ПЛА̀ДНЕ1, ìí. íÿ­ìà, ñð. 1. Вðå­ìå­òî îêî­ëî 12 ÷. ïî îáÿä, ñðå­äà­òà íà äå­íÿ. Сó­ò­ðèí ïà­äà­øå áè­ñåð­íà, ñòó­äå­íà ðî­ñà, êúì ïëà­ä­íå íà­ïè­÷à­øå îê­òîì­â­ðèéñ­êî­òî ñëúí­öå, çà­ìè­ðèñ­âà­øå íà îêà­ïà­ëà øó­ìà. Еì. Сòà­íåâ, ЯГ, 33. У íàñ äîé­äå ëè ïëà­ä­íå — ñÿ­äàò äà îáÿä­âàò. Аë. Кîí­ñ­òàí­òè­íîâ, БГ, 44. Хàí­êî çà­ï­ðå­ò­íà ðú­êà­âè: ñó­ò­ðèí îñúì­âà­øå íà íè­âà­òà, ïî ïëà­ä­íå êî­ñå­øå ëè­âà­äè­òå, âå­÷åð äî­å­øå îâ­öå­òå â êî­øà­ðà­òà, ñâ­ðÿ­íà ñðåä õúë­ìî­âå­òå. А. Гó­ëÿø­êè, ЗВ, 14. Чà­ñúò áèë äâà è ïî­ëî­âè­íà èëè òðè ïî­äèð ïëà­ä­íå, âðå­ìå­òî áè­ëî ïðî­ëå­ò­íî. З. Сòî­ÿ­íîâ, ХБ, 339. Сëúí­÷è­öå, ìè­ëî êà­êè­íî, / íà­ëè òè êà­êà çà­ðú­÷à / äî ïëà­ä­íå, ñëúí­öå, äà ãðå­éåø, / îò ïëà­ä­íå â îá­ëàê äà âëå­éåø, / ÷å èç­ãî­ðÿ­õà íè­âå­òî, / íè­âå­òî, ñëúí­öå, ñå­íî­òî! Нàð. ïåñ., СáНУ ХLVI, 49.  Оáð. Сå­ãà ïðå­âà­ëÿ­øå íå­ãî­âî­òî ïëà­ä­íå, ìíî­ãî îò ïú­òÿ áå èç­âúð­âÿí. Тîé áå ïî­ç­íàë âúç­õî­äè­òå è ïà­äå­íè­ÿ­òà íà ñîá­ñ­ò­âå­íèÿ ñè äóõ, áå ïî­ç­íàë ñòðà­äà­íè­å­òî. Еì. Мà­íîâ, БГ, 208.

2. Дè­àë. Хðà­íà­òà, êî­ÿ­òî ñå ÿäå ïî îáÿä, ãëà­â­íî­òî ÿäå­íå ïðåç äå­íÿ. — Я ìà ïó­ùè, áà­éî, / â ñå­ëî äà ñè èäà, / ïëà­ä­íå äà äî­íå­ñà, / åì ãî­ðå­ùî ïëà­ä­íå / åì ñòó­äå­íà âî­äà. Нàð. ïåñ., СáëВСòТ, 213. Оò­êó­ïè Бàí­÷î êî­ñà­÷è, / .. / Кî­ñà­÷è ùî ñà êî­ñè­ëè, / ñå­ä­íà­ëè ïëà­ä­íå äà ÿäàò. Нàð. ïåñ., СáВСòТ, 980.

3. Дè­àë. Лå­êî ñó­ò­ðå­ø­íî (ìåæ­äó çà­êóñ­êà­òà è îáÿ­äà) èëè ñëå­äî­áå­ä­íî ÿäå­íå. Нà äðó­ãèÿ äåí îùå îò­ðà­íî Рà­é­êè­íà ìà­é­êà çà­ôà­íà äà ãîò­âè è äà ñòÿ­ãà îáÿä è ïëà­ä­íå çà êî­ñà­÷å­òå. Т. Вëàé­êîâ, Сú÷. I, 1941, 114.

4. Дè­àë. Хðà­íå­íå­òî íà îáÿä èëè ëå­êè­òå çà­êóñ­êè ïðå­äè è ñëåä îáÿ­äà; îáÿä­âà­íå, ïî­õàï­âà­íå. Вî­é­íè­öè ïëà­ä­íå ïðà­âå­õà, / âîé­íèø­êè áàí­äè ñâè­ðå­õà. Нàð. ïåñ., СБВСТТ, 368.

5. Дè­àë. Нàé-âè­ñî­êà­òà òî÷­êà â íå­áîñ­âî­äà, äî êî­ÿ­òî ñå èç­äè­ãà ñëúí­öå­òî ïðåç äå­íÿ; çå­íèò. — Юñ­÷à­ðî, ÷å ïî­ä­ëó­äÿ ëè, / éî­ùå ñè ñëúí­öå íà ïëà­ä­íå, / ïúê òè ñå­äåí­êè çà­äè­ðè. Нàð. ïåñ., СБНУ III, 84. Сëúí­öå­òî ñòà­íà íà ïëàí­íÿ / áå­ÿò ñè ëå­ã­íà òà çàñ­ïà. Нàð. ïåñ., СБНУ ХХVI, 116.

Гî­ëÿ­ìî ïëà­ä­íå. Дè­àë. Вðå­ìå­òî ïî-êú­ñ­íî îò îáÿä, îò ïëà­ä­íå è ÿäå­íå ïî òî­âà âðå­ìå. Пðè­ÿ­ò­íî åñåí­íî ñëúí­öå áå­øå ïî­÷­íà­ëî âå­÷å äà ñå íà­ê­ëà­íÿ, íà­á­ëè­æà­âà­øå ãî­ëÿ­ìî­òî ïëà­ä­íå. А. Гó­ëÿø­êè, ЗВ, 173. Иñ­òèí­ñ­êî ïëà­ä­íå. Аñ­ò­ðîí. Мî­ìåí­òúò, êî­ãà­òî öåí­òú­ðúò íà Сëúí­öå­òî å â ìå­ðè­äè­à­íà íà äà­äå­íî ìÿñ­òî â ñâî­ÿ­òà ãîð­íà êóë­ìè­íà­öè­î­í­íà òî÷­êà. Кú­ñ­íî (êüî­ðà­âî) ïëà­ä­íå. Дè­àë. Вðå­ìå­òî ñëåä ãî­ëÿ­ìî ïëà­ä­íå ïðå­äè âå­÷å­ðÿ è ÿäå­íå ïî òî­âà âðå­ìå. Вå­÷å ñå êú­ñ­íî ïëà­ä­íå ìè­íà. / Еé è òðà­ïå­çà­òà ñå ñâúð­ø­âà ó Дîé­÷è­íà. П. П. Сëà­âå­é­êîâ, Сúáð. ñú÷. III, 171. Дÿ­äî­âè­òå Сëàâ­÷î­âè êî­ïà­÷è îñ­òà­âè­õà ìî­òè­êè­òå è ñå­ä­íà­õà íà ñëî­ãà äà ñè ïî­õà­ï­íàò êüî­ðà­âî ïëà­ä­íå. Т. Вëà­é­êîâ, Сú÷. I, 1941, 28. Мàë­êî (ïúð­âî) ïëà­ä­íå. Дè­àë. Вðå­ìå­òî ïðå­äè îáÿä, ïðå­äè ïëà­ä­íå, êî­ãà­òî ñå ïðà­âè è ëå­êî ÿäå­íå ìåæ­äó çà­êóñ­êà­òà è îáÿ­äà. Пî­ïî­âå­òå âèæ­äà­õà, ÷å òÿ å ãëà­ä­íà è æà­ä­íà è ìíî­ãî äúë­ãî ïðî­òî­÷è­õà ñëóæ­áà­òà — äî­ñà­ìè ìàë­êî ïëà­ä­íå. Й. Вúë­÷åâ, РЗ, 30. — Зíà­åø ëè, Рà­äî, ïîì­íèø ëè, / äåê ìà­ëî ïëà­ä­íå ÿäî­õ­ìå, / òàì çà­áî­ðà­âèõ, Рà­äî ëå, ìî­è­òå âëàø­êè íî­æî­âå. Нàð. ïåñ., СáВСòТ, 275. Еñ­íà­ôè­òå .. ñòà­íà­ëè ïðå­äè çî­ðè, â 8 ÷à­ñà âå­÷å áÿ­õà ïðå­êà­ðà­ëè ïúð­âî­òî ïëà­ä­íå..; íà 12 ÷à­ñà âå­÷å áè­âà­õà â äþ­êÿ­íà. Сò. Чè­ëèí­ãè­ðîâ, ХНН, 153-154. Пðà­âî ïëà­ä­íå. Дè­àë. Иñ­òèí­ñ­êî ïëà­ä­íå. Сà­ìî íà ïðà­âî ïëà­ä­íå ñëúí­öå­òî ïëèñ­êà èçî­áèë­íà ñâå­ò­ëè­íà íàä âî­äè­òå è áðå­ãî­âå­òå ñòà­âàò çëà­ò­íè. Лà­ìàð, ПР, 44. Кîë­üî â ñå­ëî­òî éî­òè­äå / çà ëÿ­áà è çà ìàí­ä­æà­òà. / Пðà­âî ñå ïëà­ä­íå èç­ï­ðà­âè, / äà äî­äå, Кîë­üî, íÿ­ìà ãî. Нàð. ïåñ., СáВСò, 323.

? Вèæ­äàì / âè­äÿ áÿë âúëê ïî (ïî­ñ­ðåä) ïëà­ä­íå; âèæ­äàì / âè­äÿ äÿ­âîë<à> ïî ïëà­ä­íå; âèæ­äàì âè­äÿ çâåç­äè ïî ïëà­ä­íå. Рàçã. Пî­ä­ëî­æåí ñúì íà èç­ïè­òà­íèå; èç­ïèò­âàì ãî­ëå­ìè òðó­ä­íîñ­òè, íå­ï­ðè­ÿ­ò­íîñ­òè. — Рàç­áî­é­íè­öè ñòå âèå, ïëà­ä­íåø­êè ðàç­áîé­íè­öè! .. Нî ïî­÷à­êà­é­òå ..! Щå âè­äè­òå âèå áÿë âúëê ïî­ñ­ðåä ïëà­ä­íå! Д. Аí­ãå­ëîâ, ЖС, 87. — Бå òî çà ñíî­ïå­òî — èäè-äî­äè, âúð­øà÷­êà­òà íà Сêà÷­êî­âè­òå ãî îìå­òå íî­ùåì, áåç äà ãî âè­äÿò è ÷ó­ÿò, àìè ÷î­âå­êúò çâåç­äè âè­äÿ ïî ïëà­ä­íå, êî­ãà ãî óñó­êà ãëà­â­íè­ÿò ðå­ìúê. Б. Оá­ðå­òå­íîâ, С, 86. Щå âè­äèø áÿë âúëê (äÿ­âîë<à>, çâåç­äè) ïî ïëà­ä­íå. Рàçã. Сà­ìî â ñâ. âèä, îáèêí. â áúä. âð. âúâ 2 è 3 ë. Зëå ùå ñè èç­ïà­òèø, ùå ñè ïî­ëó­÷èø çà­ñ­ëó­æå­íî­òî (óïî­ò­ðå­áà­âà ñå êà­òî çà­êà­íà). Дåí äî ïëà­ä­íå; Оò äåí äî ïëà­ä­íå. Рàçã. Зà ìíî­ãî êðàò­êî âðå­ìå, çà ìàë­êî. Сëî­æè­õ­ìå èì ïðå­äè øåñò ìå­ñå­öà çà áðè­ãà­äèð Дèí­êî Гàé­äàð­ä­æè­ÿ­òà. Сòîÿ òîé îò äåí äî ïëà­ä­íå è èä­âà ïðè ìå­íå: "Нå ìè å, êàé, ïî ñúð­öå, áàé Вà­ñè­ëå". П. Нå­ç­íà­êî­ìîâ, СНП, 32. — Пó­ñ­íè ìå­íå, Шàð ïëà­íè­íî, / äî­ìà èìàì ïúð­âî ëþ­áå. — Лþ­áå æà­ëè äåí äî ïëà­ä­íå. Нàð. ïåñ., СáВСòТ, 735. Дî ïëà­ä­íå Иëèÿ, îò ïëà­ä­íå Аëèÿ. Дè­àë. Иðîí. Вñå åäèí è ñúù. Оòè­âàì /îòè­äà íà ïóñ­òî ïëà­ä­íå. Дè­àë. Зà­ãè­âàì íà­ï­ðà­ç­íî, íå­çà­ñ­ëó­æå­íî. Пî­ñðåä ïëà­ä­íå. Дè­àë. Пðåç äå­íÿ, êî­ãà­òî å ñúâ­ñåì ñâå­ò­ëî è âñè÷­êî ìî­æå äà ñå âè­äè, çà­áå­ëå­æè. Иã­ðà­å­ùà­òà ãîñ­ïî­æà Зî­å­âà äà­ëà ðàí­äå­âó íà ãîñ­ïî­äè­íà N. â åä­íà êà­áè­íà íà áà­íÿ­òà — òî­âà ïî­ñ­ðåä ïëà­ä­íå. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. Х, 16.

      ПЛА̀ДНЕ2, ìí. íÿ­ìà, ñð. Дè­àë. 1. Юã. Пðî­çîð­öè­òå ãëå­äàò êú­äå ïëà­ä­íå. БД, 1962, 198.

2. Тî­ïúë âÿ­òúð, êî­é­òî äó­õà îò þã (Иâ. Дó­ðè­äà­íîâ è äð., БЕР V).

— Дðó­ãà (äè­àë.) ôîð­ìà:  ï ë а̀ ä í à,  ï ë а̀ ä í ÿ.