè è áåç­ïî­ìî­ù­íè. Л. Сòî­ÿ­íîâ, Х, 164. Кî­ëè­òå íà­ïè­ðà­õà â ãúñ­òà ëà­âè­íà è çà ìèã ìó ñå ñòî­ðè, ÷å ùå ñå ñã­ðî­ìî­ëÿ­ñàò åä­íà âðúç äðó­ãà. Б. Рàé­íîâ, ЧЪ, 25. Бàé Тðà­é­êî .. íà­òè­ðè îâ­öå­òå â ãî­ðà­òà, íî òå îæà­ä­íå­ëè çà âî­äà, íà­ïè­ðà­õà êúì áèñ­ò­ðèÿ ïî­òîê. Сë. Тðúí­ñ­êè, Н, 243. Тðàê­òî­ðúò âëà­÷è ïåò ïëó­ãà è äî­âúð­ø­âà ïðåä­ñå­è­ò­áå­íà­òà îðàí .. ìà­øè­íà­òà ðó­÷è, ïóõ­òè, íà­ïè­ðà è íå ñïè­ðà. А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, ПД, 20. // Оáèêí. ñúñ ñëåäâ. èç­ð. ñúñ ñú­þç ä à. Сò­ðå­ìÿ ñå äà ñå ïðèä­âè­æà, äà äîñ­òè­ã­íà äî­íÿ­êú­äå, äà íà­ï­ðà­âÿ íå­ùî, êà­òî îáèêí. ïî­ëà­ãàì ôè­çè­÷åñ­êè óñè­ëèÿ äà ïðå­î­äî­ëåÿ òî­âà, êî­å­òî ìå âúç­ï­ðå­ïÿò­ñ­ò­âà. Кî­è­òî îò ïî­ñå­òè­òå­ëè­òå áÿ­õà ñå óñ­ò­ðî­è­ëè, íå ñå ïîì­ðú­ä­íà­õà, à îò­âúí íà­ïè­ðà­õà äà âëÿ­çàò, çà äà ÷ó­âàò ïî-äî­á­ðå. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, ОХ II, 537. Нÿ­êàê­âà ïúë­íà, âú­ç­ðàñ­ò­íà æå­íà, .., íà­ïè­ðà­øå äà âëå­çå ïðåç ïîð­òà­òà. Сò. Дè­÷åâ, ЗС II, 106. Нèå ñå ñò­ðó­ïà­õ­ìå ïðåä âðà­òà­òà, âñå­êè íà­ïè­ðà­øå äà èç­ñ­êî­÷è ïðúâ íà­âúí. Г. Бå­ëåâ, ПЕМ, 22. Бè­âî­ëè­òå, .., âè­ñî­êî áðå­öà­õà è íà­ïè­ðà­õà äà ïî­ò­ðî­øàò âðà­ò­íè­êà íà êî­øà­ðà­òà, äå­òî áÿ­õà çàò­âî­ðå­íè. Иë. Вî­ëåí, НС, 65.  Оáð. Сëúí­öå­òî âå­÷å íà­ïè­ðà­øå äà ðàç­ïó­êà õà­î­ñà îò ñè­âè îá­ëà­öè íà èç­òîê. Н. Аí­òî­íîâ, ВОМ, 58. Мå­ñå­÷è­íà­òà íà­ïè­ðà­øå äà èç­ã­ðåå çàä ÷åð­íè­öà­òà. Еì. Сòà­íåâ, ИК I è II, 184.

2. Зà âîéñ­êà è ïîä.. — îêàç­âàì íà­òèñê ñ îðú­æèå, ðå­øè­òåë­íî íàñ­òúï­âàì, íà­ï­ðåä­âàì ñúñ ñè­ëà, íà­ïîð. Рà­ç­íå­ñå ñå ñëóõ, ÷å íå­ï­ðè­ÿ­òåë­ñ­êè­òå âî­éñ­êè ñà ìíî­ãî è ñèë­íî íà­ïè­ðàò. Й. Йîâ­êîâ, Рàçê. I, 135. Оò ÷àñ íà ÷àñ áî­ÿò ñå îæåñ­òî­÷à­âà­øå. Пî­ëè­öè­ÿ­òà è æàí­äàð­ìå­ðè­ÿ­òà íà­ïè­ðà­õà îò âñè÷­êè ñò­ðà­íè. К. Лàì­á­ðåâ, СП, 96. Вðà­ãúò íà­ïè­ðà­øå íàñ­ò­ðú­õ­íàë, ñâè­ðåï è ðå­äî­âå­òå ðå­äå­å­õà. Д. Сïðîñ­ò­ðà­íîâ, С, 170. Чåñ­òè­òè áè­ëè ïî­õî­äè­òå íà Вå­ëè­ñà­ðèÿ ñðå­ùó ñëà­âÿ­íè­òå, êî­è­òî îò­êúì Дó­íà­âà íà­ïè­ðà­ëè íà öàð­ñ­ò­âî­òî. ВИ, 69.

3. Оáèêí. íåñâ. Зà ðàñ­òå­íèå — ñò­ðå­ìÿ ñå äà èç­ðàñ­òà, ïî­íè­ê­íà, öú­ô­íà ïî-áúð­çî, êà­òî îáèêí. ïðå­î­äî­ëÿ­âàì íÿ­êàê­âà ïðå­ã­ðà­äà. Зà­ïî­÷­íà­õ­ìå äà êî­ñèì ëè­âà­äè­òå .. Вñå ïî òî­âà âðå­ìå âðå­òå­íè­õà å÷å­ìè­öè­òå, íà­ïè­ðà­õà íà­ãî­ðå è æè­òà­òà. К. Кàë­÷åâ, ПИЖ, 70. Пîä ðîõ­êà­âà­òà ѝ êî­ðà íà­ïè­ðà­õà êúë­íî­âå è ÿ ðàç­ïóê­âà­õà. Сò. Мàð­êîâ, ДБ, 51. Лå­êè­ÿò âÿ­òúð êúë­áå­øå èç­ïà­ðå­íè­ÿ­òà íà ïðè­òî­ï­ëå­íà­òà çå­ìÿ è ñâà­ëÿ­øå ïî­ñ­ëå­ä­íà­òà øó­ìà îò äúð­âåòà­òà, çà äà äà­äå ìÿñ­òî íà ëèñ­òà­òà, êî­è­òî íà­ïè­ðà­õà â ïúï­êè­òå. П. Вå­æè­íîâ, НС, 126.

4. Оáèêí. íåñâ. Зà òå­÷­íîñò, ïà­ðà, âúç­äó­ø­íà ñò­ðóÿ è äð. — íî­ñÿ ñå, äâè­æà ñå ñúñ ñè­ëà, íà­ïîð, îáèêí. ïî­ðà­äè ãî­ëÿ­ìî­òî ñè êî­ëè­÷åñ­ò­âî èëè íà­ëè­÷è­å­òî íà íÿ­êàê­âà ïðå­ã­ðà­äà. Мî­æå ëè íÿ­êîé äà ñïðå áó­é­íè­òå âî­äè íà Гëà­â­íè­öà, .. õëà­ä­íè­òå ñò­ðóè íà­ïè­ðàò åä­íà ïðåç äðó­ãà è áúð­çàò-áúð­çàò... Иâ. Гàé­äà­ðîâ, ДЧ, 37. Вî­äà­òà òà­êà íà­ïè­ðà­øå, ÷å ìè ñå ñò­ðó­âà­øå — àêî èç­âà­äÿ íîæ­÷å­òî ñè, ùå ÿ ïðå­ðå­æà. С. Кðà­ëåâ­ñ­êè, ВО, 13. Тà­çè ìè­ñúë òà­êà ñâè­âà­øå ñúð­öå­òî ìó [íà áàé Мè­õàë], ÷å ÷óâ­ñ­ò­âó­âà­øå êàê êðúâ­òà íà­ïè­ðà­øå âúâ âñè÷­êè­òå ìó æè­ëè. Х. Рó­ñåâ, ПС, 30. А äè­ìúò îò ãî­ëå­ìèÿ êó­ïîë íà­ïè­ðà­øå íà­ãî­ðå êúì îá­ëà­öè­òå. А. Кà­ðà­ëè­é­÷åâ, ТР, 51. Вè­å­ëè­öà­òà íà­ïè­ðà­øå ïðåç âðà­òà­òà, ïðî­âè­ðà­øå ñå â ïðî­öå­ïè­òå, ñíî­âå­øå èç íå­äî­ï­ðà­âå­íèÿ îáîð. Н. Нè­íîâ, ЕШО, 52.  Оáð. Тè­øè­íà­òà å èç­ïúë­íè­ëà ñòà­ÿ­òà äî êðà­åí ïðå­äåë è íà­ïè­ðà äà ïðú­ñ­íå ñòå­íè­òå. И. Пå­ò­ðîâ, МВ, 132. Гëà­ñî­âå­òå èì íå ñå ïî­áè­ðà­õà â øè­ðî­êèÿ ñå­ëÿì­ëúê, íà­ïè­ðà­õà, ïðî­ìúê­âà­õà ñå äî õà­ðå­ìà. В. Мó­òàô­÷è­å­âà, ЛСВ I, 209. // Зà ñúë­çè — ãîò­âÿ ñå äà ïî­òå­êà âñå­êè ìî­ìåíò, êà­òî ïðå­î­äî­ëåÿ çà­ä­ðúæ­êà­òà íà ìóñ­êó­ëè­òå. Тîø­êà ñëó­øà­øå êà­òî óáè­òà, äó­øå­øå ÿ ìú­êà, ñúë­çè­òå ѝ íà­ïè­ðà­õà äà áëè­ê­íàò. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Тàò., 233. Оïè­òà ñå äà ñå óñ­ìè­õ­íå. Пî­êà­çà âñè÷­êè­òå ñè çú­áè, à ñúë­çè­òå ѝ íà­ïè­ðà­õà... М. Гðó­áå­ø­ëè­å­âà, ПИУ, 86. Вçðåø ñå â íå­÷èè î÷è / è óòå­õà â òÿõ ïî­äè­ðèø, / àëà ñêðúá è òàì ãîð­÷è­âà / è ñúë­çè, ñúë­çè íà­ïè­ðàò... Н. Вàï­öà­ðîâ, Иçáð. ñò, 1946, 124.

5. Оáèêí. ñ ïðåäë. í à (îñ­òàð. è äè­àë.). Нà­áëÿ­ãàì, íà­òèñ­êàì ñúñ ñè­ëà íå­ùî, íÿ­êî­ãî. — Сëàâ­÷î, Сëàâ­÷î! ïó­ñ­íè ìå! — âè­êà­øå Нå­äþ­âè­öà îò­÷à­ÿ­íî, êà­òî íà­ïè­ðà­øå íà îíèÿ,

êî­è­òî ÿ îò­á­ëúñ­âà­õà. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. VII, 81. Бå­øå ñòó­äå­íî, îñ­òúð âÿ­òúð íà­ïè­ðà­øå íà ïú­ò­íà­òà ïîð­òà è ñâè­ðå­øå ïðåç ïðî­ëó­êè­òå. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ ОХ II, 521. Вúç­äó­õúò, êî­ãà å çà­ê­ëþ­÷åí â íÿ­êà­êúâ ñúä, êà­òî ñÿ ñè­ëè îò ïðú­ãà­âè­íà­òà ñè äà ñÿ ðàç­ïó­ñ­íå, íà­ïè­ðà íà ñòå­íè­òå íà ñú­äà. Н. Гå­ðîâ, ИФ, 128. Аêî ÷å­ëî­âåê ïðå­ÿ­äå, êðúâ­òà ìó ñòà­âà íå­÷èñ­òà, ñãúñ­òÿ­âà ñÿ è íå òå­÷å ñâî­áî­ä­íî â æè­ëè­òå êàê­òî òðÿá­âà. Тÿ íà­ïè­ðà íà òÿõ, ðàç­òÿ­ãà ãè è òà­êà ïðî­è­ç­âîæ­äà áî­ëåæ. ИЗ 1877, 373.  Пðåõ. Оñ­òàð. Нà­ïè­ðà­ìå âðà­òà­òà äà èç­ëå­çåì âúí. Т. Вëàé­êîâ, Пð I, 52. // Зà ìóñ­êó­ëè, ãúð­äè — äî­á­ðå ðàç­âèò ñúì è ÿñ­íî ëè­÷à ïîä íÿ­êàê­âà äðå­õà, êà­òî ïëú­ò­íî ÿ èç­ïúë­âàì è îá­òÿ­ãàì. Тî [ìîì­÷å­òî] âúð­âå­øå ðàç­ãúð­äå­íî, ïî åä­íà ðè­çà. Пîä ðè­çà­òà íà­ïè­ðà­õà âå­÷å íà­áú­á­íà­ëè ìóñ­êó­ëè. З. Сðå­á­ðîâ, МСП, 8. Нà­å­ä­ðå­ëè, ãúð­äè­òå íà ìëà­äà­òà ìàé­êà íà­ïè­ðà­õà êðú­ã­ëè è òâúð­äè ïðåç äðå­õà­òà ѝ. Д. Тà­ëåâ, С II, 42. Дî­á­ðå îê­ðú­ã­ëå­íè­òå ôîð­ìè íà ìëà­äî­òî ѝ òÿ­ëî íà­ïè­ðà­õà, ñÿ­êàø çà äà ñå îñ­âî­áî­äÿò è ïî­êà­æàò èç ñï­ðå­ò­íà­òà­òà íî­ñèÿ. Г. Рà­é­÷åâ, ЗК, 146.

6. Пðåí. Оáèêí. íåñâ. Зà äó­ìè, âèê, âúç­äèø­êà è ïîä. — ãî­òîâ ñúì äà áú­äà ïðî­è­ç­íå­ñåí, èç­ðà­çåí, èç­äà­äåí âñå­êè ìî­ìåíò. Нà óñ­òà­òà ìó íà­ïè­ðà­õà îò­÷à­ÿ­íè äó­ìè, íî ïðåä íå­ãî ñòî­å­øå òîé, áà­òå ìó, îùå íå èñ­êà­øå äà ïî­âÿð­âà, ÷å ãî å çà­ãó­áèë. В. Аí­ä­ðå­åâ, ПР, 106. Пðî­÷å­òå ñòè­õîò­âî­ðå­íè­å­òî âå­ä­íúæ, äâà ïú­òè, òðè ïú­òè, êà­òî òðå­ïå­ðå­øå öÿë îò âúë­íå­íèå. В ãúð­ëî­òî ìó íà­ïè­ðà­øå âèê. Еì. Мà­íîâ, ДСР, 102. Зà­õà­ðè ïî­òè­ñ­íà âúç­äèø­êà­òà, êî­ÿ­òî íà­ïè­ðà­øå â ãúð­äè­òå ìó. Сò. Мàð­êîâ, ДБ, 456. Нå èç­ò­ðàÿ Сòî­ÿí — íå ìî­æå­øå äà ðàç­áå­ðå çà­ùî äà íå ãî­âî­ðè çà íàé-ãî­ëÿ­ìà­òà ñè ðà­äîñò, äà ñê­ðè­âà óñ­ìèâ­êà­òà ñè, êî­ÿ­òî âñå íà­ïè­ðà­øå íà óñ­ò­íè­òå ìó. Д. Тà­ëåâ, ЖС, 99. Нî òàì, â ðàç­ê­ðè­âå­íè­òå, / â ñè­íè­òå óñ­ò­íè / íà­ïè­ðà­ëà ïàê ïå­ñåí­òà. Н. Вàï­öà­ðîâ, Иçáð. ñò, 1946, 40. // Лè­÷à, ïðî­çè­ðàì îò­÷å­ò­ëè­âî, ïðî­ëè­÷à­âàì ÿñ­íî. Иç öÿ­ëà­òà ïè­å­ñà íà­ïè­ðà­øå è ñèë­íî ñå èçÿ­âÿ­âà­øå òà­ëàí­ò­ëè­âè­ÿò áå­ëå­ò­ðèñò. Т, 1954, êí. 11, 47. Пîä èñ­òî­ðè­÷åñ­êè­òå ôàê­òè íà­ïè­ðà åäèí èí­òå­ðå­ñåí æè­âîò, îæè­âÿ­âà åä­íî ïúñ­ò­ðî âñå­êè­ä­íå­âèå. ВН, 1955, áð. 184, 4.

7. Пðåí. Оáèêí. íåñâ. Зà ìè­ñ­ëè, ÷óâ­ñ­ò­âà — ñèë­íî è âëàñ­ò­íî îá­õ­âà­ùàì íÿ­êî­ãî, çà­å­ìàì ñú­ç­íà­íè­å­òî íà íÿ­êî­ãî, êà­òî âñå­êè ìî­ìåíò å âú­ç­ìî­æ­íî äà ïî­ëó­÷à âúí­ø­íà èçÿ­âà. Вñå òà­êè­âà çà­áúð­êà­íè è ñò­ðà­ø­íè ìè­ñ­ëè íà­ïè­ðà­õà â ñú­ç­íà­íè­å­òî íà Бîí­üî è òîé âå­÷å ñå çà­äúõ­âà­øå îò òðå­âî­ãà è îò­÷à­ÿ­íèå. П. Сëà­âèí­ñ­êè, ПЗ, 23. Сëåä ìà­ìè­íè­òå äó­ìè çà ñò­ðè­íà Гåð­ãî­âè­öà áëè­ê­íà­õà èç­âå­ä­íúæ â ïà­ìåò­òà ìè òèå ìè­ëè ñïî­ìå­íè îò äå­òèí­ñ­ò­âî è ñå­ãà ñà­ìè íÿ­êàê íà­ïè­ðàò äà èç­ëÿ­çàò íà­âúí. Т. Вëàé­êîâ, Сú÷. II, 206. Мíî­ãî ÷óâ­ñ­ò­âà íà­ïè­ðà­õà âúâ âú­ç­ìú­æà­ëî­òî ìó ñúð­öå, æà­ä­íà áå­øå ìëà­äîñòòà ìó çà ëþ­áî­â­íà ëàñ­êà. И. Пå­ò­ðîâ, НЛ, 33. Дå­ìèð îá­õî­äè äâî­ðà, .. В êðúâ­òà ìó âñå îùå íà­ïè­ðà­øå íà ãúñ­òè âúë­íè êè­ï­íà­ëà­òà îò ñíî­ùè çëî­áà. А. Гó­ëÿø­êè, МТС, 196. Мú­êà­òà, êî­ÿ­òî ñå áå­øå íà­ò­ðó­ïà­ëà â äó­øà­òà ìó, íà­òå­æà è ïî­÷­íà äà íà­ïè­ðà íà­âúí. А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, МИ, 77.

8. Пðåí. Оáèêí. íåñâ. Рàçã. Оáèêí. ñúñ ñëåäâ. èçð. ñúñ ñú­þç ä à èëè ñ ïðåäë. ç à è ñúù. Пðî­ÿ­âÿ­âàì íàñ­òîé­÷è­âî æå­ëà­íèå, íå­òúð­ïå­íèå çà äå­éñ­ò­âèå, èçÿ­âà, çà îñú­ùåñ­ò­âÿ­âà­íå­òî íà íå­ùî. Дà ñå âäè­ã­íå ñòà÷­êà íà­ïè­ðà­õà ìíî­çè­íà. Нî íàé-çà­ïà­ëåí áå­øå Кà­òè­ëèÿ. М. Кþð­ê­÷è­åâ, ВВ, 32. Аç íà­ïè­ðàõ äà âçå­ìà ïèñ­òî­ëå­òè­òå è Сëàâ­÷î íàé-ïî­ñ­ëå ìè ãè äà­äå. М. Гðúá­÷å­âà, ВИН, 168. Пðåä­ñå­äà­òåë­êà­òà âèæ­äà­øå êàê õî­ðà­òà íà­ïè­ðàò çà ðà­áî­òà è òî­âà é áå­øå íàé-ãî­ëÿ­ìà­òà íà­ã­ðà­äà. Н. Кà­ðà­ëè­å­âà, Н, 144. Сïî­ðåä ìåí, òî­âà íå å ñëó­÷àé­íî ïðå­â­ðà­ùå­íèå íà åäèí ìëàä ëè­òå­ðà­òîð, äî ãî­ëÿ­ìà ñòå­ïåí ïðåä­ñ­òà­âè­òåë íà äðó­ãî ïî­êî­ëå­íèå, êî­å­òî .. íà­ïè­ðà â ïå­÷à­òà è â èç­äà­òåë­ñ­ò­âà­òà. В. Йî­ñè­ôîâ, РС I, 52. Кî­ãà­òî èç­ðà­ñ­íà­õà ñè­íî­âå­òå ìó, òîé âè­äÿ, ÷å òå áÿ­õà çà­å­ëè øè­ðî­êî ìÿñ­òî â íå­ãî­âèÿ æè­âîò è íà­ïè­ðà­õà äà ãî èç­ìåñ­òÿò. Д. Тà­ëåâ, СК, 99.

9. Пðåí. Оáèêí. íåñâ. Оáèêí. ñúñ ñëåäâ. èçð. ñúñ ñú­þç ä à èëè ñ ïðåäë. ç à è ñúù. Зà ðà­áî­òà, çà­äà­÷à è äð. — èçèñ­ê­âàì, íà­ëà­ãàì ñïå­ø­íî èç­âúð­ø­âà­íå, èç­ïúë­íå­íèå, îá­ðà­áîò­êà è ïîä. Пîë­ñ­êà­òà ðà­áî­òà íà­ïè­ðà­øå. Зà­ïî­÷­íà­õà äà ïîä­õ­ðàí­âàò ïøå­íè­öà­òà. Н. Кà­ðà­ëè­å­âà, Н, 141. Жåò­âà­òà íà­ïè­ðà­ëà è íå ÷à­êà­ëà, ùå îêà­ïå çúð­íî­òî. П. Зä­ðàâ­êîâ, НД, 125. Сëúí­÷î­ã­ëå­äè­òå íà­ïè­ðà­õà çà îêî­ïà­âà­íå, à ñëåä òÿõ èäå­øå ðåä è íà öà­ðå­âè­öà­òà, è íà äðó­ãè­òå ðàí­íè è ñðå­ä­íî­ðàí­íè ïðî­ëå­ò­íè êóë­òó­ðè. Б. Оá­ðå­òå­íîâ, С, 137. Мà­øè­íè­òå îò­íî­âî çà­ðà­áî­òè­õà ñ âñè÷­êà ñè­ëà, çà­ùî­òî âñå­êè­ä­íå­â­íà­òà ðà­áî­òà íà­ïè­ðà­øå äà áú­äå ñâúð­øå­íà. П. Вå­æè­íîâ, ДВ, 142.

10. Пðåí. Оáèêí. íåñâ. Зà ÿâ­ëå­íèå, ñú­áè­òèå è ïîä. — íàñ­òúï­âàì, èä­âàì íàñ­òîé­÷è­âî, íå­ó­äúð­æè­ìî. Дíè­òå îò­ëè­òàò êà­òî ïîä­ï­ëà­øå­íè, íî­ùè­òå íà­ïè­ðàò ñëåä òÿõ. В. Кà­ðà­ãüî­çîâ, Иçáð. ïð, 28. Мà­êàð è äà å ñòó­äå­íî, ïðî­ëåò­òà íà­ïè­ðà — ñêî­ðî ùå ñå ðà­ç­ëèñ­òè ãî­ðà­òà. Иâ. Гà­é­äà­ðîâ, ДЧ, 50. Нà âñÿ­êà êðà÷­êà è îò âñè÷­êè ñò­ðà­íè ñå âèæ­äà êàê íî­âè­ÿò æè­âîò íà­ïè­ðà. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. III, 310. Нî­âè­ÿò ñâÿò íà­ïè­ðà òóê çä­ðà­âî ñúñ ñâî­è­òå ñò­ðî­è­òå­ëè, ìîí­òà­æ­íè­öè, êî­ïà­÷è, ôëî­òè­å­ðè. П. Вåë­êîâ, СДН, 296. Нà­ïè­ðàò âðå­ìå­íà ìú­æåñ­ò­âå­íè è ïî­ä­ëè. Рà­êîâ­ñ­êè ñúñ ãúð­äè ïî­ñ­ðå­ùà âå­ò­ðî­âå. В. Мàð­êîâ­ñ­êè, ПЗ, 327.

11. Сà­ìî íåñâ. Оñ­òàð. Кíèæ. С ïðåäë. í à. Оá­ðú­ùàì îñî­áå­íî âíè­ìà­íèå íà íå­ùî; íà­áëÿ­ãàì, íà­òúð­ò­âàì, ïîä­÷åð­òà­âàì. Зà Пëå­õà­íîâ Тîë­ñ­òîé ñè îñ­òà­âà ñà­ìî àðèñ­òî­ê­ðàò è òîé ïîñ­òî­ÿ­í­íî íà­ïè­ðà íà ãðàô­ñ­êà­òà ìó òè­ò­ëà. Г. Бà­êà­ëîâ, Иçáð. ïð, 394. Дâå íå­ùà ãè ñú­âåò­âà çä­ðà­âî äà äúð­æàò è íà òÿõ ãëà­â­íî äà íà­ïè­ðàò. Т. Вëàé­êîâ, Сú÷. III, 248. МБ ["Мà­òè Бîë­ãà­ðèÿ"] íå å ïè­ñà­íà ïî-ðà­íî îò 1839 ãî­äè­íà, çà­ùî­òî Нå­î­ôèò ïîñ­òî­ÿ­í­íî íà­ïè­ðà íà ïðà­âà­òà, êî­è­òî áúë­ãà­ðè­òå ïî­ëó­÷è­ëè ñúñ çíà­ìå­íè­òèÿ Гþë­õàí­ñ­êè õà­òè‑

øå­ðèô íà ñóë­òàí Мåä­æè­äà è íà òî­âà ïðà­âî îñ­íî­âà­âà öÿ­ëà­òà ñè ïðî­ïà­ãàí­äà. Иâ. Шè­ø­ìà­íîâ, СáНУ ХVIII, 272. С Лåâ­ñ­êè, .., òà­êà âå­ä­íúæ / ñå ñ÷åï­êà­õ­ìå. / .. / Аçè âñå íà­ëÿ­ãàõ: öàð, òà öàð... / .. / А òîé íà­ïè­ðà­øå: öàð? Сâî­è­òå èç­ãî­äè / öà­ðå­òå ãëå­äàò... П. П. Сëà­âåé­êîâ, Сúáð. ñú÷. III, 104. íà­ïè­ðà ñå, íà­ï­ðå ñå áåçë. îò íà­ïè­ðàì2 (â 1, 2, 5, 8 è 11 çíà÷.). Пî­íå­æå ìíî­ãî ñå íà­ïè­ðà­øå çà íà­øè­òå íå­äî­áî­ðè, àç íà­ï­ðà­âèõ åä­íà ñìåò­êà, êî­ÿ­òî å, ðàç­áè­ðà ñå, ïðè­á­ëè­çè­òåë­íà. Бúëã., 1902, áð. 507, 1.

НАПЍРА МЕ íåñâ. Рàçã. Нå­ó­äúð­æè­ìî ìè ñå èñ­êà äà íà­ï­ðà­âÿ íå­ùî, äà äàì âúí­øåí èç­ðàç íà íå­ùî (÷óâ­ñ­ò­âî, ñúñ­òî­ÿ­íèå); íà­äó­âà ìå, íà­ïú­âà ìå. Нà­ïè­ðà­øå ìå äà ïðè­õ­íà è ñå èç­ñ­ìåÿ, íî ìè áå­øå ïðè­ÿ­ò­íî äà ñëó­øàì ñòàð­÷åñ­êà­òà ðàç­ï­ðà­âèÿ. П. Сëà­âèí­ñ­êè, ПЩ, 115.

НАПЍРАМ СЕ íåñâ.; íà­ï­ðа̀ ñå ñâ., íå­ï­ðåõ. Дè­àë. Оïè­ðàì ñå, îá­ëÿ­ãàì ñå, äî­ïè­ðàì ñå. Нà­ïè­ðàì ñÿ íà ñòå­íà­òà. Н. Гå­ðîâ, РБЯ III, 197.

Нà­ïè­ðàì íà âðà­òà­òà (âðà­òè­òå). Зà íå­ùî — ïðåä­ñ­òîÿ äà ñòà­íà, äà ñå èç­âúð­øà â íàé-áëèç­êî âðå­ìå; íàñ­òúï­âàì. Тî­âà ñà íàé-ãëà­â­íè­òå è íå­î­ò­ëî­æ­íè ïðî­á­ëå­ìè, êî­è­òî íà­ïè­ðàò íà âðà­òè­òå íà ООН. ВН, 1961, áð. 3055, 3.