ОГРАНИЧЀН, ‑à, ‑î, ìí. ‑è. Пðè÷. ìèí. ñòðàä. îò îã­ðà­íè­÷à êà­òî ïðèë. 1. Кî­é­òî èìà ñò­ðî­ãî îï­ðå­äå­ëåí íå­ãî­ëÿì áðîé, ðà­ç­ìåð, îï­ðå­äå­ëå­íà ãî­ëå­ìè­íà, ïðî­äúë­æè­òåë­íîñò è ïîä., îáèêí. íå­äîñ­òà­òú­÷­íè çà íÿ­êàê­âà öåë. В ãðà­äà èìà ñà­ìî íÿ­êîë­êî òðàì­âàé­íè ëè­íèè, êî­è­òî ñòè­ãàò äî îï­ðå­äå­ëå­íè êâàð­òà­ëè è ìî­ãàò äà îá­ñ­ëóæ­âàò îã­ðà­íè­÷åí áðîé æè­òå­ëè. П. Вå­æè­íîâ, ДМ, 35. Кî­ãà­òî âðå­ìå­òî áè­âà­øå îã­ðà­íè­÷å­íî, ðà­çèñ­ê­âà­íè­ÿ­òà ïðî­äúë­æà­âà­õà ïî ïú­òÿ êúì îáåê­òà. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, ПМ, 92. В îã­ðà­íè­÷å­íà­òà ïðî­ïîð­öèÿ îò 2,50 íà 1,20 ìå­ò­ðà òîé [ìà­éñ­òî­ðúò] å ñìî­ã­íàë äà âíó­øè àð­õè­òåê­òóð­íà ìî­íó­ìåí­òàë­íîñò è õó­äî­æåñ­ò­âåí äå­òà­éë. Иâ. Кî­ëà­ðîâ, Е, 5. Нî­ìåí­ê­ëà­òó­ðà­òà íà ðàñ­òå­íè­ÿ­òà ó íàñ îá­ëà­äà­âà äîñ­òà îã­ðà­íè­÷å­íî ÷è­ñ­ëî áúë­ãàð­ñ­êè

íàç­âà­íèÿ. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. XV, 87. Пî­ñ­ëå ìó îò­ê­ðè­âàì, ÷å ïî­ðà­äè îã­ðà­íè­÷å­íèÿ ìè ïðåñ­òîé â íå­ãî­âà­òà ðî­äè­íà òúð­ñÿ ñ íÿ­êî­ãî äà ðàç­ã­ëå­äàì îùå äíåñ Хåë­çèí­êè. Кð. Бå­ëåâ, З, 12. Оã­ðà­íè­÷åí ðàñ­òåæ. Оã­ðà­íè­÷åí àñîð­òè­ìåíò. Оã­ðà­íè­÷åí òè­ðàæ. Оã­ðà­íè­÷å­íè äàí­íè. // Зà ïà­ðè, ìà­òå­ðè­à­ë­íè è äðó­ãè âú­ç­ìî­æ­íîñ­òè, ñðåä­ñ­ò­âà — êî­é­òî å ìà­ëúê, íå­äîñ­òà­òú­÷åí ïî êî­ëè­÷åñ­ò­âî; îñ­êú­äåí. Аâ­òî­ìà­òúò [çà õðà­íå­íå] ïðåä­ñ­òà­â­ëÿ­âà öÿ­ëà ñòå­íà îò ñòú­ê­ëå­íè øêàô­÷å­òà. .. В àâ­òî­ìà­òè­òå å àâ­òî­ìà­òè­÷­íî è ÿäå­íå­òî, áúð­çî è ìúë­÷åø­êà­òà. Тóê èä­âàò õî­ðà ñ îùå ïî-îã­ðà­íè­÷å­íè ïà­ðè­÷­íè âú­ç­ìî­æ­íîñ­òè. Г. Бå­ëåâ, КВА, 176. В ðàç­âè­òè­å­òî ñè íèé ñìå îñ­òà­íà­ëè ìíî­ãî íà­çàä, à ìåæ­äó òî­âà ñðåä­ñ­ò­âà­òà çà ðàç­âè­òèå — íðàâ­ñ­ò­âå­íî è óì­ñ­ò­âå­íî — ó íàñ ñà òâúð­äå îã­ðà­íè­÷å­íè. П.Р.Сëà­âåé­êîâ, Р, 19. // Зà èí­òå­ëåê­òó­à­ë­íè èëè ôè­çè­÷åñ­êè âú­ç­ìî­æ­íîñ­òè — êî­é­òî å íå­äîñ­òà­òú­÷åí çà íÿ­êàê­âà öåë. Еçèê îáè­ê­íî­âåí, òðî­ìàâ,.. ñòèõ òå­æúê, íå­õàð­ìî­íè­÷åí, ãðà­ïàâ — ñà âà­æ­íè óêà­çà­íèÿ çà êðè­òè­êà. Тå ïî­êàç­âàò, ÷å ñå íà­ìè­ðà­ìå ïðåä .. àâ­òîð ñ îã­ðà­íè­÷å­íè âú­ç­ìî­æ­íîñ­òè èëè ñúâ­ñåì áåç òà­ëàíò. Иâ. Бîã­äà­íîâ, СП, 52-53.

2. Кîé­òî ñå îò­íà­ñÿ äî ìà­ëúê îá­õ­âàò, äî ìàë­êî íà áðîé íå­ùà, îáåê­òè èëè îá­ëàñ­òè íà ïðî­ÿ­âà, ïî­íÿ­êî­ãà íå­äîñ­òà­òú­÷­íè, çà äà áú­äå íå­ùî ïúë­íî­öåí­íî. Вúâ âú­ò­ðå­ø­íà­òà .. ñòàÿ è êó­õ­íÿ æè­âå­å­øå ñà­ìà ñòà­ðà­òà ãîñ­ïî­æà. ..íà­å­ìúò îò êâàð­òè­ðàí­òè­òå è ìàë­êà­òà ïåí­ñè­é­êà.. áÿ­õà ïðå­äîñ­òà­òú­÷­íè çà îã­ðà­íè­÷å­íè­òå ѝ íóæ­äè. Г. Рàé­÷åâ, ЗК, 137. Пîñ­òà­âÿé­êè ñè îò­íà­÷à­ëî îã­ðà­íè­÷å­íà­òà çà­äà­÷à äà ñå ãðè­æè çà ÷èñ­òî­òà­òà íà êíè­æî­â­íèÿ åçèê è äà èç­ðà­áî­òè ïú­ëåí ðå­÷­íèê íà ôðåí­ñ­êèÿ åçèê, òÿ [Фðåí­ñ­êà­òà àêà­äå­ìèÿ] áè­âà ïîñ­òå­ïåí­íî ðàç­øè­ðå­íà ñ êëî­íî­âå çà ïî­ëî­æè­òåë­íè­òå è îá­ùåñ­ò­âå­íî-èñ­òî­ðè­÷åñ­êè­òå íà­ó­êè. М. Аð­íà­ó­äîâ, БКД, 5-6. Тîé [Чàðëñ] íè­êî­ãà íå ìî­æà äà ñå èç­äè­ã­íå ìíî­ãî è íè­òî âå­ä­íúæ íå íà­ï­ðà­âè ãî­ëÿì óäàð. Сäåë­êè­òå ìó áÿ­õà îã­ðà­íè­÷å­íè è ñò­ðà­õ­ëè­âè. П. Сïà­ñîâ, ХëХ, 14. Тóð­ñ­êè­òå äå­ëå­ãà­òè ïðå­ä­ëî­æè­ëå òàÿ êî­ìè­ñèÿ äà ñà ñúñ­òîè îò ïî­ñ­ëà­íè­öè­òå íà åâ­ðî­ïåéñ­êè­òå ñè­ëè, íî ñ îã­ðà­íè­÷å­íè ïðàâ­äè­íè [ïðà­âà]. НБ, 1877, áð. 58, 225-226. Оã­ðà­íè­÷å­íè ïúë­íî­ìî­ùèÿ. Оã­ðà­íè­÷å­íà òå­ìà­òè­êà. Оã­ðà­íè­÷å­íî ïðè­ëî­æå­íèå. Оã­ðà­íè­÷å­íî ðàç­ï­ðîñ­ò­ðà­íå­íèå. // Кîé­òî ñå ñúñ­òîè èëè ñå îò­íà­ñÿ äî ìàë­êî íà áðîé ëè­öà. Фðàí­÷åñ­êî.. ðàç­êàç­âà çà åä­íî îã­ðà­íè­÷å­íî, èç­á­ðà­íî îá­ùåñ­ò­âî, êúì êî­å­òî å ïðè­íà­ä­ëå­æàë è Мè­êå­ëàí­ä­æå­ëî è êî­å­òî ñå å ñðå­ùà­ëî âñå­êè íå­äå­ëåí äåí â ìàë­êà­òà öúð­ê­âà. М. Бè­÷åâ, АНВ, 29. Кà­òî åëè­ò­íà ñåð­âèò­üîð­êà çà áàí­êå­òè ñ îã­ðà­íè­÷åí äîñ­òúï òÿ ïî­æúí­âà­øå çà­âè­ä­íà ñëà­âà è äî­á­ðè ïà­ðè â îê­ðú­æ­íèÿ öåí­òúð. Й. Пî­ïîâ, БНО, 113. Нå ñÿ âäà­ëî íà ÷å­õè­òå äà ñïà­çÿò âñè÷­êè­òå ðå­çóë­òà­òè íà õó­ñèò­ñ­êî­òî äâè­æå­íèå: åä­íè îò òÿõ .. ñúâ­ñåì èç­÷å­ç­íà­ëè, à äðó­ãè ñòà­íà­ëè äîñ­òî­ÿ­íèå ñà­ìî íà îã­ðà­íè­÷åí êðú­æåö. П. Р. Сëà­âåé­êîâ, Ч, 1874, áð. 2, 38.

3. Пðåí. Кîé­òî íå ñú­äúð­æà èëè íå ïðå­äîñ­òà­âÿ äîñ­òà­òú­÷­íî ðà­ç­íî­î­á­ðà­çèå, âú­ç­ìî­æ­íîñ­òè è ïðå­÷è çà ìà­òå­ðè­à­ë­íî­òî èëè äó­õî­â­íî­òî ðàç­âè­òèå íà íÿ­êî­ãî, íå­ùî. Сâå­òúò, â êî­é­òî æè­âå­å­øå, áå­øå åñ­íàô­ñ­êè è îã­ðà­íè­÷åí, à òîÿ, çà êî­é­òî ìå÷­òà­å­øå, — ïðè­êà­çåí. Д. Дè­ìîâ, Т, 9. — Тîé ñå å îã­ðà­äèë îò äå­áå­ëè ñòå­íè è æè­âåå ëîø, îã­ðà­íè­÷åí æè­âîò. Д. Нå­ìè­ðîâ, Дð, 53. Тâîð­÷åñ­êè­ÿò õî­ðè­çîíò íà ïè­ñà­òå­ëÿ å îã­ðà­íè­÷åí, ïî­íå­æå íå ïî­ëó­÷à­âà âå­÷å âïå­÷à­ò­ëå­íèÿ îò äåéñ­ò­âè­òåë­íîñòòà. Иâ. Бîã­äà­íîâ, СП, 156.

4. Пðåí. Кîé­òî íå å äîñ­òà­òú­÷­íî áî­ãàò, ðàç­âèò, óñú­âúð­øåí­ñ­ò­âàí; áå­äåí, íå­ïú­ëåí, ñåì­ïúë. Тà­êè­âà æåí­ñ­êè ïðî­ôè­ëè è ðàç­ãî­ëå­íè áà­ëå­ðè­íè â ðà­ç­ëè­÷­íè ïî­çè áÿ­õà èç­ðè­ñó­âà­íè ñ îã­ðà­íè­÷å­íà .. ñðú­÷­íîñò ïî öå­ëèÿ ëèñò. П.Вå­æè­íîâ, ВР, 166. Дî­ðè â òà­êúâ ñðà­â­íè­òåë­íî ãðè­æ­ëè­âî íà­ïè­ñàí ðàç­êàç êà­òî "Мèí­üî­ðè" åçè­êúò å âñå îùå íå­äîñ­òà­òú­÷­íî õó­äî­æåñ­ò­âåí, îã­ðà­íè­÷åí, ñóõ, íà ìåñ­òà ãðà­ïàâ è òðî­ìàâ. С, 1951, êí. 4, 181. // Зà ïî­ç­íà­íèÿ, óìå­íèÿ, ïîä­ãî­òîâ­êà — êîé­òî íå å äîñ­òà­òú­÷­íî ïú­ëåí, ìíî­ãîñ­ò­ðà­íåí, çà­äúë­áî­÷åí; áå­äåí, íå­ïú­ëåí. Иìà ìíî­ãî ðà­áî­òè äà ñÿ ðàç­êà­æàò çà õëÿ­áúò,.. Тúé, íà­ï­ðè­ìåð, êî­ãà è äå íàé-íà­ï­ðåä ñÿ å âú­âå­ëî ïðà­âÿ­íè­å­òî è óïî­ò­ðå­áå­íè­å­òî íà õëÿ­áà, êîé ãî å íàé-íà­ï­ðåä èç­íà­ìå­ðèë .. Зà òå­çè äâå ïè­òà­íèÿ íà­øè­òå ïî­ç­íà­íèÿ ñà òâúð­äå îã­ðà­íè­÷å­íè. П÷, 1871, êí. I, 11. Чî­âåê ïðîñò è ñ òâúð­äå îã­ðà­íè­÷å­íî ãðàæ­äàí­ñ­êî ðàç­âè­òèå, òîé ìú­÷­íî ðàç­áè­ðà­øå çíà­÷å­íè­å­òî íà ñú­áè­òè­ÿ­òà. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. XI, 97-98.

5. Пðåí. Кî­é­òî íÿ­ìà äîñ­òà­òú­÷­íî ïî­ç­íà­íèÿ, äó­õî­â­íè èí­òå­ðå­ñè èëè çà­äúë­áî­÷å­íî, îá­õ­âà­ò­íî ìè­ñ­ëå­íå è âèæ­äà­íå çà äåéñ­ò­âè­òåë­íîñòòà; ïî­ñ­ðåä­ñ­ò­âåí, åä­íîñ­ò­ðàí­÷èâ. Кëà­ñ­íà­òà èì ïðå­ïî­äà­âà­øå ëè­òå­ðà­òó­ðà,.., íî ñïî­ðåä Вà­ëå­ðè áå íà­ï­ðà­âî îã­ðà­íè­÷å­íà, íàé-íà­ï­ðåä ïî ïðå­ä­ìå­òà, êî­é­òî ïðå­ïî­äà­âà­øå, à ñëåä òî­âà è êà­òî ÷î­âåê. Аë. Тî­ìîâ, П, 134. Чî­âåê, êîé­òî å ëè­øåí îò äàð­áà­òà äà âî­äè çà­íè­ìà­òå­ëåí è óìåí ðàç­ãî­âîð, å çà îï­ëàê­âà­íå. Тîé ìî­æå äà å óìåí, íî ñå ïî­êàç­âà íå­ðàç­âèò è îã­ðà­íè­÷åí. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. IX, 135. Сà­ìî âòî­ðîñ­òå­ïåí­íè òà­ëàí­òè, îã­ðà­íè­÷å­íè è âî âúç­ãëå­äè­òå çà ñâî­ÿ­òà çà­äà­÷à, ñè ïðè­âúð­ç­âàò òà­ëàí­òà è óìà î âðå­ìåí­íè ïàð­òè­çàí­ñ­êè íà­÷à­ëà è îá­ùåñ­ò­âå­íè òåí­äåí­öèè. П. П.Сëà­âåé­êîâ, Сúáð.ñú÷. VI (1), 9. Пî­âúð­õ­íîñ­òåí, îã­ðà­íè­÷åí, ñ äðå­á­íà äó­øà, òîé íå ñú­çè­ðà âå­ëè­÷è­å­òî íà ïîä­âè­ãà íà æå­íà ñè, à å çà­ñå­ã­íàò îò åä­íî ìíè­ìî ïðåñ­òú­ï­ëå­íèå, ôàë­øè­ôè­êà­öè­ÿ­òà íà ïîä­ïè­ñà. Сò. Гðó­äåâ, ББ, 61. // Сúñ ñúãë. èëè íåñúãë. îïðåä. Кî­é­òî èìà â íå­äî­ñòà­òú­÷­íà ñòå­ïåí êà­÷åñ­ò­âà­òà, ïî­ñî­÷å­íè îò îïðå­äå­ëå­íè­å­òî. Нèù è îã­ðà­íè­÷åí äó­õîì — ìè­ñúë­òà ìó áå­øå çà­å­òà ïðåç âñè÷­êî­òî âðå­ìå ñ ïëà­íî­âå çà äðå­á­íè ãå­øåô­òè. Д. Дè­ìîâ, Т, 499-500. Иâàí Лà­çà­ðîâ îñ­òà­âè äúë­áî­êè ñëå­äè â íà­øå­òî èç­êóñ­ò­âî ñúñ ñâî­å­òî ñà­ìî­áè­ò­íî ñêóë­ï­òóð­íî òâîð­÷åñ­ò­âî. Нà­è­ñ­òè­íà â îò­äåë­íè ñò­ðà­íè òî å èäåé­íî îã­ðà­íè­÷å­íî, íî â öÿ­ëîñò å ðå­à­ëèñ­òè­÷­íî. ЛФ, 1956, áð.2,

3. Еäèí ÷å­ëî­âåê, êîë­êî­òî å ïî-ìàë­êî ëþ­áî­ïè­òåí, òîë­êî­âà ïî-ìàë­êî òðú­ñè äà ñÿ íà­ó­÷à­âà, è òîë­êî­âà ïо̀ å îã­ðà­íè­÷åí â ïî­ç­íà­íè­ÿ­òà ñè è ïî-ãëó­ïàâ. Ч, 1871, áð. 23, 716.

6. Пðåí. Кîé­òî ñå õà­ðàê­òå­ðè­çè­ðà ñ íå­äîñ­òà­òú­÷­íè èí­òå­ëåê­òó­à­ë­íè èëè äó­õî­â­íè êà­÷åñ­ò­âà. Нå­é­íè­ÿò îã­ðà­íè­÷åí óì, êîé­òî âúí îò ïðå­äå­ëè­òå è ïî­íÿ­òè­ÿ­òà íà Бó­êîâ­öè íè­ùî íå çíà­å­øå è íå ðàç­áè­ðà­øå, íå ìî­æà äà ѝ äà­äå íè­êà­êúâ ïî­ëî­æè­òå­ëåí îò­ãî­âîð. Т. Вëàé­êîâ, Сú÷. II, 151. Чó­ä­íî ëè å, àêî ñëóæ­áà­òà èëè ñëó­÷à­ÿò òå ñðå­ù­íå ñ íÿ­êîÿ æå­íà, ñ êî­ÿ­òî òðÿá­âà äà ãî­âî­ðèø, äà ñå ïî­êà­æåø ëþ­áå­çåí, âúç­ïè­òàí ÷î­âåê,.. òà äà ñå ñìÿ­òà òî­âà çà ïðåñ­òú­ï­ëå­íèå, çà íà­ðó­øå­íèå íà ñå­ìå­é­íà­òà ÷åñò? Сà­ìî åäèí òúï, îã­ðà­íè­÷åí ìî­çúê ìî­æå­øå äà âèæ­äà â òèÿ îáè­ê­íî­âå­íè æè­òå­éñ­êè ñðå­ùè ñò­ðà­ø­íèÿ ôàí­òîì íà èç­íå­âÿ­ðà­òà. Л. Сòî­ÿ­íîâ, Иçáð. ñú÷. III, 387. // Зà âúç­ã­ëåä, ðàç­áè­ðà­íå, ìíå­íèå — êîé­òî íå çà­ñÿ­ãà, íå îò­ðà­çÿ­âà íå­ùà­òà â òÿ­õ­íà­òà ïúë­íî­òà, âçà­è­ìî­âðúç­êà, ïðè­÷è­íè, à å íà­ñî­÷åí ñà­ìî â åä­íà ïî­ñî­êà; åä­íîñ­ò­ðàí­÷èâ, ïî­âúð­õ­íîñ­òåí. — Зà íå­ãî îñ­âå­ò­ëå­íè­å­òî .. èìà è íÿ­êàê­âî äðó­ãî çíà­÷å­íèå îñ­âåí ÷èñ­òî ïðàê­òè­÷åñ­êî­òî. Зà ìåí òî å íå­è­ç­ãî­ä­íî, çà­ùî­òî ùå îñ­êú­ïè ïðî­è­ç­âîä­ñ­ò­âî­òî. — Тâúð­äå îã­ðà­íè­÷å­íî ðàç­áè­ðà­íå — êà­çà Гðà­øåâ. Д. Фó­÷åä­æè­åâ, Р, 294. — Кàê­âî íà­ðè­÷àø ìî­ðà­ëåí åëå­ìåíò? — Дà ïðî­è­ç­õîæ­äàø îò ðà­áî­ò­íè­÷åñ­êà­òà êëà­ñà. — Нî òî­âà å ñåê­òàí­ò­ñ­ò­âî, îã­ðà­íè­÷åí äî­ã­ìà­òè­çúì. Д. Дè­ìîâ, Т, 225. Нå æå­ëàé ëåã­êî­ó­ì­íî äà ñú­äèø çà êíÿ­çî­âå è ñëó­æè­òå­ëè ñïî­ðÿä íèñ­êè­òå è îã­ðà­íè­÷å­íè ìíå­íèÿ íà òâî­å­òî íèñ­êî ñúñ­òî­ÿ­íèå. Аë. Кðúñ­òå­âè÷, ВПЖ (ïðå­âîä), 87.

7. Сïåö. Зà ìî­íàðõ — êî­é­òî íå îñú­ùåñ­ò­âÿ­âà åäèí­ñ­ò­âåí öÿ­ëà­òà âëàñò, à ÿ ñïî­äå­ëÿ ñ äðó­ãè äúð­æà­â­íè îð­ãà­íè (ïàð­ëà­ìåíò, ñå­íàò è ïîä.) è óïðàâ­ëÿâà ñú­ã­ëà­ñ­íî ñ êîí­ñ­òè­òó­öè­ÿ­òà íà ñòðà­íà­òà. Нÿ­êîè ìî­íàð­ñè äå­ëÿò âúð­õî­â­íà­òà âëàñò íà îñî­á­íè ó÷­ðúæ­äå­íèÿ â äúð­æà­âà­òà ñè; â òà­êúâ ñëó­÷àé òèè ñå íà­ðè­÷àò êîí­ñòè­òó­öè­î­í­íè èëè îã­ðà­íè­÷å­íè. К. Сìèð­íîâ, З, 71. Сâî­áî­äà­òà íà èç­áè­ðà­íè­å­òî íà ïðåä­ñ­òà­âè­òå­ëè­òå è íà ðà­çèñ­ê­âà­íè­å­òî â ïàð­ëà­ìåí­òúò ñÿ îç­ä­ðà­âè­ëà.. Аí­ã­ëèÿ îò òî­ãà­çè íà­ñàì ñÿ óï­ðà­â­ëÿ­âà­ëà îò åäèí îã­ðà­íè­÷åí è êîí­ñ­òè­òó­öè­î­íà­ëåí ìî­íàðõ. ИЗ 1877, 1881, 150.

Дðó­æåñ­ò­âî ñ îã­ðà­íè­÷å­íà îò­ãî­âîð­íîñò. Иêî­íîì. Оáå­äè­íå­íèå íà äâå èëè ïî­âå­÷å ëè­öà çà èç­âúð­ø­âà­íå íà òúð­ãî­âèÿ èëè ïðî­è­ç­âîä­ñ­ò­âî ÷ðåç êîí­öåí­ò­ðà­öèÿ íà êà­ïè­òà­ëè­òå èì, ÷ëå­íî­âå­òå íà êî­å­òî íî­ñÿò ÷àñ­òè­÷­íà îò­ãî­âîð­íîñò çà çà­äúë­æå­íè­ÿ­òà íà äðó­æåñ­ò­âî­òî, ðèñ­êó­âà­é­êè ñà­ìî âíîñ­êè­òå è ÷ëåí­ñ­êè­òå ñè ïðà­âà.