ВОДА̀ æ. 1. Сà­ìî åä. Пðî­ç­ðà­÷­íà áåç­ö­âå­ò­íà òå­÷­íîñò, ïðåä­ñ­òà­â­ëÿ­âà­ùà â ÷èñò âèä ñú­å­äè­íå­íèå íà äâå ÷àñ­òè âî­äî­ðîä ñ åä­íà ÷àñò êè­ñ­ëî­ðîä, áåç âêóñ è ìè­ðè­ç­ìà, êî­ÿ­òî å øè­ðî­êî ðàç­ï­ðîñ­ò­ðà­íå­íà â ïðè­ðî­äà­òà è å íå­î­á­õî­äè­ìà çà ïîä­äúð­æà­íå íà æè­âèÿ îð­ãà­íè­çúì. Тîé [íà­íå Мè­ò­ðå] ìå óñ­ïî­êîè, ÷å ñå­ëî­òî å áëèç­êî è òàì èìà õó­áà­âà è ñòó­äå­íà âî­äà. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. IV, 106. Нà âúð­õà, ïîä êî­ðå­íè­òå íà ñòà­ðà áó­êà, èç­âè­ðà­øå áèñ­ò­ðà âî­äà. К. Пåò­êà­íîâ, Х, 160. Пî âñè÷­êè óëè÷­êè [â ãðàä­÷å­òî] òóê øóð­òÿ­õà âà­äè÷­êè êðèñ­òàë­íà ïëà­íèí­ñ­êà âî­äà. Д. Кàë­ôîâ, Иçáð. ðàçê., 155. Оã­íÿ­ðúò îò­âà­ðÿ­øå êðà­íà è ìîð­ñ­êà­òà âî­äà îá­ëè­âà­øå ñãî­ðå­ùå­íè­òå òå­ëà. Д. Дî­á­ðåâ­ñ­êè, БКН, 31. Тðÿá­âà äà ñå ïðî­âå­ðÿò ïú­òè­ùà­òà, äà ñå âè­äè êàê­âà âî­äà çà ìè­å­íå è çà ïè­å­íå èìà... Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, ПМ, 10-11. Дúæ­äî­â­íà âî­äà. Вðÿ­ëà âî­äà. Пèâ­êà âî­äà. Сíå­æ­íà âî­äà. Пè­òåé­íà âî­äà. Пî­ëè­â­íà âî­äà. Пðÿ­ñ­íà âî­äà. Хó­áà­âà âî­äà. // Оáèêí. ìí. Рà­ç­ëè­÷­íè âè­äî­âå îò òà­çè òå­÷­íîñò, ñïî­ðåä ðàç­ò­âî­ðå‑

íè­òå â òÿõ ìè­íå­ðà­ëè. Вî­äè­òå òî­êó ìå­íÿò âêó­ñà ñè ñïî­ðåä ãî­ðè­òå: áè­âàò òî­ï­ëè, êè­ñå­ëè-÷åð­âå­íè­êà­âè, áëóä­êà­âè, ñî­ëå­íè è ïðå­÷èñ­òè. ПСï, 1870, êí. 11-12, 125. Нÿ­êîé ñè êó­ïèë çà ñëó­ãà åä­íî­ãî àðà­ïè­íà,.. Тîé ñå èç­ïî­ìú­÷èë ñúñ ñÿ­êàê­âè âî­äè äà ãî èç­ìèå. П. Р. Сëà­âåé­êîâ, ЕБ (ïðå­âîä), 23-24.

2. Сà­ìî åä. Цÿ­ëà­òà ìà­ñà, êî­ÿ­òî ñúñ­òà­âÿ ìî­ðå­òà, îêå­à­íè, åçå­ðà, ðå­êè è ïîä. â ïðè­ðî­äà­òà. Пðî­òè­âîï. ñó­øà. Нàä åäèí ìè­ëè­îí âè­äî­âå æè­âè ñú­ùåñ­ò­âà íà­ñå­ëÿ­âàò ñó­øà­òà è âî­äà­òà. Хð. Оäè­ñå­åâ, ТН, 7. "И íÿ­êî­ãà çà ïúò îá­ðà­òåí / åä­âà ëè ùå óäà­ðè ÷àñ: / âî­äà è ñó­øà — íå­î­áÿ­òåí, / ñâå­òúò ùå áú­äå ñúí çà íàñ!" П. К. Яâî­ðîâ, Сú÷. I, 60. Гðà­äè­íà­òà ìè ñëúí­öå íå äî­÷à­êà, à ïà­ä­íà çäðà÷ íàä ñó­øà è âî­äà. Хð. Яñå­íîâ, Сúáð. ïð, 38. // Сòåñí. Оáèêí. ìí. Мà­ñà òà­êà­âà òå­÷­íîñò â ïðè­ðî­äà­òà (â ìî­ðå, ðå­êà, ðó­÷åé, åçå­ðî, áëà­òî è ïîä.) Тÿ ñòî­å­øå òàì, ïðå­âè­òà, íå­ïîä­âè­æ­íà, îá­õ­âà­íà­ëà êî­ëå­íå­òå ñè ñ ðú­öå, çà­ã­ëå­äà­íà â òúì­íè­òå è õëà­ä­íè âî­äè íà Кó­êîâ âèð. Й. Йîâ­êîâ, СЛ, 74. Рàç­êàç­âà ñå, ÷å âî­äè­òå íà Оð­ëî­âî êëà­äåí­÷å íÿ­êî­ãà áè­ëè ëå­êî­âè­òè, è ñóë­òà­íè è ïà­øè èä­âà­ëè îò äà­ëå­÷­íè ñò­ðà­íè äà ñå ëå­êó­âàò ñ òÿõ. Иë. Вî­ëåí, РК, 32. Нàä íàñ íå­áå­òî å òúé ñèí­üî è ÷èñ­òî. Тúé ñèí­üî è ÷èñ­òî, êàê­òî ìî­æå äà áú­äå ñà­ìî íàä áåç­á­ðå­æ­íè­òå âî­äè íà îêå­à­íà. Б. Шè­âà­÷åâ, ПЮА, 33. Дó­íà­âà áå­øå òèõ è ñïî­êî­åí. Вî­äà­òà ìó ñå ëú­ùå­øå ñðå­ùó óò­ðèí­íî­òî ñëúí­öå è äâà­òà ìó áðÿ­ãà áúð­çî áÿ­ãà­õà íà­çàä êúì Рóñ­÷óê. Т. Вëà­é­êîâ, Сú÷. II, 54. Мúð­ò­âà­òà è áëåñ­òÿ­ùà çå­ëå­íî­áè­ñåð­íà âî­äà íà áëà­òî­òî ñå ðà­ç­ìúð­äà è îæè­âÿ. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. I, 49. Пî­âúð­õ­íîñ­ò­íè âî­äè. Пîä­ïî÷­âå­íè âî­äè. Сíåæ­íè âî­äè.

3. Дè­àë. Пðîñ­ò­ðàí­ñ­ò­âî, ïî­ê­ðè­òî ñ òà­êà­âà òå­÷­íîñò — ðå­êà, ïî­òîê è ïîä. Вúð­âå­ëè, ùî âúð­âå­ëè, äî­ø­ëè äî åä­íà âî­äà, äå­òî áè­ëè õâà­íà­ëè ðè­áà­ðè åä­íà ðè­áà. Хðèñ­òîì. ВВ I, 32. Мè­íà­õ­ìå ïðåç òðè ãî­ðè çå­ëå­íè, / ìè­íà­õ­ìå ïðåç òðè âî­äè ðà­ç­ëå­òè. Н. Рà­êè­òèí, ППВ, 40. Иñ­êàò Дðà­ãà­íà äà æå­íàò / ïðåç äå­âåò ãî­ðè çå­ëå­íè, ïðåç äå­âåò âî­äè ñòó­äå­íè. Нàð. ïåñ, СáНУ XLVI, 54.

4. Сà­ìî ìí. Сúñ ñúãë. îï­ðåä. Чàñò îò òå­ðè­òî­ðè­ÿ­òà íà ìî­ðå, îêå­àí, ãî­ëÿ­ìà ðå­êà èëè åçå­ðî, êî­ÿ­òî å ïðè­ç­íà­òà çà ñîá­ñ­ò­âå­íîñò íà äúð­æà­âà, îá­ëàñò, ãðàä è äð., òúé êà­òî âëè­çà â òå­õ­íè­òå ãðà­íè­öè. Пðåç ïî­ñ­ëå­ä­íè­òå ãî­äè­íè àí­ã­ëèéñ­êè­òå ðè­áî­ëî­â­íè êî­ðà­áè ñèñ­òåì­íî íà­ðó­øà­âà­õà òå­ðè­òî­ðè­à­ë­íè­òå âî­äè íà Иñ­ëàí­äèÿ è ëî­âÿ­õà òðåñ­êà äî­ðè ïðåä íå­é­íè­òå ïðèñ­òà­íè­ùà. П. Кî­ëà­ðîâ, РП, 30. Пî­ÿ­âà­òà íà äâå ðóñ­êè åñ­êà­ä­ðè­ëè â àìå­ðè­êàí­ñ­êè âî­äè óê­ðå­ïè­ëî ìåæ­äó­íà­ðî­ä­íî­òî ïî­ëî­æå­íèå íà Сå­âåð­íè­òå ùà­òè. Иñò. VIII êë, 110. И òúé íèå ñà ïè­òà­ìå, ùî å ïðà­âè­ëà àí­ã­ëè­éñ­êà­òà ôëî­òà â òóð­ñ­êè­òå âî­äè? НБ, 1876, áð. 51 18.

5. Рàçø. Вî­äåí ðàç­ò­âîð íà ðàñ­òè­òå­ëåí åê­ñòðàêò èëè äðó­ãî âå­ùåñ­ò­âî, êî­é­òî ñå èç­ïîë­ç­âà êà­òî ïè­òèå, ëå­÷å­á­íî èëè òî­à­ëå­ò­íî ñðåä­ñ­ò­âî, çà òå­õ­íè­÷åñ­êè öå­ëè è äð. Тîé íå çíà­åë êàê­âî å áúë­ãàð­ñ­êà ðî­çà. В áà­ãà­æà ñè èìàõ íÿ­êîë­êî ôëà­êî­íà íàé-ïðîñ­òà ðî­çî­âà âî­äà, òà ìó ÿ ïî­êà­çàõ çà­å­ä­íî ñ áî­ãà­òî­òî, ïè­ù­íî öâå­òå ñ ìíî­ãî ëèñ­òà. Й. Рà­äè÷­êîâ, НД, 115. — Гþ­ëî­âà âî­äà ñ êà­çà­íè èìà­ìå äî­ëó â èç­áà­òà, à òÿ ëè­âàí­òî êó­ïó­âà! — ðó­ãà­å­øå òîé äú­ùå­ðÿ ñè. Чó­äî­ìèð, Иçáð. ïð, 8. Кî­ñà­òà ìè êà­ïå — òî­âà å. Вè­äÿõ ïî êà­ëúô­êà­òà — ïà­äà, è òó­é­òî. Тðÿá­âà äà çà­ïî­÷­íà ôðèê­öèè ñ õè­íè­íî­âà âî­äà, íî íÿ­ìàì îõî­òà çà íè­ùî. Н. Сòå­ôà­íî­âà, ПД, 24. Вà­ðå­øå áó­ðåí îò ëè­áè­÷å è ìó äà­âà­øå âî­äà­òà äà ïèå. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. XX, 122. Тÿ âè­êà ñê­ðè­øîì âðà÷­êè, ïðà­âè ìà­ãèÿ, ïî­ëè­âà òà­é­íî Еí­üî ñ êàê­âè íå âî­äè è áó­ðå­íè. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. III, 139. Рó­ñè÷­êî ìî­ìè­÷å, îáó­òî â ñêú­ñà­íè ñàí­äàë­êè, äà­âà­øå íà ìà­é­êà ñè íÿ­êàê­âà æúë­òå­íè­êà­âà âî­äà, âå­ðî­ÿ­ò­íî ëå­êàð­ñ­ò­âî. Г. Бå­ëåâ, КВА, 101. Лå­êà­ðÿò áå ìëàä, òèõ ÷î­âåê, íà­ïè­ñà ѝ äúë­ãà ðå­öåï­òà ñ âî­äè è ïðî­ìèâ­êè. Б. Йî­ñè­ôî­âà, БЧМ, 151. Йî­ä­íà âî­äà. Сðå­áúð­íà âî­äà. Сå­ðî­âî­äî­ðî­ä­íà âî­äà. Хëîð­íà âî­äà. Пëî­äî­âà âî­äà.

6. Сå­ê­ðåò, êî­é­òî ñå ñú­áè­ðà â îð­ãàí èëè êó­õè­íà íà ÷î­âåø­êî­òî òÿ­ëî âñ­ëåä­ñ­ò­âèå áî­ëåñ­òåí ïðî­öåñ. Иìà âî­äà â êî­ëÿ­íî­òî.

7. Пðåí. Оñ­òàð. Мíî­ãî­ñ­ëî­âèå è áå­ä­íîñò íà ìè­ñúë­òà â ëè­òå­ðà­òóð­íî ïðî­è­ç­âå­äå­íèå, îðà­òîð­ñ­êà ðå÷ è äð. А åä­íî îò ãëà­â­íè­òå óñ­ëî­âèÿ çà èñ­òèí­ñ­êà ïî­å­çèÿ å äà ñå ïîñ­òè­ã­íå âñÿ­êà êðàò­êîñò è åñ­òåñ­ò­âå­íîñò â èç­êàç­âà­íå­òî íà ÷óâ­ñ­ò­âî­òî, äà ñå èç­áå­ã­íå âñÿ­êà­êúâ áà­ëàñò è ìíî­ãî­òî âî­äà. П. К. Яâî­ðîâ, Сú÷. III, 280-281. Мè­ñ­ëè­òå ñå íè­ùÿò äîñ­òà ðàç­ïà­ñà­íî, íåñ­áè­òî, íà äúë­ãè ïå­ðè­î­äè; èìà âî­äà äîñ­òà — âè­äèø, ÷å èìàø ïðåä ñå­áå ñè âåñ­ò­íè­êàð­ñ­êà ñòà­òèÿ — íè­ùî ïî­âå­÷å. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. XIII, 74.

Бà­áè­íà âî­äà. Дè­àë. В íà­ðî­ä­íè­òå îáè­÷àè — ñâå­òå­íà âî­äà, ñ êî­ÿ­òî êú­ïÿò äå­òå, êî­ãà­òî ñå ðî­äè. Дî­áè ìó ñå äå­òå [íà Гþë­÷å­òî] .. è çà íå­ãî ñà ïî­ò­ðî­øå­íè ïî­íå ñòî ãðî­øà: çà áà­áà áè­ëî, çà êðú­ùå­íå áè­ëî, çà áà­áè­íà âî­äà — îòè­âàò ïà­ðè­òå. Ц. Цåð­êîâ­ñ­êè, Сú÷. III, 228. Бî­ðî­âà âî­äà. Аïò. Вî­äåí ðàç­ò­âîð íà áîð­íà êè­ñå­ëè­íà ñ àí­òè­ñåï­òè­÷­íî äåéñ­ò­âèå, êîé­òî ñå óïî­ò­ðå­áÿ­âà â ìå­äè­öè­íà­òà çà ïðî­ìè­âà­íå íà ðà­íè, íà óñ­òà­òà è ãëúò­êà­òà, âúâ âèä íà êàï­êè çà î÷è è äð. Вàð­íà âî­äà. Сïåö. Вî­äåí ðàç­ò­âîð íà êàë­öè­å­âà îñ­íî­âà. Нàé-øè­ðî­êî ñå ïðè­ëà­ãà ìå­òî­äúò çà çà­ïàç­âà­íå íà ÿé­öà­òà âúâ âàð­íà âî­äà. Иâ. Зëà­òåâ è äð., МЗ, 46. Вàð­íà­òà âî­äà ñå ïî­ëó­÷à­âà ïî ñëå­ä­íèÿ íà­÷èí. Рàç­áúð­ê­âà ñå ãà­ñå­íà âàð âúâ âî­äà äî îá­ðà­çó­âà­íå íà âàð­íî ìëÿ­êî. П. Дàñ­êà­ëîâ è äð., ТК, 176. Гà­çè­ðà­íà âî­äà. Вî­äà, íà­ñè­òå­íà ñ âú­ã­ëå­ðî­äåí äâó­î­êèñ, êî­ÿ­òî ñå èç­ïîë­ç­âà êà­òî íà­ïèò­êà. Аêî õà­é­âå­ðúò ñå ñãúñ­òè ìíî­ãî, ñå ïðè­áà­âÿ ìàë­êî ñòó­äå­íà ãà­çè­ðà­íà âî­äà. Л. Пå­ò­ðîâ è äð., БНК, 163. Гðà­âè­òà­öè­î­í­íà âî­äà. Тåõí. Сâî­áî­ä­íà, íåñ­âúð­çà­íà ïîä­çåì­íà âî­äà, êî­ÿ­òî ïîä äå­éñ­ò­âè­å­òî íà ñîá­ñ­ò­âå­íà­òà ñè òå­æåñò ñå äâè­æè ïî ïî­ðè­òå, ïó­ê­íà­òè­íè­òå è äð. ïðà­ç­íè­íè â ñêà­ëè­òå. В çà­âè­ñè­ìîñò îò ñòå­ïåí­òà íà âëà­æ­íîñò íà ïî÷­âà­òà (ãðóí‑

òà), ñú­äúð­æà­ùà­òà ñå â íåÿ âî­äà ìî­æå äà áú­äå â ðà­ç­ëè­÷­íè ñúñ­òî­ÿ­íèÿ: ïà­ðî­î­á­ðà­ç­íà,.. è ãðà­âè­òà­öè­î­í­íà. Сò. Сòàí­÷åâ, Х, 550. Дåñ­òè­ëè­ðà­íà âî­äà. Хèì. Вî­äà, êî­ÿ­òî å èç­÷èñ­òå­íà îò ðàç­ò­âî­ðå­íè â íåÿ âå­ùåñ­ò­âà ÷ðåç äåñ­òè­ëà­öèÿ. Пà­ðà­òà ïðè îõ­ëàæ­äà­íå ñå âòå­÷­íÿ­âà è ñå ïî­ëó­÷à­âà äåñ­òè­ëè­ðà­íà âî­äà, êî­ÿ­òî ñå ñú­áè­ðà â ïðè­å­ì­íè­êà В. Рàç­ò­âî­ðå­íè­òå âúâ âî­äà­òà âå­ùåñ­ò­âà îñ­òà­âàò â êîë­áà А. Хèì. VII êë, 1965, 19. Жå­ëÿ­ç­íà âî­äà. Хèì. Вî­äåí ðàç­ò­âîð íà âú­ã­ëå­êè­ñåë æå­ëå­çåí îêèñ, íà­ìè­ðà ñå â ïðè­ðî­äà­òà è ñå èç­ïîë­ç­âà çà ëå­êó­âà­íå. Нÿ­êú­äå — áëè­çî ïàê äî Сâî­ãå, åäèí êè­ëî­ìå­òúð íà èç­òîê, íà­øè­òå èí­æå­íå­ðè ñà îò­ê­ðè­ëè æå­ëÿ­ç­íà âî­äà ñ öå­ëå­á­íà ñè­ëà. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. XVII, 25. Жè­âà âîäà1. Нàð.-ïî­åò. Чó­äîò­âîð­íà ëå­êî­âè­òà âî­äà, êî­ÿ­òî ìî­æå äà âðú­ùà æè­âî­òà èëè ìëà­äîñòòà. Оð­ëè­öà­òà äî­íå­ñ­ëà â ÷îâ­êà­òà ñè æå­ëú­äî­âà ÷àø­êà, ïúë­íà ñ æè­âà âî­äà. Иç­ëÿ­ëà âî­äà­òà âúð­õó êðà­êà­òà íà ìî­ìú­êà è òîé òîç­÷àñ îç­ä­ðà­âÿë. Рàí Бî­ñè­ëåê, Р, 116. — Сå­ãà ïðî­ã­ëå­ä­íàõ. Оìè­õà ìè ñå î÷è­òå ñ æè­âà âî­äà. Еëèí Пå­ëèí, Сú÷. IV, 138. Кà­ïè­ëÿð­íà âî­äà. Гå­îë. Вèä ïîä­çåì­íà âî­äà, çà­äúð­æà­íà â ïî­ðè­òå íà ïëà­íèí­ñ­êè­òå ñêàë­íè ìà­ñè îò ñè­ëè­òå íà ïî­âúð­õ­íîñ­ò­íî­òî îá­òÿ­ãà­íå. В òå­ñ­íè­òå êà­ïè­ëÿð­êè, êî­è­òî ïðî­ðÿç­âàò ïî âñè÷­êè ïî­ñî­êè ïî÷­âà­òà, ñå çà­äúð­æà òà­êà íà­ðå­÷å­íà­òà êà­ïè­ëÿð­íà âî­äà. Хð. Дè­ëîâ è äð., РВ, 8. Кè­ñå­ëà âî­äà. Мè­íå­ðàë­íà âî­äà, êî­ÿ­òî å åñ­òåñ­ò­âå­íî ãà­çè­ðà­íà, òúé êà­òî ñú­äúð­æà âú­ã­ëåä­âó­î­êèñ. Кè­ñ­ëî­ðî­ä­íà âî­äà. Аïò. Тðè­ï­ðî­öåí­òîâ ðàç­ò­âîð íà âî­äî­ðî­äåí ïðå­êèñ, êîé­òî èìà àí­òè­ñåï­òè­÷­íî è êðú­âîñ­ïè­ðà­ùî äåéñ­ò­âèå è ñå óïî­ò­ðå­áÿ­âà â ìå­äè­öè­íà­òà. Кóð­øó­ìå­íà âî­äà. Рàçã. Рàç­ò­âîð íà îëî­âåí àöå­òàò, êîé­òî ñå èç­ïîë­ç­âà çà êîì­ï­ðå­ñè ïðè îòî­öè, íà­òúð­ò­âà­íèÿ è äð. Кüîë­í­ñêà (êî­ëîí­ñ­êà, ìè­ðè­ç­ëè­âà) âî­äà. Оñ­òàð. Оäå­êî­ëîí. Сòà­ÿ­òà ñå èç­ïúë­íè ñ ãúñ­òà ìè­ðè­ç­ìà íà êüîë­í­ñ­êà âî­äà è ñ äðó­ãè íÿ­êàê­âè ïðè­ÿ­ò­íè ìè­ðè­ç­ìè è êà­òî âè­äÿ ìëà­äè­ÿò ÷î­âåê íå­ó­äúð­æè­ìî­òî âúç­õè­ùå­íèå íà ñåñ­ò­ðà ñè, âå­ëè­êî­äó­ø­íî ѝ ïî­äà­ðè åä­íî øè­øåí­öå ñ áëà­ãî­ó­õàí­íà âî­äà. Д. Тà­ëåâ, ПК, 602. Зà­áå­ëå­æè­òåë­íè ãðà­äî­âå ó Пðó­ñèÿ .. У êðà­é­ðåéí­ñ­êà­òà îá­ëàñò: Кî­ëîí èëè Кüîëí.. ñòàð ãðàä ñ ãî­ëÿ­ìà ÷åð­êî­âà; òó­êà ïðà­âÿò ìè­ðè­ç­ëè­âà âî­äà, íà­ðå­÷å­íà îäå­êî­ëîí. Й. Гðó­åâ, УЗ, 110-111. Мå­êà âî­äà. Сïåö. Вî­äà, êî­ÿ­òî íå ñú­äúð­æà êàë­öè­åâ, æå­ëå­çåí è ìà­ã­íå­çè­åâ áè­êàð­áî­íàò. В êîí­ñåð­â­íà­òà ïðî­ìè­ø­ëå­íîñò ñå äî­ïóñ­êà ñà­ìî ìå­êà âî­äà èëè òâúð­äà­òà ïðåä­âà­ðè­òåë­íî ñå îìå­êî­òÿ­âà. П. Дàñ­êà­ëîâ è äð., ТК, 177. Пðè­ðî­ä­íà­òà âî­äà áè­âà òâúð­äà è ìå­êà .. В ìå­êà­òà âî­äà ñà­ïó­íúò ëå­ñ­íî ñå ïå­íè è âà­ðè­âà­òà óâè­ðàò áúð­çî. Хèì. VII êë, 1965, 9. Мè­íå­ðàë­íà âî­äà. Пðè­ðî­ä­íà âî­äà, êî­ÿ­òî ñú­äúð­æà ñî­ëè, ãà­çî­âå èëè èìà ïî­âè­øå­íà ðà­äè­î­àê­òè­â­íîñò, ïî­ðà­äè êî­å­òî âúç­äåéñ­ò­âà áëà­ãî­ï­ðè­ÿ­ò­íî âúð­õó ÷î­âåø­êèÿ îð­ãà­íè­çúì. Вî­äà­òà áå­øå ñòó­äå­íà è èìà­øå ìàë­êî âúç­êè­ñå­ëè­÷úê ùè­ï­ëèâ âêóñ. Нà­âÿð­íî òî­âà áå ìè­íå­ðàë­íà âî­äà. Еëèí Пå­ëèí, ЯБЛ, 77. Оêî­ëî­ï­ëî­ä­íà âî­äà. Тå­÷­íîñò, â êî­ÿ­òî å ïî­òî­ïåí ïëî­äúò â ïëî­ä­íèÿ ìå­õóð ó âèñ­øè­òå æè­âî­ò­íè è ÷î­âå­êà. Сâå­òå­íà âî­äà. Цúðê. Вî­äà, îñ­âå­òå­íà ñ ìî­ëèò­âà, îáèêí. ïðè öúð­êî­â­íà ñëóæ­áà. И çà óðî­êè ìó [íà áîë­íî­òî] áà­ÿ­õà, è ñ ðú­æåí êëàñ ãî íàä­õ­âúð­ëÿ­õà, è ñúñ ñâå­òå­íà âî­äà ãî ïðúñ­êà­õà — íè­ùî íå ïî­ìî­ã­íà. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, СИ, 25-26. Тî íè­ùî, ÷å íÿ­êî­ãà òóê å áè­ëî òóð­ñ­êà, äðó­ãî­âåð­ñ­êà ìà­õà­ëà — ìÿñ­òî­òî ùå ñå îñ­âå­òè, ùå ñå ïî­ï­ðúñ­êà ñúñ ñâå­òå­íà âî­äà, à ñâå­òå­íà­òà âî­äà âñè÷­êî ïðå­÷èñ­ò­âà — è áî­ëåñ­òè, è âñÿ­êàê­âà ïðî­ê­ëå­òèÿ. Д. Тà­ëåâ, ЖС, 129. Сëàä­êà âî­äà. Иç­âîð­íà, ðå­÷­íà èëè åçåð­íà âî­äà, êî­ÿ­òî, çà ðà­ç­ëè­êà îò ìîð­ñ­êà­òà âî­äà, íå å ñî­ëå­íà. Иìà ðè­áè, êî­è­òî íè­êî­ãà íå íà­ïóñ­êàò ñëàä­êè­òå âî­äè. Тî­âà ñà âè­äî­âå, êî­è­òî öÿë æè­âîò îñ­òà­âàò â ðå­êè­òå è åçå­ðà­òà. П. Кî­ëà­ðîâ, РП, 40. Сòà­ðè­ÿò ðè­áàð êúð­ïå­øå åä­íà ìðå­æà ñ äðÿ­íî­âà èã­ëà .. Мîì­÷å­òà­òà ìó êî­ïà­å­õà êëà­äå­íåö çà ñëàä­êà âî­äà. А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, НЗ, 97. Тâúð­äà âî­äà.Сïåö.; Рÿç­êà âî­äà. Дè­àë. Вî­äà, êî­ÿ­òî ñú­äúð­æà êàë­öè­åâ, æå­ëå­çåí è ìà­ã­íå­çè­åâ áè­êàð­áî­íàò. Нèå çíà­åì, ÷å òà­êà íà­ðå­÷å­íà­òà "òâúð­äà" âî­äà (îò êëà­äåí­öè, åçå­ðà, èç­âî­ðè è äð.) ñú­äúð­æà ãî­ëÿì ïðî­öåíò êàë­öè­å­âè, ìà­ã­íå­çè­å­âè è äð. ñî­ëè, ïî­ðà­äè êî­å­òî ïðè ìè­å­íå è ïðà­íå ñ òà­êà­âà âî­äà ñà­ïó­íúò íå ñå ïå­íè. Л. Дðÿ­íîâ­ñ­êà-Нî­íèí­ñ­êà, ЙСЧ, 50. Сÿ­êà ïå­ðà÷­êà çíàå, ÷å ìåæ­äó âî­äè­òå ñú­ùåñ­ò­âó­âà ãî­ëÿ­ìî ðà­ç­ëè­÷èå, ò. å. ÷å åä­íà âî­äà áè­âà ìå­êà, à äðó­ãà ðÿç­êà. Зíàí., 1875, áð. 16, 248. Тåæ­êà âî­äà. Хèì. [D2О]. Вî­äà, ïî­ëó­÷å­íà îò ñú­å­äè­íÿ­âà­íå­òî íà òåæ­êèÿ èçî­òîï íà âî­äî­ðî­äà äå­ó­òå­ðèé ñ êè­ñ­ëî­ðîä. Тåæ­êà­òà âî­äà ïðè­âè­ä­íî ïî íè­ùî íå ñå îò­ëè­÷à­âà îò îáè­ê­íî­âå­íà­òà, íî èìà îñî­á­íè ñâî­éñ­ò­âà. Нà­ðè­÷àò ÿ îùå "îò­ðî­â­íà âî­äà". ПН, 1935, êí. 5-6, 67. Цàð­ñ­êà âî­äà. Хèì. Сìåñ îò êîí­öåí­ò­ðè­ðà­íà ñîë­íà è àçî­ò­íà êè­ñå­ëè­íà â ñú­î­ò­íî­øå­íèå 3:1, êî­ÿ­òî ðàç­ò­âà­ðÿ áëà­ãî­ðî­ä­íè­òå ìå­òà­ëè. Дà­æå áëà­ãî­ðî­ä­íè­òå ìå­òà­ëè (çëà­òî, ïëà­òè­íà), êî­è­òî ñå ñðå­ùàò ñà­ìî­ðî­ä­íè â ïðè­ðî­äà­òà è ñà íà­ïúë­íî óñòîé­÷è­âè ïðè îáè­ê­íî­âå­íè óñ­ëî­âèÿ, ìî­ãàò äà ñå ðà­ç­ðó­øàò â öàð­ñ­êà âî­äà (ñìåñ îò êîí­öåí­ò­ðè­ðà­íè ñîë­íà è àçî­ò­íà êè­ñå­ëè­íà). Сâ. Рà­é­÷å­âà, К, 13.

> Бèÿ ñå (áëúñ­êàì ñå, áó­õàì ñå, áúõ­òÿ ñå) êà­òî <ìú­ò­íà> âî­äà î (â) áðÿã. Рàçã. Тðó­äÿ ñå, ðà­áî­òÿ ïðÿ­êî ñè­ëè­òå ñè, íî áåç îñî­áåí ðå­çóë­òàò. — Мàë­êî ëè ãî­äè­íè ñå íà­êàç­âàì àç è ñå áèÿ êà­òî âî­äà î áðÿã. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. IX, 55-56. Дúë­ãè ãî­äè­íè òîé ñå áó­õà êà­òî âî­äà î áðÿã, â ðà­ç­íè äðå­á­íè òúð­ãîâ­ùè­íè è ñëóæ­áè­öè, áåç íè­êàê­âà ñïî­ëó­êà. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. XXIV, 52. — Щîì ñòå çà ñè­ðî­ìàø­òà, äà âè­äèì ñå­ãà ïàê ùå íè îñ­òà­âè­òå ëè äà ñå áëúñ­êà­ìå êà­òî ìú­ò­íà âî­äà â áðÿã. П. Сëà­âèí­ñ­êè, ПЗ, 82. Бó­ðÿ â ÷à­øà âî­äà. Кíèæ. Мíî­ãî øóì, ðàç­ãî­ðå­ùåí ñïîð, òðå­âî­ãà çà íå­ùî ïî íå­ç­íà­÷è­òå­ëåí ïî­âîä. В (ñ) <åä­íà> êàï­êà âî­äà áèõ óäà­âèë (ùå óäà­âÿ) íÿ­êî­ãî. Рàçã. С âñè÷­êè ñðåä­ñ­ò­âà áèõ íà­ïà­êîñ­òèë (ùå íà­ïà­êîñ­òÿ) íÿ­êî­ìó, çà­ùî­òî ñèë­íî ãî ìðà­çÿ. А ïî­ïúò,.. êà­òî ÷å ëè ñ öÿ­ëî­òî ñè

äúð­æà­íå êðå­ùå­øå: "Мðà­çÿ âè! Дà áèõ ìî­ãúë, ñ êàï­êà âî­äà áèõ âè óäà­âèë." П. Вå­æè­íîâ, ЗЧР, 69. Вèð âî­äà. Рàçã. Сúâ­ñåì ìî­êúð. "Дúæä ðó­ê­íà — è àç íå çíà­åõ äå äà ïîä­ñ­ëî­íÿ ãëà­âà. — Вèð âî­äà ñòà­íàõ, à áó­ðÿ­òÿ íå ñåê­âà­øå íè çà ìèã." Н. Рàé­íîâ, КЦ, 100. Кðà­÷î­ëè­òå íà ïàí­òà­ëî­íè­òå ìó áÿ­õà âèð-âî­äà. Б. Оá­ðå­òå­íîâ, С, 183. Вëè­çàì / âëÿ­çà (ñòúï­âàì / ñòú­ïÿ) â îãúí è <âúâ> âî­äà. Оáèêí. çà íÿ­êî­ãî, çà íå­ùî. Рàçã. Иç­ëà­ãàì ñå íà ãî­ëÿ­ìà, ñìúð­ò­íà îïà­ñ­íîñò, ðèñ­êó­âàì æè­âî­òà ñè çà íÿ­êî­ãî èëè çà íå­ùî. -Еé íа̀ — ñè ìè­ñ­ëå­øå òîé, — òå­çè ìîì­÷å­òà âå­÷å ñà ãî­òî­âè â îãúí è âúâ âî­äà äà ñòú­ïÿò, ïðåä íè­ùî äà íå ñå ñïðàò, ñà­ìî äà ðå­÷å ÷î­âåê äà ãè ïî­âå­äå. Г. Дðúí­äà­ðîâ, ВЗ, 49. Зà âàñ âñè÷­êî áèõ íà­ï­ðà­âèë / âëÿ­çúë áèõ âúâ âî­äà è îãúí. Иâ. Вà­çîâ, ИГП (ïðå­âîä), 67. Вî­äà ãà­çÿ, æà­äåí õî­äÿ. 1. Иðîí. Нå ìî­ãà äà ñå âúç­ïîë­ç­âàì îò íå­ùî, ñ êî­å­òî ñúì â íå­ïî­ñ­ðåä­ñ­ò­âåí êîí­òàêò, âú­ï­ðå­êè æå­ëà­íè­å­òî ñè. Мè­íå ëè åð­ãåí êðàé âà­çè — / ïðåç âî­äà äà ãà­çè, / æå­äåí-ìî­ðåí õî­äè. К. Хðèñ­òîâ, Кð, 33. 2. Дè­àë. Сúâ­ñåì ñúì ñå çà­á­ðà­âèë. Вî­äà çà âî­äå­íè­öà­òà íà íÿ­êî­ãî; âî­äà çà íå­÷èÿ âî­äå­íè­öà. Рàçã. Дî­âîä, àð­ãó­ìåíò èëè ôàêò â ïîë­çà íà íÿ­êî­ãî. — Пî­ðà­áî­òÿò, îñ­âè­äå­òåë­ñ­ò­âó­âàò áðå­ìåí­íîñòòà ñè è õà­é­äå øè­ðîê æè­âîò çà ñìåò­êà íà ôà­á­ðè­êà­òà.. "Вî­äà çà ìî­ÿ­òà âî­äå­íè­öà — ðå­÷å ñè. — Щå ñå ìà­õ­íà...Тðè ìå­ñå­öà ñà ìè ñè­ãóð­íè... В Сî­ôèÿ íè­êîé íå ìå çíàå." Б. Бîë­ãàð, Б, 61. Вúð­âè ìè (òðúã­âà ìè / òðúãíå ìè è äð.) <êà­òî> ïî âî­äà. Рàçã. Вúð­âè ìè ìíî­ãî äî­á­ðå, óñ­ïå­ø­íî, áëà­ãî­ïî­ëó­÷­íî. Пðåä êðà­êà­òà èì [íà âîé­íè­öè­òå] ïëèñ­êà­õà êî­ò­ëè ñ âî­äà, äà èì âúð­âè ïî âî­äà. А. Дîí­÷åâ, СВС, 758. Вúð­âÿ (òðúã­âàì / òðúãíà, ìè­íà­âàì / ìèíà è äð.) <êà­òî> ïî âî­äà. Рàçã. Зà íå­ùî — ñòà­âàì, èç­âúð­ø­âàì ñå áúð­çî è ëå­ñ­íî, áåç ïðå÷­êè è çà­ò­ðó­ä­íå­íèÿ. Пî­ðà­ç­ìå­ê­íà ñå áà­áà Тà­ñà, íî êà­òî îò­ðè ñúë­çè­òå ñè, ñòè­ñ­íà çä­ðà­âî ðú­êà­òà ìè è îò­äå ѝ áå õðóì­íà­ëî, òà ëè­ñ­íà åä­íà ñòîì­íà âî­äà ïðåä ìå­íå. — Хà, äî­áúð òè ïúò, âñè÷­êî ïî âî­äà äà âúð­âè... Кð. Гðè­ãî­ðîâ, Н, 134. — А ïú­òó­âà­íå­òî òè äî­òó­êà êàê ìè­íà? Бëà­ãî­ïî­ëó­÷­íî èëè ñúñ çà­ò­ðó­ä­íå­íèÿ? Мè­íà ëå­êî êà­òî ïî âî­äà, çà­ùî­òî áÿ­õ­ìå â ïîä­âî­ä­íè­öà. П. Мè­õàé­ëîâ, МП, 19. — Пú­òÿò ìè íå áå­øå îò­òó­êà, íî êðè­â­íàõ íà­ðî­÷­íî, çà äà òå âè­äÿ è äà òè ñå ïîõ­âà­ëÿ. Мî­ÿ­òà ðà­áî­òà ñå îï­ðà­âè.. — Мíî­ãî ñå ðàä­âàì, ÷å òâî­ÿ­òà ðà­áî­òà å òðú­ã­íà­ëà êà­òî ïî âî­äà. А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, НЗ, 156-158. Вúð­âÿ (õî­äÿ) ïî âî­äà­òà íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. Нå­î­äîáð. Иç­ïúë­íÿ­âàì áå­ç­ðî­ïî­ò­íî æå­ëà­íè­ÿ­òà íà íÿ­êî­ãî, ïîä­÷è­íÿ­âàì ñå íà­ïúë­íî íà âî­ëÿ­òà ìó. — И ó íàñ å òà­êà. Рî­ñå­òî âñå ïî âî­äà­òà ìè õî­äè — ñëó­øà ìå. К. Пåò­êà­íîâ, БД, 162. — Тè ìè­ñ­ëå­øå, ÷å êà­òî ñå îæå­íèø, âñè÷­êî ùå âúð­âè ïî òâî­ÿ­òà âî­äà. Кàê­âî­òî êà­æåø, òóé ùå ñòà­íå. Нÿ­ìà ãî ìà­éñ­òî­ðà! И. Пå­ò­ðîâ, НЛ, 185. Гî­ëà âî­äà. 1. Рàçã. Зà õðà­íà — êî­é­òî å ðÿ­äúê, áåç ìà­ç­íè­íà èëè ðà­ç­ðå­äåí. Чîð­áà­òà å ãî­ëà âî­äà. △ Мëÿ­êî­òî äíåñ å ãî­ëà âî­äà. 2. Дè­àë. Сú­âúð­øå­íî, íà­ïúë­íî ìî­êúð. Дÿ­äî Кîñ­òà­äèí óì­ðÿ îò ïðîñ­òó­äà. Оòè­äå íà ðà­áî­òà â Еë­íú­çà÷, âúð­íà ñå ìî­êúð — ãî­ëà âî­äà, ëå­ã­íà è íå ñòà­íà. К. Пåò­êà­íîâ, Х, 26. Гî­ëà âо̀­äà. Жàðã. 1. Кî­é­òî íå ïðè­òå­æà­âà íå­î­á­õî­äè­ìè­òå êà­÷åñ­ò­âà, íå îò­ãî­âà­ðÿ íà î÷àê­âà­íè­ÿ­òà, èçèñ­ê­âà­íè­ÿ­òà. Фèë­ìúò å ãî­ëà âî­äà. 2. Кî­é­òî å â êðàé­íî òåæ­êî ïî­ëî­æå­íèå è å íà­ïúë­íî áåç­ïî­ìî­ùåí. — Нà­øå­òî ôèç­êóë­òóð­íî äðó­æåñ­ò­âî å áå­ä­íî.. Нèå ñìå ãî­ëà âî­äà..: ïðè íàñ ôóò­áîë­íè­ÿò îò­áîð ðè­òà íà îá­ùåñ­ò­âå­íè íà­÷à­ëà. Г. Дðó­ìåâ, УКР, 16. Кàê ñå çà­áúð­êàõ â òà­çè èñ­òî­ðèÿ. Сå­ãà ñúì ãî­ëà âî­äà. Дî­êàð­âàì / äî­êà­ðàì (äî­íà­ñÿì / äî­íå­ñà, íî­ñÿ) âî­äà îò äå­âåò êëà­äåí­öè (÷å­ø­ìè, äå­ðå­òà). Рàçã. Пðè­âåæ­äàì íàé-ðà­ç­ëè­÷­íè äî­âî­äè è äî­êà­çà­òåë­ñ­ò­âà, çà äà äî­êà­æà ïðà­âî­òà­òà íà íå­ùî èëè äà óáå­äÿ íÿ­êî­ãî â íå­ùî. — Оò äå­âåò êëà­äåí­öè âî­äà ùå ñè äî­êà­ðà è ïàê òóé äå­òî å ðå­êúë äà ãî íà­ï­ðà­âè — ùå ãî íà­ï­ðà­âè. П. Тî­äî­ðîâ, Сúáð. ïð II, 217. Аêî íÿ­êîé äðóã êà­æå­øå íå­ùî ïî­äî­á­íî íà ëà­òèí­ñ­êèÿ ïðåä­ñå­äà­òåë íà ñòî­ïàí­ñ­ò­âî­òî, òîé.. áè ìó äî­íå­ñúë îò äå­âåò äå­ðå­òà âî­äà, çà äà ãî íà­êà­ðà äà ñå îò­êà­æå îò äó­ìè­òå ñè. Н. Кà­ðà­ëè­å­âà, Н, 165. Дðúï­âà ìè ñå / äðú­ï­íå ìè ñå âî­äà­òà. Рàçã. Сëèñ­âàì ñå, ñú­ùèñ­âàì ñå. Еëå íà ÷åò­âúð­òà­òà íîù [êðà­âà­òà] ñå îòå­ëè. Кà­òî ãî ïî­ã­ëå­ä­íàõ ñ îñåì ãëà­âè, âî­äà­òà ìè ñå äðú­ï­íà, íå çíàì êàê­âî äà ïðà­âÿ. И. Пå­ò­ðîâ, ЛСГ, 30. Жè­âà âîäà2. Рàçã. Сú­âúð­øå­íî ìî­êúð. Лþ­äå­òå áÿ­õà ïî­áÿ­ã­íà­ëè êîé êàê­òî å ñâà­ðèë è áÿ­õà æè­âà âî­äà. Д. Тà­ëåâ, С II, 279. Зíàÿ (íà­ó­÷à­âàì / íàó÷à) íà âî­äà íå­ùî. Рàçã. Зíàÿ (íà­ó­÷à­âàì) ìíî­ãî äî­á­ðå, îò­ëè­÷­íî, áåç ãðåø­êà íå­ùî. А óò­ðå âå­÷åð — òå­à­òúð è åë­õà. Вñè÷­êî å ãî­òî­âî. И ðî­ëè­òå ñå çíà­ÿò íà âî­äà. И ñöå­íà­òà å íà­ã­ëà­ñå­íà. М. Кþð­ê­÷è­åâ, ВВ, 52. <Иç­ëè­çàì / èç­ëÿ­çà> îò­ãî­ðå êà­òî çåõ­òèí (ìà­ñ­ëî) íàä âî­äà<òà>. Оáèêí. íå­î­äîáð. Нàä­âè­âàì, ïî­áåæ­äà­âàì, íàä­äóì­âàì íÿ­êî­ãî, âñå ñå ñìÿ­òàì çà ïðàâ. Тîé òîç äàñ­êàë ìå­íå õè÷ íå ìè õà­ðåñ­âà! Вñå ìíî­ãî çíàå, âñå òîé îò­ãî­ðå êà­òî çåõ­òèí íàä âî­äà! Дå äà âè­äèì íà­êú­äå ùå èç­áèå! Д. Мàð­÷åâ­ñ­êè, ДВ, 65. Иç­ëè­çàì / èç­ëÿ­çà (èç­ìúê­âàì ñå / èç­ìú­ê­íà ñå) ñóõ îò (èç) âî­äà­òà. Рàçã. Нå­î­äîáð. Оòúð­âà­âàì ñå îò êàê­âà­òî è äà å îò­ãî­âîð­íîñò çà èç­âúð­øå­íà îò ìå­íå íå­ðå­ä­íîñò, ïðåñ­òú­ï­ëå­íèå è ïîä., îñ­òà­âàì íå­íà­êà­çàí. — Вñå­êè çíàå, ÷å ôàë­øè­ôè­êà­öè­ÿ­òà áå­øå èñ­òèí­ñ­êà, íî âñå­êè ñå ïðå­ñòðó­âà, ÷å âÿð­âà îá­ðà­ò­íî­òî. Сÿ­êàø ÷å ãî ïî­÷è­òàò îùå ïî­âå­÷å, ÷å å óìÿë äà èç­ëå­çå ñóõ èç âî­äà­òà. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. XXVII, 26. — Вî­é­íà­òà å ñò­ðà­äà­íèå çà ïî­áå­äå­íè­òå — èç­ìú­ê­íà ñå äè­ï­ëî­ìà­òè­÷­íî Тó­äîð,-.. — ùîì êà­òî ñè ñå èç­ìàéñ­òî­ðèë äà èç­ëè­çàø ñóõ îò âî­äà­òà, òè ñè äîñ­òî­åí äà ìè áú­äåø ïî­ìî­ù­íèê âúâ âúí­ø­íà­òà ïî­ëè­òè­êà! А. Гó­ëÿø­êè, ЗВ, 481. Иç­ïèõ ñè âî­äà­òà. Дè­àë. Нÿ­ìàì âå­÷å çíà­÷å­íèå, îò­æè­âÿë ñúì, íå ñå äúð­æè íà ìå­íå. — Тèÿ ñâàò­áå­íè îôè­öè­à­ë­íîñ­òè îò­äà­â­íà ñè èç­ïè­õà âî­äà­òà è íÿ­ìà çà­ùî íèå,.., äà ïðà­âèì íà ïó­á­ëè­êà­òà óäî­âîë­ñ­ò­âèå ñ ðà­ç­ëè­÷­íè çðå­ëè­ùà. Еëèí Пå‑

ëèí, Сú÷. II, 115. Иç­ïëó­âàì íàä âî­äà­òà. Оñòàð. Пðå­ó­ñ­ïÿ­âàì. Зàõ­âà­íàë ñâî­ÿ­òà êà­ðè­å­ðà îò ãî­ëà­òà èã­ëà, íî ãî­ðåñ­ïî­ìå­íà­òè­òå êà­÷åñ­ò­âà ìó ñïî­ìî­ã­íà­ëè â êú­ñî âðå­ìå äà èç­ï­ëó­âà íàä âî­äà­òà, äà ñòà­íå ÷î­âåê. З. Сòî­ÿ­íîâ, ЗБВ I, 69. Кà­ìúê<à> äà ñòè­ñ­íà (äà õâà­íà), âî­äà ùå ïó­ñ­íå; îò êà­ìú­êà âî­äà ùå èç­ñòèñ­êàì. Рàçã. Мíî­ãî ñúì ñè­ëåí, ÿê ôè­çè­÷åñ­êè. Кî­ãà íà­âúð­øè Мëà­äåí äâà­é­ñå­òà ãî­äè­íà, à îí ñòà­íà åäèí ìú­æà­ãà — è áà­ùà ñè íà­ä­ðà­ñ­íà! Оíèÿ ðú­öå äå­áå­ëè â ðà­ìå­íà­òà, ïà æè­ëà­âè, ïà øå­ïåñ­òè, ïà ÿêè, ÿêè, êà­ìúê äà ñòè­ñ­íå, ùî å ðå­êúë íå­êîé, âî­äà ùå ïó­ñ­íå! М. Гå­îð­ãè­åâ, Иçáð. ðàçê., 232. Кà­êúâ ñè­ëåí ÷î­âåê áå­øå òîé — îò êà­ìú­êà âî­äà ùå èç­ñ­òèñ­êà. Д. Тà­ëåâ, ПК, 77. Кà­òî ïî­ëÿò (îá­ëÿò) ñúñ ñòó­äå­íà âî­äà; êà­òî ïî­ïà­ðåí (ïî­ëÿò, îá­ëÿò) ñ âðÿ­ëà âî­äà. Рàçã. Кðàé­íî íå­ïðè­ÿ­ò­íî èç­íå­íà­äàí, íàñ­êúð­áåí, æå­ã­íàò îò íå­ùî. Нå­äà ñòî­å­øå êà­òî ïî­ëÿ­òà ñúñ ñòó­äå­íà âî­äà, ñ îò­ïó­ñ­íà­òè îò­ï­ðåä ðú­öå — íå çíà­å­øå êú­äå äà äå­íå ðú­öå­òå ñè, íå çíà­å­øå è ñà­ìà êú­äå äà ñå äå­íå è òî­êó ïî­ò­ðå­ïåð­âà­øå îò âðå­ìå íà âðå­ìå. Д. Тà­ëåâ, ПК, 269. Сè÷­êè, ðîä, ðî­ä­íè­íè, êà­òî ñå íà­ó­÷è­õà çà íå­ùàñ­òè­å­òî íà çå­òÿ, îñ­òà­íà­õà êà­òî ñ âðÿ­ëà âî­äà ïî­ïà­ðå­íè. Лèë., 1884, êí. 7, 16. Кà­òî ÷å (êà­òî äà, ñÿ­êàø) ìå ïî­ëÿ­õà (îá­ëÿ­õà) ñúñ ñòó­äå­íà (ëå­äå­íà) âî­äà; êà­òî ÷å (êà­òî äà, ñÿ­êàø) ìå ïî­ïà­ðè­õà (ïî­ëÿ­õà, îá­ëÿ­õà) ñ âðÿ­ëà âî­äà. Рàçã. Кðàé­íî íå­ï­ðè­ÿ­ò­íî ñúì èç­íå­íà­äàí, ñèë­íî ñúì çà­ñå­ã­íàò îò íå­ùî êà­çà­íî èëè íà­ï­ðà­âå­íî. Пàí­÷à êà­òî ÷å ïî­ëÿ­õà ñúñ ñòó­äå­íà âî­äà — òúé èç­ò­ðú­ï­íà, êî­ãà ÷ó òî­âà. Т. Вëàé­êîâ, Сú÷. II, 129. Вè­äÿ ñà­ìî, ÷å òîé ÿ îò­ìè­íà. И èç­âå­ä­íúæ êà­òî ÷å ñúñ ñòó­äå­íà âî­äà ÿ îá­ëÿ­õà. Т. Вëàé­êîâ, Сú÷. I, 1941, 40. Яíà íè­ùî íå êà­çà, îòè­äå â ñòà­ÿ­òà è òàì ñè íà­ìå­ðè ðà­áî­òà. Кà­òî äà ÿ ïî­ëÿ­õà ñ âðÿ­ëà âî­äà, òà­êà ñå çà­ïà­ëè ñíà­ãà­òà ѝ. К. Пåò­êà­íîâ, СВ, 47. Кîë­êî (ìíî­ãî, äîñ­òà) âî­äà èç­òå­÷å îò íÿ­êî­ãà; êîë­êî (ìíî­ãî, äîñ­òà) âî­äà ùå èç­òå­÷å äî íÿ­êî­ãà. Рàçã. Мíî­ãî âðå­ìå èç­ìè­íà (ùå èç­ìè­íå) îò (äî) äà­äåí ìî­ìåíò, ìíî­ãî íå­ùà ñå ïðî­ìå­íè­õà, ñå ñëó­÷è­õà (ùå ñå ïðî­ìå­íÿò, ùå ñå ñëó­÷àò). Щå áú­äå ìíî­ãî äî­á­ðå, àêî å ìîì­÷å. Нî è ìîì­÷å äà å — êîë­êî âî­äà ùå èç­òå­÷å, äî­êà­òî äà ïî­ðà­ñ­íå, òà äà âçå­ìå è äà ìó ïî­ìà­ãà. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, СИ, 235. "Пàñ­ïîð­òúò å, êàç­âàì, îò ïåò­äå­ñåò è òðå­òà, áå äðó­ãà­ðþ, à îò­òî­ãà­âà êîë­êî âî­äà èç­òå­÷å..." Н. Хà­é­òîâ, ДР, 180. Мíî­ãî ãî­äè­íè ñå èç­ìè­íà­õà îò­òî­ãà­âà, ìíî­ãî âî­äà èç­òå­÷å è äÿ­äî ìè îò­äà­â­íà ëå­æè ïðè ñòà­ðà­òà êðó­øà â ãðî­áè­ùå­òî. Хð. Мàê­ñè­ìîâ, СáЗР, 47. — Е, êà­òî îñ­âî­áî­äèì Мà­êå­äî­íèÿ, òî­ãà­âà ùå èìà­ìå âðå­ìå è äà ïî­÷è­âà­ìå,.. — Дî­êà­òî ÿ îñ­âî­áî­äèì, ùå èç­òå­÷å ìíî­ãî âî­äà. Д. Сï­ðîñ­ò­ðà­íîâ, С, 117. — Кîë­êî âðå­ìå îò­êàê ñúì íà ëå­ã­ëî? — çà­ñè­÷à ãî Вèê­òîð. Дèí­êîâ ìðúä­âà ðà­ìå­íå è ñå óñ­ìèõ­âà íå­î­ï­ðå­äå­ëå­íî: — Вòî­ðè ìå­ñåö âå­÷å... Дîñ­òà âî­äà èç­òå­÷å, àìà òè ñå ðà­ç­ìè­íà. Дð. Аñå­íîâ, ТКНП, 178. Лî­âÿ (õâà­ùàì) ðè­áà â ìú­ò­íà âî­äà. Рàçã. Иç­ïîë­ç­âàì íÿ­êàê­âè íå­ó­ðå­äè­öè, áúð­êî­òèè, çà äà èç­â­ëå­êà ëè­÷­íà èç­ãî­äà, äà ïî­ëó­÷à îá­ëà­ãè çà ñå­áå ñè. Тà­êúâ ìå­òåæ áå òú­ê­ìî ïî âêó­ñà íà ÷è­÷î Мàð­òèí, íå­ìèð­íà­òà ìó êðúâ çà­êè­ïÿ, íà­î­ñ­ò­ðè ñëóõ è ñå ïðè­ãîò­âè äà ëî­âè ðè­áà â ìú­ò­íà âî­äà. И. Пå­ò­ðîâ, ПР, 58. — Аç áðàò, íå ñúì ñâå­òåö, íÿ­ìà ïî-ãî­ëÿì ãðå­ø­íèê îò ìå­íå, àìà íè­êî­ãà íå ñúì ëî­âèë ðè­áà â ìú­ò­íà âî­äà. Д. Вú­ëåâ, Ж, 111. Мè­íà­âàì / ìè­íà (ïðå­ìè­íà­âàì / ïðå­ìè­íà) ïðåç îãúí è âî­äà çà íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Рàçã. Пðå­æè­âÿ­âàì, ïðå­î­äî­ëÿ­âàì âñÿ­êàê­âè èç­ïè­òà­íèÿ, òðó­ä­íîñ­òè çà íÿ­êî­ãî èëè íå­ùî. Сêî­ðî ùå âè­äè äå­òå­òî ñè, ùå ÷óå ãëà­ñå­öà ìó, ùå âè­äè ñâå­ò­ëè­òå ìó î÷è÷­êè. О, ïðåç îãúí è âî­äà áè ìè­íà­ëà çà íå­ãî, çà ìàë­êî­òî, ïðåç âñè÷­êè ìú­êè! Д. Тà­ëåâ, И, 456. — Дî­÷à­êàõ òå è àç, äî­÷à­êàõ íàé-ïî­äè­ðå, / äåí ñ îáè÷ îï­ëî­äåí è áëà­ãî­äàð­íî òèõ. / Пðåç îãúí è âî­äà ïðå­ìè­íàõ äà òå äè­ðÿ, / áåç­ñ­ïèð­íî ñå ñò­ðå­ìÿõ, âî­þ­âàõ, — ïî­áå­äèõ. Е. Бà­ã­ðÿ­íà, ВС, 60. Мè­íàë / ïðå­ìè­íàë ïðåç îãúí è âî­äà. Рàçã. Кî­é­òî èìà ãî­ëÿì îïèò, êî­é­òî å èç­âúí­ðå­ä­íî îïè­òåí, îáè­ã­ðàí, ïî­íå­æå å ïðå­êà­ðàë âñÿ­êàê­âè èç­ïè­òà­íèÿ, òðó­ä­íîñ­òè. Рà­äå­âè­òå õî­ðà ñà þíà­öè, ìè­íà­ëè ñà ïðåç îãúí è âî­äà. Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. XIII, 154. Мú­òÿ (ðà­ç­ìúò­âàì / ðà­ç­ìú­òÿ) âî­äà­òà (âî­äè­òå). Рàçã. 1. Нà íÿ­êî­ãî. Уìè­ø­ëå­íî ñúç­äà­âàì íå­ïðè­ÿ­ò­íîñ­òè, ïðà­âÿ ñïúí­êè íà íÿ­êî­ãî. Зàõ­âà­íè ñå íàé-ìíî­ãî ñ íÿ­êîé äàñ­êàë... Пó­ñ­íè ãî äà ðàñ­òå ñëó­æå­á­íî ïî-íà­òà­òúê. Нå ìó ìú­òè âî­äà­òà, ùîì è òîé íå ìú­òè òâî­ÿ­òà. Сï. Йîí­÷åâ, Сò, 1966, áð. 1041, 1. Аãà­ïèé îò ñòðàõ äà íå ìó ðà­ç­ìú­òÿ âî­äà­òà, ðå­øèë îùå îò ïúð­âèé ÷àñ äà íå ìè äî­ïó­ñ­íå äà îñ­òà­íà â Пëå­âåí. П. Р. Сëà­âåé­êîâ, БП I, 25. 2. Нÿ­êú­äå. Сúç­äà­âàì áúð­êî­òèè, ðà­ç­ìè­ðè­öè; ðà­ç­ìè­ðÿ­âàì. "Аõà, êàç­âà [ìà­éî­ðúò], òó­êà è íà ïðî­òè­âî­äúð­æà­â­íè èäåè ìè­ðè­øå.. Аç, êàç­âà, îò­äà­â­íà ïî­äî­çè­ðàõ, ÷å íÿ­êîé ìú­òè âî­äà­òà òó­êà... П. Нå­ç­íà­êî­ìîâ, БЧ, 29. Нà­ëè­âàì / íà­ëåÿ âî­äà âúâ âî­äå­íè­öà­òà (ìåë­íè­öà­òà) íà íÿ­êî­ãî. Рàçã. Сú­ç­íà­òåë­íî èëè íå­âîë­íî ïîä­ïî­ìà­ãàì íÿ­êî­ãî, ñëó­æà íà íå­ãî­âè­òå èí­òå­ðå­ñè. Мå­íå íà­ñè­ëà ìå âêà­ðà­õà òóê, çà äà ìå îò­ñ­ò­ðà­íÿò îò ãëà­ñó­âà­íå,.. è ñå­ãà, Мè­øî, êîñ­âå­íî íà­ëè­âàø âî­äà â òÿ­õ­íà­òà âî­äå­íè­öà è ñú­þ­ç­íèê èì ñòà­âàø... Мè­øî. М. Иâà­íîâ, ВН, 1965, áð. 4229, 4. — Дà ñå öå­ïÿ îò öà­ðÿ ëè, äà áóí­òó­âàì íà­ðî­äà! — А ùî ùå ñòà­íå ñ öàð­ñ­ò­âî­òî, ñ Бúë­ãà­ðèÿ? Иëè âúâ âî­äå­íè­öà­òà íà ñðúá­êè­íÿ­òà Нå­äà äà íà­ëè­âàì âî­äà? Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, ДП, 249. В ìúë­÷à­íè­å­òî ìó ïîä­ñ­ëóø­âàõ ìè­ñ­ëè­òå ìó:.. Иç­ëè­çà, ÷å àç ñà­ìè­ÿò ñ ìî­å­òî âå­ò­ðî­ãîí­ñ­ò­âî íà­ëè­âàì âî­äà â ìåë­íè­öà­òà íà äðó­ãèÿ. Бë. Дè­ìè­ò­ðî­âà, ПКС, 261. Нà­ï­ðà­âÿì / íà­ï­ðà­âÿ íà ñîë è âî­äà íÿ­êî­ãî. Рàçã. Оñ­ò­ðî ñå ñêàð­âàì, íà­ðó­ãà­âàì íÿ­êî­ãî, îáèêí. êà­òî ãî ðà­çî­á­ëè­÷à­âàì, ðàç­ê­ðè­òè­êó­âàì. Жå­íà­òà êè­ï­íà, ÷àê äî â êú­ùè íå ïðî­ãî­âî­ðè, à òàì ìå íà­ï­ðà­âè íà ñîë è âî­äà...ВН, 1958, áð. 2000, 4. Нà ñâè­íÿ êëà­äåí­÷å­âà âî­äà. Рàçã. Иðîí. Иç­ëè­ø­íî èëè íå­ïîä­õî­äÿ­ùî íå­ùî çà íÿ­êî­ãî. — Аìè íèå çà òî­âà âè òó­êà ó÷èì è ïëà­ùà­ìå íà äàñ­êà­ëè, è çà äúð­âà, è çà äæà­ìî­âå, è çà õàð­òèÿ, òà äà

íè ëà­å­òå êà­òî êó­÷å­òà... Нà ñâè­íÿ êëà­äåí­÷å­âà âî­äà, à âàì õàä­æè Еí­÷î åïè­ò­ðîï! Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. VIII, 138. Нå èñ­êà íè õëÿá, íè âî­äà. Рàçã. Зà íå­ùî, êî­å­òî ìî­æå äà ñå ïà­çè äúë­ãî âðå­ìå, áåç äà ñå ïî­ëà­ãàò ãðè­æè çà íå­ãî. Нî­ñÿ (â) ñ ðå­øå­òî âî­äà. Рàçã. Вúð­øà ïðà­ç­íà, áå­ç­ðå­çóë­òà­ò­íà ðà­áî­òà. Оá­ëè­âà ìå / îá­ëåå ìå âðÿ­ëà âî­äà. Рàçã. Сòà­âà ìè ãî­ðå­ùî îò ñè­ëåí ñòðàõ, óæàñ. Пëþõ ñè íà ðú­öå­òå è ñ âñå ñè­ëà çà­ìà­õ­íàõ. Кðè­âà­êúò ìè­íà ïðåç ñðåä íå­ãî è ñòà­íà íà äâå, à òî îò­ñ­êî­÷è íàñ­ò­ðà­íà, îòúð­ñè ñå è ìå çà­ã­ëå­äà ñ òà­êè­âà ñò­ðà­ø­íè î÷è, ÷å êðà­êà­òà ìè ñå ïðå­ñÿ­êî­õà. Оá­ëÿ ìå âðÿ­ëà âî­äà. Рàç­á­ðàõ òî­ãà­âà êàê­âî"êó­÷å" å! Иë. Вî­ëåí, МДС, 50. Оá­ëè­âàì / îá­ëåÿ (ïî­ëè­âàì / ïî­ëåÿ) ñúñ ñòó­äå­íà (ëå­äå­íà, âðÿ­ëà) âî­äà íÿ­êî­ãî; ïî­ïàð­âàì / ïî­ïà­ðÿ êà­òî ñ âðÿ­ëà âî­äà íÿ­êî­ãî. Оáèêí. ñâ. Рàçã. Кàç­âàì èëè íà­ï­ðà­âÿì íà íÿ­êî­ãî íå­ùî, êî­å­òî ìó ïî­äåé­ñò­âà êðàé­íî íå­ï­ðè­ÿ­ò­íî. — Оñ­òà­âè ñå­ãà äå­òå­òî â ëþë­êà­òà è âúð­âè äà ïî­âè­êàø Иâà­íà îò äðó­ãà­òà ñòàÿ! — îáà­äè ñå Мîì­÷èë ñ äà­ëå­÷åí ãëàñ, ãëó­õî. Тîÿ ãëóõ ãëàñ îá­ëÿ ñ ëå­äå­íà âî­äà íå­âåñ­òà­òà ìó. А. Кà­ðà­ëèé­÷åâ, ЛС, 15. — Зà ìå­íå òî­âà å ãî­ëÿ­ìà ðà­äîñò. Сúí íå ìå õâà­ùà òà­çè íîù, à òè ñè çàõ­âà­íà­ëà äà ìå ïî­ëè­âàø ñúñ ñòó­äå­íà âî­äà. К. Пåò­êà­íîâ, БД, 16. Пèÿ âî­äà îò èç­âî­ðà. Кíèæ. Чåð­ïÿ çíà­íèÿ, ïîë­ç­âàì ñå íà­ï­ðà­âî îò èç­òî­÷­íè­êà. — Оáè­êà­ëÿì èñ­òî­ðè­÷åñ­êè­òå ìåñ­òà.. — Пè­å­òå âî­äà îò ñà­ìèÿ èç­âîð, àêî ìè ïîç­âî­ëè­òå òúé äà ñå èç­ðà­çÿ — îáà­äè ñå Рî­áèí­çîí óñ­ìè­õ­íàò. М. Мàð­÷åâ­ñ­êè, ТС, 58. Пèõ (èç­ïèõ, ùå ïèÿ, ùå èç­ïèÿ) <åä­íà> ñòó­äå­íà âî­äà. Рàçã. Зà íå­ùî. Пðè­ìè­ðèõ ñå (ùå ñå ïðè­ìè­ðÿ) ñ íå­ùî, îò êî­å­òî íå­î­÷àê­âà­íî ñúì áèë îùå­òåí èëè â êî­å­òî ñúì ñå èç­ëú­ãàë âú­ï­ðå­êè î÷àê­âà­íè­ÿ­òà ñè. Нÿ­ìà íè åâ­ðå­èí, íè ñòî­êà, íè äÿ­âî­ëè. Рàç­á­ðàõ, ÷å ìå å èç­ëú­ãàë .. Пèõ åä­íà ñòó­äå­íà âî­äà è ñå çà­ê­ëà­òèõ êà­òî îò­ðî­âå­íî êó­÷å èç ÷àð­øèÿ. Чó­äî­ìèð, Иçáð. ïð, 163-164. — Кàê­âî òè îñ­òà­âà òî­ãà­âà? — Дà èç­ïè­åø åä­íà ñòó­äå­íà âî­äà, çàã­äå­òî ñúì òå èçîñ­òà­âèë òî­÷­íî êî­ãà­òî ñè ìè­ñ­ëå­ëà, ÷å êàð­òà­òà å ïå­÷å­ëèâ­øà. Сúâð., 1975, êí. 2, 198. Пëó­âàì â íå­÷èè âî­äè. Кíèæ. Нà­ìè­ðàì ñå ïîä íå­÷èå âëè­ÿ­íèå, ïðè­âúð­æå­íèê, ñú­ìè­ø­ëå­íèê ñúì íà íÿ­êî­ãî. — Фîí Гà­éåð è Пðàé­áèø ñà îò­äà­â­íà òóê... Жè­âå­ÿò â åä­íà âè­ëà â Бî­ÿ­íà è ðà­çó­÷à­âàò ñâå­äå­íè­ÿ­òà íà íà­øå­òî ñòî­ïàí­ñ­ò­âî,.. Лèõ­òåí­ôåëä âå­÷å ïëó­âà â íà­øè âî­äè, íî Фîí Гà­éåð è Пðàé­áèø óïîð­ñ­ò­âó­âàò. Д. Дè­ìîâ, Т, 143. Пëó­âàì â ñâîè âî­äè. Кíèæ. Чóâ­ñ­ò­âàì ñå äî­á­ðå â ñðå­äà­òà ñè. В ñú­ù­íîñò òî­âà ñà ñå­ãà ñà­ìî áå­ëè ñòàè, â êîè­òî íÿ­ìà íè­ùî, íî ëè­÷è, ÷å â òÿõ ä-ð Кú­òîâ "ïëó­âà â ñâîè âî­äè". ВН, 1960, áð. 2901, 2. Пî­ä­ëè­âàì/ ïî­ä­ëåÿ âî­äà íÿ­êî­ìó. Рàçã. Пî­ï­ðå÷­âàì íà íÿ­êî­ãî äà óñ­ïåå â íå­ùî, íà­ïà­êîñ­òÿ­âàì íà íÿ­êî­ãî, áåç òîé äà çíàå. Нà­ï­ðà­ç­íî Вàí­êî ãî óáåæ­äà­âà­øå, ÷å íÿ­ìà íè­ùî ñ íåÿ [Хðèñ­òè­íà]. Рà­çÿ­ðåí, Пå­øî ñå çà­êà­íè, ÷å ùå ìó ïî­ä­ëåå âî­äà è ùå ãî èç­ãî­íè. М. Гðó­áå­ø­ëè­å­âà, ПИУ, 65. Оñ­âåí òî­âà æè­òå­ëè­òå â Еñ­êè-Зà­õ­ðà ñè îò­âî­ðè­õà òî­ãà­âà, ïî ïðè­ìå­ðà íà ïðî­òåñ­òàí­òè­òå, åä­íî äå­âè­÷åñ­êî ó÷è­ëè­ùå, êî­å­òî ïî­ä­ëÿ âî­äà íà ïðî­òåñ­òàí­ò­ñ­êî­òî äå­âè­÷åñ­êî ó÷è­ëè­ùå è ïðî­òåñ­òàí­òè­òå áÿ­õà ïðè­íó­äå­íè äà îñ­òà­âÿò Еñ­êè-Зà­õ­ðà. Р. Кà­ðî­ëåâ, УБЧИ, 142. Пî-òèõ îò âî­äà­òà, ïî-íè­ñúê îò òðå­âà­òà. Рàçã. Зà ÷î­âåê — ñúâ­ñåì êðî­òúê, òèõ, íå­çà­áå­ëå­æèì. "Нà ìðàâ­êà­òà ïúò íå ìè­íà­âà­øå!" — êà­çà ìè. Тè­õà, ñê­ðîì­íà, ïî-íèñ­êà îò òðå­âà­òà, ïî-òè­õà îò âî­äà­òà! Кë. Цà­÷åâ, СШ, 157. — Нî íèå ñìå ïî­áå­äå­íè! — .. — Сå­ãà íèå òðÿá­âà äà áú­äåì ïî-òè­õè îò âî­äà­òà è ïî-íèñ­êè îò òðå­âà­òà. Г. Кà­ðà­ñ­ëà­âîâ, ОХ III, 44. Пðè­ëè­÷à­ìå ñè êà­òî äâå êàï­êè âî­äà. Рàçã. Иç­âúí­ðå­ä­íî ìíî­ãî, íà­ïúë­íî ñè ïðè­ëè­÷à­ìå. Вîé­âî­äà­òà ñå ïðî­ùà­âà­øå ñ äâà­ìà åä­ðè ïëà­íèí­öè, áëè­ç­íà­öè, âè­äè ñå, çà­ùî­òî ñè ïðè­ëè­÷à­õà êà­òî äâå êàï­êè âî­äà. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, ДП, 349. Зà­äå òîÿ ñòîë ñå­äÿ­õà òðè ñòà­ðå­öà, êî­è­òî èìà­õà áå­ëè áðà­äè è êî­è­òî ñè ïðè­ëè­÷à­õà êà­òî äâå êàï­êè âî­äà. Хð. Бî­òåâ, Сú÷. 1929, 83. Рàç­áè­ðà (ïðî­ó­ìÿ­âà, îò­áè­ðà) ëè <òè> ñâè­íÿ îò êëà­äåí­÷å­âà âî­äà. Рàçã. Пðå­íåáð. Уïî­ò­ðå­áÿ­âà ñå çà ïðîñò, îã­ðà­íè­÷åí ÷î­âåê, êî­é­òî íå ìî­æå äà ðàç­áå­ðå è îöå­íè íå­ùî ïî-õó­áà­âî, ïî-äî­á­ðî. Кà­òî ÷å ñ èç­õ­ëúç­âà­íè­å­òî íà áúë­ãàð­ñ­êà­òà òå­ðè­òî­ðèÿ ñå èç­õ­ëúç­âà­øå è íà­øè­ÿò ïà­ò­ðè­î­òè­÷åñ­êè åí­òó­ñè­à­çúì .. Дà­æå áàé Гàí­üî ìè ïî­øå­ï­íà íà óõî­òî:"Рàç­áè­ðè ëè òè ñâè­íÿ îò êëà­äåí­÷å­âà âî­äà!" Аë. Кîí­ñ­òàí­òè­íîâ, БГ, 23. Рàç­áè­ðàì (îò­áè­ðàì) êîë­êî­òî (êà­òî) ñâè­íÿ (ìà­ãà­ðå) îò êëà­äåí­÷å­âà âî­äà. Рàçã. Пðå­íåáð. Нè­êàê íå ðàç­áè­ðàì (îò­áè­ðàì). Вè­äè ñà, ÷å èìà íÿ­êîè ãà­á­ðîâ­öè, êî­è­òî äî­òîë­êî­âà ðàç­ïî­ç­íà­âàò õî­ðà­òà, "êîë­êî­òî îò­áè­ðà ñâè­íÿ îò êëà­äåí­÷å­âà âî­äà". НБ, 1876, áð. 5, 20. <Сâå­òа̀ (÷èñ­òà)> âî­äà íå­íà­ïè­òà. Рàçã. Иðîí. Чî­âåê, êî­é­òî ñå ïðåä­ñ­òà­âÿ çà íå­âè­íåí è ÷å íå çíàå çà íè­ùî íå­ðå­ä­íî, èëè ÷î­âåê, êî­ãî­òî ñìÿ­òàò çà áåç­ã­ðå­øåí, íå­âè­íåí. Рàç­ñè­ïàõ­òå ãî­ðà­òà, à ùîì âè ñïè­ïà­ìå, âñå ñòå ñâå­òà âî­äà íå­íà­ïè­òà. М. Кþð­ê­÷è­åâ, ВВ, 63. — Кàê­âî äà êà­æà êà­òî íè­ùî íå çíàì? — ïî­ã­ëå­ä­íà ãî Мàò­üî îò­ê­ðè­òî è òâúð­äî. — Чèñ­òà âî­äà íå­íà­ïè­òà, à? — ïî­äè­ã­ðà ãî Зëà­òè Вà­ñè­ëåâ. Д. Аí­ãå­ëîâ, ЖС, 62. — Зà­ùî ïî­ê­ðî­âè­òåë­ñ­ò­âó­âàø áîë­øå­âè­êè­òå? .. — Зà ïðúâ ïúò ÷ó­âàì. — Дðúí-äðúí! .. Цå­ëè­ÿò ãðàä çíàå,.., ñà­ìî îá­ëàñ­ò­íè­ÿò óï­ðà­âè­òåë — âî­äà íå­íà­ïè­òà. Сë. Чåð­íè­øåâ, ЛО, 89. Сâå­òèõ (ùå ñâå­òÿ) âî­äà<òà> íÿ­êî­ìó. Рàçã. Уáèõ, ïðå­ìà­õ­íàõ (ùå óáèÿ, ùå ïðå­ìà­õ­íà) íÿ­êî­ãî, îáèêí. óìè­ø­ëå­íî çà íà­êà­çà­íèå èëè çà îò­ìú­ùå­íèå. Нèé ðàç­ï­ðà­õ­ìå êî­ðå­ìà íà ïîï Кú­íà çà ïî-ìàë­êî ðà­áî­òè... Хàé, ñâå­òå­òå ìó âî­äà­òà! Иâ. Вà­çîâ, Сú÷. XXV, 222. Сòà­âàì / ñòà­íà ñîë è âî­äà. Рàçã. 1. Мíî­ãî ñå ÿäîñ­âàì, èç­ìú÷­âàì ñå îò ÿä. 2. Мíî­ãî ñå ïðè­òå­ñ­íÿ­âàì, èç­ìú÷­âàì ñå îò ïðè­òå­ñ­íå­íèå. И Кóí­÷å­âà Гàí­êà áå­øå õó­áà­âà, ñíà­õî, — .., à ñå­ãà, ãëå­äàì ÿ — æåë­òà — ñìèí, à òîé, ñè­ðî­ìà­õà Кóí­÷î — ñîë è âî­äà!... Ц. Цåð­êîâ­ñ­êè, ТЗ, 9. Нî ïðè­ãî­äÿ­âà ëè ñà íà òà­êúâ? Тî­çè õëÿá ÷åð, íå­äî­ïå­÷åí, õà­é­äå ñî­ìó­íÿ çàä âðà­òà­òà; .. à æå­íà, ìî­ìè­÷å‑

òà­òà, íà­î­êî­ëî ñîë è âî­äà ñòà­âàò. Иë. Бëúñ­êîâ, ПБ II, 65. Тè­õà âî­äà. Рàçã. Чî­âåê, êî­é­òî ñå ïðåä­ñ­òà­âÿ êà­òî êðî­òúê, ñìè­ðåí, à âñú­ù­íîñò ñå ïðè­ê­ðè­âà è ìî­æå äà íà­ïà­êîñ­òè; ïðè­ê­ðèò, ïî­òà­åí ÷î­âåê. Сìÿ­òàì äà ñå ïà­çÿ îò òî­çè òèï [Мè­ò­ðåâ]. Тà­êè­âà òè­õè âî­äè êà­òî íå­ãî ïî­íÿ­êî­ãà êðè­ÿò êà­ìúê â ïàç­âà­òà ñè. П. Нå­ç­íà­êî­ìîâ, БЧ, 69. -Аìè ñ áî­ëÿ­ðè­òå êàê äà ÿ êà­ðà­ìå? — Зà òÿõ ìè­ñ­ëåõ, êà­òî âè ãî­âî­ðåõ òà­êà. С áî­ëÿ­ðè­òå ùå áú­äå­òå ñå­ãà òè­õà âî­äà. Сò. Зà­ãîð­÷è­íîâ, Иçáð. ïð III, 349. Тðúã­âàì / òðú­ã­íà ïî âî­äà­òà (âî­äè­òå) íà íÿ­êî­ãî. Дè­àë. Нå­î­äîáð. Пî­ñ­ëóø­âàì íÿ­êî­ãî, íà­ï­ðà­âÿì áå­ç­ðî­ïî­ò­íî òî­âà, êî­å­òî òîé èñ­êà, èç­ïúë­íÿ­âàì æå­ëà­íè­ÿ­òà è çà­ïî­âå­äè­òå íà íÿ­êî­ãî. Нà òî­çè ìó ñêèì­íà­ëî ñâîä, íà îí­çè êèâ­ãèð è èñ­êàò ïî âî­äà­òà èì äà òðú­ã­íåø. Иíàê — õâúð­ëÿò ÷ó­êî­âå­òå! П. Тî­äî­ðîâ, Сúáð. ïð II, 42. Чå­òà (ñìÿ­òàì è äð.) <êà­òî> ïî âî­äà. Рàçã. Чå­òà (ñìÿ­òàì) ìíî­ãî äî­á­ðå, ëå­êî, áåç óñè­ëèå, áúð­çî. Сìÿ­òà­øå êà­òî ïî âî­äà íà ñìå­òà­÷­íà ìà­øè­íà è ïðå­äó­ãàæ­äà­øå è íàé-ñú­ê­ðî­âå­íè­òå ìè­ñ­ëè è æå­ëà­íèÿ íà íà­÷àë­ñ­ò­âî­òî. Г. Рà­é­÷åâ, ЗК, 14. И ñðåä òî­çè âå­ñåë è ðà­äîñ­òåí âúð­òîï ñå ìÿð­êàõ è àç íÿ­êú­äå òàì, äå­ê­ëà­ìè­ðàõ.. Пè­ñà­ðÿò ñòî­å­øå äî íåÿ; ñëó­øà­øå ñò­ðî­ãî. — Дå­ê­ëà­ìè­ðà êà­òî ïî âî­äà! — êà­çàë ѝ òîé. — Сèë­íà ïà­ìåò! К. Кàë­÷åâ, ПИЖ, 32. Чå­òå êà­òî ïî âî­äà. П.Р. Сëà­âåé­êîâ, БП II, 206. Чóâ­ñ­ò­âàì ñå (ñúì) êà­òî ðè­áà âúâ âî­äà. Рàçã. Чóâ­ñ­ò­âàì ñå (ñúì) ìíî­ãî äî­á­ðå, îò­ëè­÷­íî, íà ìÿñ­òî­òî ñè. — Зíàì, íå òè ñå õî­äè ìíî­ãî â Кðà­òî­âà, òóê ñå ÷óâ­ñ­ò­âó­âàø êà­òî ðè­áà âúâ âî­äà. Д. Сïðî­ñò­ðà­íîâ, С, 50. В òèÿ ðàç­ãî­âî­ðè íàé-ãî­ëÿ­ìî è íàé-æè­âî ó÷àñ­òèå âçå­ìà Нè­êî­ëà, òîé ñå ÷óâ­ñ­ò­âó­âà êà­òî ðè­áà âúâ âî­äà. Й. Йîâ­êîâ, Рàçê. I, 14. Чó­êàì (áèÿ) âî­äà â (ñ) õà­âàí (õà­âàí­÷å). Рàçã. Вúð­øà íå­ùî íà­ïúë­íî áåç­ïî­ëå­ç­íî, íà­ïúë­íî èç­ëè­ø­íî. "Дà òúð­ñè­ìå îï­ðà­âèÿ ñ ïà­ò­ðè­êà­òà, çíà­÷è äà ÷ó­êà­ìå âî­äà ñ õà­âàí!" Хð. Бðú­çè­öîâ, НЦ, 163. Сóí­ãóð­ëàð­öè ñà íà õâúð­ëåé ìÿñ­òî îò òÿõ, à ïúê äî­áè­âúò èì îò ãðîç­äå å ïî-ìà­ëúê. Уæ è çå­ìÿ­òà èì å ïî-òëúñ­òà, óæ è òå îò­ã­ëåæ­äàò ÷åð­âå­íèÿ ìèñ­êåò, à âúð­âÿò íà­çàä, êàç­âàò, ÷å îùå ÷ó­êà­ëè âî­äà­òà â õà­âàí­÷å... Сò. Сòàí­÷åâ, НР, 190.