ПЕТДЕСЀТ, (ñúêð.) ïå­äå­ñåò è (ñúêð. ðàçã.) ïå­äå­ñå, ‑òѐ, (äè­àë.) ‑òя̀õ, ÷èñë. áðîé­íî. 1. Чè­ñ­ëî, êî­å­òî ñå ñúñ­òîè îò ïåò äå­ñå­òè­öè. à) Сà­ìîñò. è íå­÷å­ëå­íó­âà­íî. Зà îç­íà­÷à­âà­íå íà àá­ñ­ò­ðàê­ò­íî êî­ëè­÷åñ­ò­âî îò òîë­êî­âà åäè­íè­öè. Дâå ïî ïåò­äå­ñåò å ðà­â­íî íà ñòî. △ Пåò­äå­ñåò ïëþñ äå­ñåò ïðà­âè øåé­ñåò. △ Пåò­äå­ñåò ñå äå­ëè íà äâå áåç îñ­òà­òúê. á) В ñú­÷åò. ñúñ ñúù. Зà îç­íà­÷à­âà­íå íà áðîÿ, êî­ëè­÷åñ­ò­âî­òî îò òîë­êî­âà êîí­ê­ðå­ò­íè ïðå­ä­ìå­òà. Сòà­ÿ­òà èìà­øå åä­âà ëè ÷å­òè­ðè ìå­ò­ðà íà­ä­ëúæ è íà­øèð, à íèå áÿ­õ­ìå.. ïî­âå­÷å îò ïåò­äå­ñåò äó­øè. К. Вå­ëè÷­êîâ, ПССú÷. I, 32. Иãó­ìå­íúò, ÷î­âåê íà ïåò­äå­ñåò ãî­äè­íè,.., íè ïðèå òâúð­äå ëþ­áå­ç­íî. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХV, 20. Пðåä íàñ ñà [âî­é­íè­öè­òå] ñà­ìî íà ïåò­äå­ñåò êðà÷­êè. Й. Йîâ­êîâ, Рàçê. II, 142. — Нà­ìè­ðà­ìå ñå íà ïåò­äå­ñåò ìå­ò­ðà äúë­áî­÷è­íà. Дâè­æèì ñå íàä ïëàí­òà­öèè îò âî­äî­ðà­ñ­ëè. К, 1963, áð. 1, 3.  В ñú­÷åò. ñ äðó­ãî ÷è­ñ­ëè­òåë­íî — çà îá­ðà­çó­âà­íå íà ñúñ­òà­â­íè ÷è­ñ­ëè­òåë­íè èìå­íà. Пåò­äå­ñåò è åä­íî. △ Пåò­äå­ñåò è ïúð­âè. △ Сòî è ïåò­äå­ñåò. △ Сòî ïåò­äå­ñåò è íÿ­êîë­êî. ● Чëå­íó­âà­íî, îáèêí. â ñú­÷åò. ñ  ã î ä è í è. Пå­ðè­î­äúò îò äå­ñåò ãî­äè­íè ñëåä ïåò­äå­ñå­òà­òà ãî­äè­íà íà âñÿ­êî ñòî­ëå­òèå. Дîê­òîð Хà­ðà­ëàì­ïè áå­øå îò­äà­â­íà íàä­õ­âúð­ëèë ïåò­äå­ñåò­òå ãî­äè­íè è ñå ïðè­á­ëè­æà­âà­øå êúì øåñ­ò­äå­ñåò­òå. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. II, 173. Пà­íà­éîò Хè­òîâ ðàç­êàç­âà ÷ó­òî­òî îò íå­ãî ïðå­äà­íèå, ñïî­ðåä êî­å­òî ñå­ëî­òî áè­ëî îêîí­÷à­òåë­íî ðà­ç­ðó­øå­íî â êðàÿ íà ïåò­äå­ñåò­òå ãî­äè­íè íà ХVIII âåê. Н. Фåð­ìàí­ä­æè­åâ, РХ, 118. â) Рàçã. В ñú­÷åò. ñ ÷èñë. áðîé­íè  ÷ å ò è ð è ä å ñ å ò, ø å ñ ò ä å ñ å ò, ñ ò î: ÷ å ò è ð è ä å ñ å ò-ï å ò ä å­ ñ å ò, ï å ò ä å ñ å ò-ø å é ñ å ò, ï å ò ä å ñ å ò-ñ ò î. Зà îç­íà­÷à­âà­íå íà ïðè­á­ëè­çè­òå­ëåí áðîé, êî­ëè­÷åñ­ò‑

âî, îã­ðà­íè­÷å­íè ñïî­ðåä ÷è­ñ­ëè­òåë­íè­òå â ñú­î­ò­âå­ò­íè­òå ñú­÷å­òà­íèÿ. Оò ãî­ëå­ìèÿ úãúë îò­äå­ëè­õà ÷å­òè­ðè­äå­ñåò-ïåò­äå­ñåò îâ­öå è ãè âêà­ðà­õà â ïî-ìàë­êèÿ. Й. Йîâ­êîâ, АМГ, 121. Кó­÷å­òî ÷à­ô­íà áî­ëå­ç­íå­íî, ïðå­ìå­ò­íà ñå êà­òî àê­ðî­áàò è êà­òî èç­áÿ­ãà íà ïåò­äå­ñåò-øåé­ñåò ðàç­ê­ðà­÷à, ïî­â­ëå­÷å áåç­ïî­ìî­ù­íî è òåæ­êî çà­ä­íè­öà­òà ñè. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Иçáð. ñú÷. I, 124.

2. Кà­òî ñúù. ñð. Пè­ñ­ìå­íè­ÿò áå­ëåã, öè­ô­ðà­òà 50 (L). Аðàá­ñ­êî èëè ðèì­ñ­êî ïåò­äå­ñåò. △ Нà­ïè­øè òóê åä­íî ïåò­äå­ñåò.  В ñú­÷åò. ñúñ ñúù. í î ì å ð. Жè­âåÿ â áëîê íî­ìåð ïåò­äå­ñåò.  Чëå­íó­âà­íî. Рàçã. Зà âú­ç­ðàñò — ïåò­äå­ñåò ãî­äè­íè. Тîé áèë ñå­ãà âå­÷å êúì ïåò­äå­ñåò­òå. Д. Кàë­ôîâ, Иçáð. ðàçê., 226. Мà­êàð ïðåõ­âúð­ëèë ïåò­äå­ñåò­òå, ó íå­ãî èìà­øå íå­ùî ìëà­äåæ­êî, äî­ðè âñå îùå äåò­ñ­êî. Кð. Гðè­ãî­ðîâ, ТГ, 107.

— Дðó­ãè (äè­àë., ðàçã. è ïðîñ­òî­íàð.) ôîð­ìè:  ï å ò ä å ñ ѐ, ï å ä å ñ ѐ ò,  ï å é ñ å.