ПЍСАН, ‑à, ‑î, ìí. ‑è. Пðè÷. ìèí. ñòðàä. îò ïè­øà êà­òî ïðèë. 1. Кî­é­òî å óê­ðà­ñåí èëè ïî­ê­ðèò ñ øàð­êè (èç­ðè­ñó­âà­íè, èç­øè­òè, èç­òú­êà­íè, èç­äúë­áà­íè è ïîä.); èç­ïè­ñàí, èç­øà­ðåí, íà­øà­ðåí, ïúñ­òúð. В ñå­ëî Сòå­ôàí ìàë­êî ñòî­å­øå — äåí-äâà, êîë­êî­òî äà ðàç­äà­äå ÷à­êà­íè­òå àð­ìà­ãà­íè, ïè­ñà­íè­òå õóð­êè è êî­áè­ëè­öè. Й. Йîâ­êîâ, СЛ, 158. Вñå­êè íî­ñå­øå åä­íî ïè­ñà­íî ÿé­öå çà ïî­ïà — òà­êúâ áå îáè­÷à­ÿò. Сò. Дàñ­êà­ëîâ, БП, 15. Гîñ­ò­íà­òà áå­øå ïîñ­ò­ëà­íà ñ íîâ êè­ëèì è íà­ðå­äå­íà ñ ïè­ñà­íè âúç­ã­ëà­â­íè­öè. К. Пåò­êà­íîâ, БД, 124. — Е, òî­ãà­âà çà äî­áúð ïúò — èç­ìú­ê­íà ñòà­ðå­öúò ïè­ñà­íà­òà áú­ê­ëè­öà è íà­ðåä ïî­÷åð­ïè ìîì­÷å­òà­òà, ñòè­ñ­íà èì çäðà­âî ðú­öå è àâ­òî­ìî­áè­ëúò çà­ï­ðà­øè. Кð. Гðè­ãî­ðîâ, ОНУ, 151-152. Пðè­á­ëè­æè ïå­ñåí íà ñðå­áúð­íè çâúí­÷å­òà è çà­å­ä­íî ñ íåÿ äî ìîì­÷å­òî ñïðÿ ïè­ñà­íà øå­é­íà, âï­ðå­ã­íà­òà â äâå òðîé­êè áå­ëè êî­íå, õó­áà­âè êà­òî ëå­áå­äè. Иâ. Пëà­íèí­ñ­êè, БС, 14. Пè­ñà­íè òðî­ÿ­í­ñ­êè ñòîì­íè. Пè­ñà­íà ÷åð­ãà. Пè­ñà­íà ðà­ê­ëà. Пè­ñà­íà ëþë­êà. Пè­ñà­íî ìåí­÷å. Пè­ñàí êà­âàë.

2. Зà èêî­íà, ÷åð­êî­â­íà ñòå­íî­ïèñ è ïîä. — íà­ðè­ñó­âàí, èç­ðè­ñó­âàí. — А áå, ÷î­âå­÷å áî­æè, õè÷ ñå­ãà âðå­ìå çà èêî­íè ëè å? Хî­ðà­òà íå âÿð­âàò â èñ­òèí­ñ­êè­òå ñâåò­öè, êà­ìî ëè â ïè­ñà­íè­òå? Й. Йîâ­êîâ, Ж 1945, 134-135. Пè­ñà­íè­òå ñâåò­öè ïî îë­òà­ðà ãî ãëå­äà­õà â î÷è­òå. Сò. Дè­÷åâ, ЗС I, 87. Сÿ­êàø ÷å å êó­íà ïè­ñà­íà. П. Р. Сëà­âåé­êîâ, БП II, 148. И áîã Сà­âà­îò áå­ëî­á­ðà­äè ïàê ãëå­äà / îò ïè­ñà­íèé ñâîä âå­ëè­÷à­âî-ñó­ðî­âî. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХХVIII, 101. // Зà âåæ­äè èëè óñ­ò­íè — êîé­òî å ïîä­ñè­ëåí, î÷åð­òàí ñúñ ñïå­öè­à­ëåí ìî­ëèâ, ãðèì, çà äà èç­ïúê­âà è ñòà­íå ïî-êðà­ñè­âî; èç­ïè­ñàí, èç­ðè­ñó­âàí, íà­ðè­ñó­âàí. Мíî­ãî ÷åñ­òî îò áðè÷­êà­òà íà Аê Яõÿ, íà­ìåñ­òî ìëà­äè õà­íú­ìè ñ ïè­ñà­íè âåæ­äè, ñëè­çà­õà ñòà­ðè áà­áè. Й. Йîâ­êîâ, ПК, 115. Сïîì­íè ñè ëú­õà íà ïàð­ôþì, êîé­òî èä­âà­øå îò íåÿ... Кî­ñè­òå ѝ.., ÷åð­âå­íè­òå ïè­ñà­íè óñ­ò­íè. З. Сðå­á­ðîâ, Иçáð. ðàçê., 149. Чåð­íè­òå ѝ ãî­ëå­ìè èç­ïú­ê­íà­ëè î÷è, ïúë­íè ñ âëà­ãà, ïè­ñà­íè­òå ѝ òúí­êè âåæ­äè, áÿ­ëî­òî ѝ ëè­öå ñ êî­ñ­ìè÷­êè ïîä íî­ñà è ïî áó­çè­òå, ïúë­íà­òà, íî ïîä­âè­æ­íà ñíà­ãà ѝ äà­âà­õà âñè÷­êè ïðå­ëåñ­òè è ñú­á­ëà­ç­íè. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, Иçáð. ïð III, 36.

3. Кî­é­òî ñå èç­ïèñ­âà ñ áóê­âè ïîä ôîð­ìà­òà íà òåêñò. Чóâ­ñ­ò­âó­âàø êîë­êî å ìú­÷­íî, êîë­êî íå­âú­ç­ìî­æ­íî äà ïðå­äà­äåø ñ ïè­ñà­íè äó­ìè êðà­ñî­òà­òà íà åä­íà ïî­äî­á­íà ìåñ­ò­íîñò. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХV, 48. — Нàé-äî­á­ðè­òå ïå­õ­ëè­âà­íè íà ñóë­òàí­ñ­ò­âî­òî òàì ñè äà­âàò ñðå­ùà è áà­øî­âå­òå ïè­ñà­íè òà­ïèè ïî­ëó­÷à­âàò. Г. Мà­íîâ, КД, 69. Пè­ñà­íà­òà ðå÷ íà Дæîð­ä­æè­÷à .. å öåí­íî äî­êà­çà­òåë­ñ­ò­âî, ÷å ïðåç ХVI âåê áúë­ãàð­ñ­êè­ÿò íà­ðî­äåí äóõ íå å áèë ìúð­òúâ, êàê­òî ñå ìè­ñ­ëå­øå ïî-ðà­íî. Б. Пå­íåâ, НБВ, 32. // Зà çà­êîí — êî­é­òî å óò­âúð­äåí êà­òî íîð­ìà­òè­âåí àêò îò ñïå­öè­à­ë­íî óïúë­íî­ìî­ùå­íà âëàñò, îáèêí. äúð­æà­â­íà, ïî îï­ðå­äå­ëåí (íà­ä­ëå­æåí) ðåä è ôè­ãó­ðè­ðà ïîä ôîð­ìà­òà íà òåêñò â ñïå­öè­à­ë­íè äî­êó­ìåí­òè. О÷å­âè­ä­íî îùå â íà­÷à­ëî­òî íà 1870 ã. .. Аïîñ­òî­ëúò å âå­÷å îñú­ç­íàë íå­î­á­õî­äè­ìîñòòà äà ñå ñúç­äà­äå åäèí ïè­ñàí çà­êîí, ïî êî­é­òî äà ñå óï­ðà­â­ëÿ­âà ðå­âî­ëþ­öè­î­í­íà­òà îð­ãà­íè­çà­öèÿ. Иâ. Уí­ä­æè­åâ, ВЛ, 176. В Аòè­íà íÿ­ìà­ëî ïè­ñà­íè çà­êî­íè.. Дå­ìî­ñúò áèë íå­äî­âî­ëåí è íàñ­òî­ÿ­âàë äà ñå âú­âå­äàò ïè­ñà­íè çà­êî­íè. Иñò. V êë., 1980, 101. Нà­ëè áúë­ãàð­ñ­êè­ÿò åçèê — òî­çè, äå­òî ãî ñëà­ãà­øå çà ïúð­âè ïúò ÷åð­íî íà áÿ­ëî Сî­ô­ðî­íèé — îùå íÿ­ìà­øå ñâîé ïè­ñàí çà­êîí, ñëó÷­âà­øå ñå òâúð­äå ÷åñ­òî Дî­á­ðè äà ïè­òà êîÿ áóê­âà êàê­âà å. В. Мó­òàô­÷è­å­âà, ЛСВ II, 418.

4. Кà­òî ñêàç. îï­ðåä. С ãëà­ãî­ëà ñ ú ì â 3 ë. åä. ÷., â ñåã. èëè ìèí. à) Оç­íà­÷à­âà, ÷å íå­ùî å (áè­ëî) ïðå­äî­ï­ðå­äå­ëå­íî, îï­ðå­äå­ëå­íî îò ñúä­áà­òà. — Пè­ñà­íî å, ÷å Тóð­êèÿ ùå ïà­ä­íå ñêî­ðî. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. ХХII, 113. Пè­ñà­íî å áè­ëî äà ñòà­íå, çà­òî­âà å ñòà­íà­ëî. Т. Вëàé­êîâ, Сú÷. I, 1925, 313. Оíî, èñ­òè­íà, äó­ìà ñå, ÷å "ñè­ðî­ìà­øèÿ — çëà íå­âî­ëÿ", àìà äå, íà­ëè å áè­ëî òà­êà ïè­ñà­íî, îíî òà­êà ùå ñè è âúð­âè, ïà òî­âà ñè å. М. Гå­îð­ãè­åâ, Иçáð. ðàçê., 196. á) Пðè ëè÷. ìåñ­òî­èì. â äàò. ïàä. — îç­íà­÷à­âà, ÷å íà íÿ­êî­ãî íå­ùî å (áè­ëî) ïðå­äî­ï­ðå­äå­ëå­íî, îò­ðå­äå­íî îò Бîã, îðè­ñ­íè­öè, ñúä­áà­òà è ïîä. è òîé íå ìî­æå äà ãî èç­áå­ã­íå. — Кàê­âî­òî òè å ïè­ñà­íî, òî ùå å. Кàê­âî­òî ñà òè îðè­ñà­ëè îðè­ñ­íè­öè­òå. Й. Йîâ­êîâ, А, 97. Пè­ñà­íî ìó å áè­ëî äà ñè óì­ðå è íå ìî­æà äà ìó ñå ïî­ìî­ã­íå. Т. Вëàé­êîâ, Сú÷. II, 60. Кàê­âî­òî íè å ïè­ñà­íî äà ñòà­íå, ùå ñòà­íå. Оò ñúá­äà­òà ñè íè­êîé íå ìî­æå äà èç­áå­ã­íå, — îùå ïî-ìàë­êî áå­ä­íè­ÿò. Сò. Чè­ëèí­ãè­ðîâ, ХНН, 220. Тà­êà ѝ áè­ëî ïè­ñà­íî,... Щå ïëà­÷å òÿ è ùå òú­ãó­âà öÿë æè­âîò, ïðåç âñè÷­êè­òå äíè, êî­è­òî ѝ îñ­òà­âàò. Д. Тà­ëåâ, С II, 126.

5. Кà­òî ñúù. ïè­ñà­íî­òî, ñð. à) Нå­ùî, ïðå­äà­äå­íî ñ áóê­âè, îáèêí. íà õàð­òèÿ, ïîä ôîð­ìà­òà íà òåêñò; íà­ïè­ñà­íî­òî. Дúë­ãî íå ìè êàç­âà­øå [Рà­êîâ­ñ­êè] êàê­âî ïè­øå è îò­äå-íà­êú­äå ïúê ùå ìè êàç­âà, êà­êúâ ñúì àç — ÷å­òè­ðè­íà­äå­ñåò­ãî­äè­øåí ëüî­õ­ìàí, ñ æúë­òî íà óñ­òà­òà è ñ ïúï­êè íà íî­ñà — ìíî­ãî ùå ìó ðàç­áå­ðà íå­ùî îò ïè­ñà­íî­òî. П. Нå­ç­íà­êî­ìîâ, ЖВ, 8. Бî­ãîé, ïî­ëó­ëå­ã­íàë â êî­ëè­áà­òà, ñ êî­æå­íà­òà êíè­ãà â ðú­êà, çà­ó­ñ­òÿ­âà ïè­ñà­íî­òî â êíè­ãà­òà. Н. Хàé­òîâ, ИОО, 20. Мà­òåé­÷î ïî­ñå­ã­íà êúì áå­ëåæ­êà­òà è çà­êî­âà î÷è âúð­õó ïè­ñà­íî­òî. В. Нåø­êîâ, Н, 11. Аê­öè­ÿ­òà áè­ëà ñú­ï­ðî­âî­äå­íà ñ óáè­éñ­ò­âà è ìà­ñîâ òå­ðîð. Зà òî­âà âðå­ìå ñå îò­íà­ñÿ ïè­ñà­íî­òî îò êî­ò­ëåí­ñ­êèÿ ëå­òî­ïè­ñåö Жåí­äî Вè­÷åâ, ÷å "ïðî­ï­ëà­êà­ëî äå­òå â ìà­é­êà". Н. Фåð­ìàä­æè­åâ, РХ, 11-12. á) Оíî­âà, êî­å­òî å ïðå­äî­ï­ðå­äå­ëå­íî, îò­ðå­äå­íî îò Бîã, îðè­ñ­íè­öè, îò ñúä­áà­òà è ïîä. èëè å íà­ïè­ñà­íî â Сâå­òî­òî ïè­ñà­íèå. Дúë­ãî ìú­ê­íà ñâîÿ ïî­çîð Бú­äè íå­è­ç­âåñ­òåí è ÷à­êà äà ñå ïî­ÿ­âè íàé-ïî­ñ­ëå îñ­âî­áî­äè­òå­ëÿò .. И òîé äî­é­äå, çà­ùî­òî íå ìî­æå­øå äà íå ñå ñáú­ä­íå ïè­ñà­íî­òî, ÷å âñå­êè ïî­çîð èìà ñâîé êðàé. Д. Бå­ãó­íîâ, ЧОД, 45. — И ãëàñ îò­ðÿ­çà â ìðà­êà âëàñ­ò­íî è ñòó­äå­íî — íå­áå­ñåí ãëàñ áå òî­âà! .. — Вúð­âè, çà äà ñå ñáú­ä­íå ïè­ñà­íî­òî â ñêðè‑

æà­ëè­òå íà íå­áå­ñà­òà! — Вúð­âè! Н. Рàé­íîâ, КЦ, 110.

Пè­ñà­íà ðåç­áà. Сïåö. Вèä äúð­âî­ðåç­áà, êî­ÿ­òî ñå ïðà­âè îáèêí. îò ïàñ­òè­ðè (îâ­÷à­ðè) ñ íîæ âúð­õó äúð­âå­íà­òà ïî­âúð­õ­íîñò íà õóð­êà, îâ­÷àð­ñ­êà ãå­ãà èëè ñâèð­êà, ëú­æè­öà è ïîä. çà óê­ðà­ñà. Нàé-ëå­êà­òà è îï­ðîñ­òå­íà òå­õ­íè­êà å ïè­ñà­íà­òà ðåç­áà, ñúñ­òà­âå­íà îò ïëèò­êè íà­ðå­çè ñ âúð­õà íà ïàñ­òèð­ñ­êî­òî íîæ­÷å âúð­õó èç­ðà­áî­òå­íèÿ è îêîí­÷à­òåë­íî ïî­÷èñ­òåí ïðåä­ìåò îò òâúð­äî äúð­âî — äðÿí, ãà­áúð, ÷å­ðå­øà è äð. СáНУ LV, 63. Хóð­êà­òà îò ìó­çåÿ "Рà­é­íà êíÿ­ãè­íÿ" â Пà­íà­ãþ­ðè­ùå å óê­ðà­ñå­íà ñ ìî­òè­âà îò ïè­ñà­íà è äúë­áà­íà ðåç­áà (ñè­òåí øàð). СáНУ LV, 78.

? Гëå­äàì (ïà­çÿ) êà­òî ïè­ñà­íî ÿé­öå íÿ­êî­ãî. Рàçã. С èç­ê­ëþ­÷è­òåë­íî âíè­ìà­íèå, ñ ãî­ëÿ­ìî ñòà­ðà­íèå è ãðè­æè ãëå­äàì (ïà­çÿ) íÿ­êî­ãî. Тîø­êà ñå óíà­ñÿ­øå â ìè­ñ­ëè.. Дà èìà æè­âîò è çäðà­âå, äà ïî­ðàñ­òå Пå­òå­òî è äà ãî îæå­íè, êà­òî ïè­ñà­íî ÿé­öå ùå ãëå­äà ñíà­õà ñè. Кà­òî ñâîÿ ùåð­êà ùå ÿ ãà­ëè. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, Тàò., 17. У äî­á­ðè õî­ðà îòè­äå — íå ìî­æå äà ñå íà­ôà­ëè ñ òÿõ. И ìíî­ãî ѝ å äî­á­ðå òàì. Гëå­äàò ÿ êà­òî ïè­ñà­íî ÿé­öå. Т. Вëàé­êîâ, Сú÷. I, 1925, 228. Пðè­ÿ­òå­ëè­òå ñè òðÿá­âà äà ïà­çèì êà­òî ïè­ñà­íè ÿé­öà; ôàë­øè­âè­òå ïðè­ÿ­òå­ëè äà ñ÷è­òà­ìå êà­òî íàé-ãî­ëå­ìè âðà­ãî­âå. СáЦГМГ, 99. Хó­áàâ êà­òî ïè­ñà­íî ÿé­öå. Рàçã. Мíî­ãî, èç­âúí­ðå­ä­íî õó­áàâ, êðà­ñèâ.

— Дðó­ãè (îñ­òàð. è äè­àë.) ôîð­ìè: ï ѝ ø à í  è  ï ѝ ø å í.

      ПИСА̀Н ì. Рàçã. Гàë­üîâ. Кî­òà­ðàê, êî­òàí, êî­òà­ðàí.